Konu: Tarikatı Halvetiye ve Uşakkiye Hakkında

Osmanlı Döneminde en yaygın ve müntesibi en fazla olan Halvetiye tarikatı ve bu yolun Günümüzde devamı sayılan Uşşaki'lik hakkında neler biliyoruz.

Bu konuda bilgi ve belgeleri bu sayfada değerlendirelim. Yazılarınızı bekliyorum.

HALVETİLİK VE HAZİRETİ PİR ÖMER HALVETİ (K.S.A)

Kutbü’l-Arifin Gavü’l–Vâsilin Pir Ömer Halveti Haziretleri İsminden de anlaşıldığı üzere Halveti tarikatının kurucusudur.

Künyesi ebü Abdullah lakabı sıraceddin babasının adı ise ekmeleddin dir. Hazar Denizi’nin güney batısında bulunan Geylân bölgesindeki Lahcan da doğdu ilim tahsili için harzeme gitti Harzemde bulunan, İbrahim Zahid Giylninin Halifesi olan amcası Şeyh Ali Muhammed b. Nuri el-Balisi Hazretlerine intisap ederek ondan Hak ve hakikat yolunu öğrendi. İrşat için İcazetname aldı. Amcasının 713/1313 de vefat etmesi üzerine yerine geçti.

Halvete çok düşkün olması, İçi boş büyük bir çınar ağacının içinde kırk kez ard, arda erbain çıkarması(1) nedeniyle Halveti lakabı verilmiştir. Tutuğu yola da Halvetiye denilmiştiri (2)

Birçok seyahatlerde bulunduğu söylenen Pir Ömer Halveti Haziretleri Tebriz Yoluyla Huy Şehrine oradan Mısıra uğrayarak hac farizasını yerine getirmiştir. Yedi kez hacca gittiği rivayet edilmektedir.

Yine tarihi belgelerden edindiğimiz bilgilere göre Sultan Üveyisin Daveti üzerine Herata gitmiş 750/1349 Başka bir rivayete göre ise 800/1397 tarihinde Darul ahirete intikal etmiştir.

Halifelerinden Ali Emiri K.S. Yerine geçmiş olup diğer halifeleri ise Seyfettin, K.S. Ebü yezid K.S ve Zahiriddün K.S. Haziretleridir.

Halveti Tarikatı Seyit Yahya Şirvani ile Yaygınlaşmıştır
Seyyid Yahya-i Şirvanî Hazretleri ki Bu zat-ı âli Seyyid İmam Musa Kazım Hazretleri'nin torunlarındandır. Şirvan'ın merkezi olan Şumâhi'de doğdu. Manevi feyzini Şeyh Sadreddin Hıtavi Hazretlerinden aldı Kendisine Halifelik verildi ayrıca Şeyhinin kızıyla evlendi. Daha sonra Şumâhi’den Bakü'ye geçerek ömrünün sonuna kadar ümmetin irşadı için olağan üstü gayret sarf etti bu gayret neticesinde Kırk kadar şube kurucusu yetiştirmiştir.(Ö. 868 -69/1464 )

Halveti tarikatının bugünkü feyz ve tesiri, Hz. Şirvanî'nin İslâm dünyasının çeşitli bölgelerine gönderdiği halifeleriyle gerçekleşmiştir. Onun kendi tedris ve irşat halkasında bin kadar halife yetiştirdiği söylenir. Bu halifelerden bazıları şunlardır.

1. eş Şeyh Dede Ömer Rûşenî (Aydınî)
2. eş Şeyh Ali Alaaddîn
3. eş Şeyh Pir Şükrullah el Ensârî
4. eş Şeyh Habib Karamanî
5- eş Şeyh Mehmet Bahaddin Erzincanî

Halvetiye nin bütün şubelerinde okunan Virdü’s Seddar Onun tertip ettiği duadır.

Halvetiye Tarikatı Osmanlının son dönemine kadar tesirini artırarak yayılmıştır. Toplumun bütün kesimlere hitab etmesi nedeniyle halkın ilgi odağı olmuş, bu nedenle Şube sayısı kırka ulaşmıştır. Bu Âli kurum günümüzde de varlığını sürdürmekte, Yanan yürekleri Hakk nuru ile serinletmekte, bu ve benzeri manevi sofralardan ruhlar gıdalanmaktadır.

Burada Halvetiyye nin dört ana şubesiden bahsetmek istiyoruz. Bunlar sırası ile şöyledir.
1-Ruşeniye Tarikatı ( Dede Ömer Ruşeni ( Ö.892/1487)
2- Cemaliye Tarikatı (Muhammed Hamidüddin Cemali el Bekri (Ö.899/1494)
3- Ahmediye Tarikatı (Ahmet Şemsettin (Ö.910/1504)
4- Şemsiye Tarikati (Şemseddin Ahmed b.Ebülberakât Muhammed b.Hasan el Zili (ö.1006/1597)
Yukarıda saydığımız dört ana koldan birçok şube vücda gelmiş böylece şube sayısı kırkı aşmıştır.

Halvetiye tarikatını özellikleri.
Halvetiyye Kelimesindeki harflerin ne manaya geldiğini Osmanlı Âlimlerinden Sarı Abdullah Bosnevi ( Rahmetullahu Aleyh) “Semeratü’l Fuat” ismli eserinde açıklamıştır. Bu açıklamaya göre: “Halvet kelimesinin Hı sının Sıvadan Kalb kuvetine. Lam ‘ının Zikir Lezzetine. Vav’ının Zahir ve batını korumak ve Ahte vefaya. Te’ sinin temkine,. Ye’sinin Zorluklardan sonra kolaylığa. He ‘sinin ise Müşahade.” Anlamına gelmektedir.

Seyri Suluk’te Günümüzdeki tarikatlerin tümünde Esmâ-i Seba (yedi isim) Kabul edilmiştir.
Halveti Tarikatinin diğer tarikatlardan farkı Esmâ-i Seba Ya ( Yedi İsim ) ilaveler yapılarak bu sayının onikiye çıkarılmış olmasıdır. Bu ilave isimlere Füru denir.
On iki Esma şöyledir:” La İlahe İllallah, Allah, Hu, Hakk Hay. Kayyum, Kahhar./ Fürü İsimler: “ Vehhab, Fettah, Vahid, Ahad, Samed.”Şeklindedir.(3)

Halvetilik Hazreti Ali efendimize isnad edilir yani cehridir. (Açık Zikir.) Ehlü sünnet dairesinde bir tarikati âliyedir. Halvetilik’de Toplu Zikirler Oturarak ve ya ayakta yapılır. Zikre Besmele, Tövbe istiğfar, Salâvatı Şerife ile başlanır İlahiler eşliğinde fasılasız esma zikrine devam edilir. Zikrin Sonuna doğru devran’a (dönmek) geçilir. Devran ayakta topluca sağa doğru yürüyerek, yapılır. Kuranı kerim kıratı ve dua ile zikir son bulur.

Bunu haricinde dervşlerin Yirmidört saat içerisinde okumaları gereken esmalar vardır. Nafile (Farz harici) ibadetler vardır. Okunacak esmayı ve sayısını Mürşidi Kâmil belirler. Müridler bu vazifeyi eksiksiz yapmaya çalışırlar bu seyru suluk için Yani müridin iç temizliği yapması ve yüksek mesafeler katedebilmesi için gereklidir.

Allah Cümlemize günahlardan arınarak Hakk ve Hakikat yolunda Mesafeler katetmeyi nasip etsin. Allahın selamı hakk ve hakitat yolunun rehberlerine ve yolcularına olsun Âmin Muhammed Rıza Özcan
-------------------------------------------------------------------------------------

1- 40x40= 1600 gün
2- Lamazat s.131
3- Füru İsimler şubelere göre farklılk gösterebilmektedir

Peki sosyal hayata dair görüşleri nelerdir? Yani pratikte nasıl yaşarlar? Günümüzde ne durumdadır?
Bilgi verirsen seviniriz.