Konu: Deliliğe Övgü (Desiderius Erasmus) Özeti, Konusu, Karakterleri ve Okur Yorumları

Deliliğe Övgü
Desiderius Erasmus
Kabalcı Yayınevi
Nisan 2009, 344 Sayfa


Erasmus (1469-1536) Rönesans hümanizminin en büyük temsilcilerindendir. İlk olarak 1511'de yayımlanan Deliliğe Övgü, güncelliğini zamanımıza değin koruyabilmiş başyapıtıdır.
Erasmus dostu Thomas More'u eğlendirmek için bir yolculuk sırasında bir haftada yazdığını söylediği Deliliğe Övgü'de şu soruyu sorar: İnsanoğlunun tüm zincirlerinden kurtulmasını ve salt özgürlüğe ulaşmasını sağlayan delilik değil midir? Gülmece bu çerçevede gelişir ve söz kendisini övmesi için deliliğe bırakılır. Delilik, yaratıcısının savunduğu her şeyi eleştirerek gençliği, hayattan zevk ve neşe almayı, baş döndüren cinselliği över. Çocuklukta, yaşlılıkta, dostlukta, aşkta ve evlilikte, savaşta ve barışta, kendisinin insanlara nasıl egemen olduğunu ve onları nasıl mutlu kıldığını gösterir...

Son derece absürt bir dili olmasına karşın, yüzdeydeki hafifliğinin aksine son derece anlamlı ve değerli bir kitap. Özellikle Batı toplumlarında sistemin çarkları daha acımasız işlediğinden ve çalışmanın neredeyse kutsal sayılmasından dolayı, insanın insan olabileceği çok az an ve alan kalıyor. Dostoyevski, o yüzden deliliği Batılıların gerçekten kendileri olabildikleri, kendi benliklerini ortaya çıkarabildikleri ender durumlardan biri olarak görüyordu. Gogol "Bir Delinin Hatıra Defteri" isimli kitabında; "Artık dayanacak halim kalmadı.Tanrım! Neler yapıyorlar bu adamlar bana… Duymuyor, görmüyor, dinlemek istemiyorlar beni. Ne yaptım onlara? Neden eziyet ediyorlar, benim gibi zavallıdan ne istiyorlar, ne verebilirim onlara? Hiç bir şeyim yok…Bittim artık, dayanamayacağım…" diyerek, Batı toplumunda bireyin karşılaştığı baskıyı gözler önüne seriyordu. Sinemanın ölümsüz ustası Tarkovksy ise, "Nostalghia" filminin finalinde "deli" olan Domenico'nun ağzından seyircilere şunları söylüyordu: "Parça parça bölünmektense toplum yeniden tek vücut olsun. Doğaya şöyle bir bakınca yaşamın basitliği fark ediliyor. Eski günlere, yanlış yola sapılan o ana geri dönmeliyiz. Suyu bulandırmadan yaşamın can damarlarına geri dönmeliyiz. Delinin teki çıkıp da “Kendinizden utanın!” diyorsa bu dünyanın dünyalığı kalmış mıdır?" Gogol'un kalemiyle yaptığını, Tarkovsky de kamerasıyla yaparak, bizi bir şekilde uyarıyordu.

Erasmus da Rönesans'ın en önemli değerlerini ve kilise otoritesini bu kitabında tartışırken, aynı zamanda ileride daha da derinleşecek bir meseleye de değiniyordu. Gerçek bilgeliğin delilik olduğunu öne süren Erasmus, insanın akli yanının sürekli yüceltilmesini ve bunun sonucunda insanın kendi doğasından uzaklaştığını savunuyordu. Tıpkı Dostoyevski, Gogol, Tarkovsky ve daha nice yazar, yönetmen ve düşünürün hatırlattığı gibi... Ama o bunları, yüzyıllar önce Deliliğe Övgü kitabında yazarak, bir nevi yüzyılımızın da en büyük sorunlarından birine ayna tutuyordu. Skolastizm ve kiliseye karşı sivri dilli bir metin olan Deliliğe Övgü, bununla beraber entelektüelliğin ve felsefenin hayatı yeterince kavramadığını, insanı doğayla bütünleştirmediğini de söyleyerek hala güncelliğini korumaya devam ediyor.

Mutlaka okumalı ve okutmalı...

Kitabın son sözleri harikaydı.

"Görüyorum ki bir son söz bekliyorsunuz; eğer burada size söylediğim bütün gevezelikleri hatırladığımı sanırsanız, gerçekten pek yanılırsınız."

"Her şeyi hatırlayan bir dinleyiciden nefret ederim."

Ve delilik kürsüsündne iner

Güzel bir kitap aralardaki resimlerlede zenginleştirmiş anlatımı.

"Yakışıklı Yaşlı erkek"

Okumadım ama fazlasıyla merak ettim.