Konu: Atatürk’ün soyağacı ilk kez yayımlandı

85 yıldır ortada görülmeyen ve Atatürk’ün akrabalarından Ahmet Esmen’in elinde bulunan soyağacı, NTV Tarih dergisinin Ekim sayısında yayınlandı. soyağacının ortalıkta dolaşan pek çok iddiayı çürüttüğü de belirtiliyor:

Mustafa Kemal’in ailesi hakkında öteden beri, neredeyse tamamı dedikodu niteliğinde olan ve itibarını zedelemeyi amaçlayan söylentiler ortaya atılmıştır. Mustafa Kemal’in, 1924 yılında Bayındırlık Bakanı olan kuzeni Süleyman Sırrı Bey ile birlikte hazırladığı soyağacı, bütün bu iddialara cevap niteliği de taşıyor.

Türkiye’de öteden beri Atatürk’le uğraşmanın en ucuz yollarından birisi, ailesi ile ilgili iddialar ortaya atmaktır. Bunlardan en ünlüsü ise Sağlık ve Eğitim Bakanlığı da yapan Dr. Rıza Nur tarafından ‘Hatıratım’da dile getirilmiştir. Cumhuriyet dönemi çalışan tarihçiler doğal olarak gülüp geçmişlerdir bu türden iddialara ama Atatürk’ü yıpratmayı yahut ismini zedelemeyi amaçlayanlar da bundan bir türlü vazgeçmemişlerdir.
İşte NTVTarih Dergisi’nin Kasım sayısında ilk kez yayımlanan Atatürk’ün soyağacı, bu türden iddialara da cevap niteliği taşıyor. Derya Tulga ile Ayşegül Parlayan’ın imzasını taşıyan haber, Atatürk’ün soyağacı konusunda yapılan çalışmaların genel bir özetini de veriyor. Ancak, asıl önemli olan, 85 yıl sonra ilk kez yayımlanan bu soyağacının doğrudan Mustafa Kemal tarafından hazırlanması. Dergide yer alan bilgilere göre, Mustafa Kemal, kendisi gibi Hacı Abdullah Ağa’nın torununun torunu olan ve Cumhuriyet’in ilk Bayındırlık Bakanlığı görevini yürüten Süleyman Sırrı Bey ile birlikte oturup soyağacını hazırlamaya başlıyor.
Dergiden takip ediyoruz:

Mustafa Kemal hazırladı

“Zübeyde Hanım dahil aile büyüklerinin peşpeşe hayata veda etmeleri, belki de bu kararın alınmasını etkilemiştir. Çalışmada diğer kağıtlara göre katlamaya biraz daha dayanıklı olan ve tuval olarak da kullanılan beyaz keten resim kağıdı seçilir. İş bittikten sonra Gazi, Süleyman Sırrı’ya kendisinden sonra bu şecereyi muhafaza etmesini tembihler. Fakat o sırada zor şartlarda çalışan Süleyman Sırrı Bey, 51 yaşında vefat eder. Böylece şecere, Süleyman Sırrı’nın ilk evliliğinden olan kızı Gülseren Hanım’la oğlu Fikri Ziya Aral’a miras kalır. Yeni kuşakların eski yazıdan anlamadıkları için şikâyet etmeleri üzerine Aral, 1987’de bunu Latin alfabesine çevirir, yeni kuşakları ekler ve kısa süre sonra vefat eder. Gülseren Hanım’a kalan aile emaneti 2009’da onun da vefatıyla tek çocuğu Ahmet Esmen’in eline geçer.”

Soyağacı Ahmet Esmen’de

Peki ama bu kadar kıymetli bir belge, nasıl olmuş da bugüne kadar kütüphane raflarında kalmıştır? Ahmet Esmen şöyle diyor: “Durumu anlayabilecek yaşa geldiğimde annemle babam beni karşılarına alıp, ‘Tesadüfler bu kıymetli insanla aynı soydan gelmene sebep oldu. Senin bunda hiçbir marifetin yok. Ayrıca hepsinden önemlisi, akrabalığın verdiği bir mesuliyet var’ dediler.”

Soyağacı hangi yalanları çürütüyor

Dergideki yazıda, 85 yıl sonra ortaya çıkan soyağacının bugüne kadar ortalıkta dolaşan pek çok iddiayı çürüttüğü de belirtiliyor:
“Pek çok yerde ortaya atılan Zübeyde Hanım’ın Hacı Sofiler’den olduğu iddiası bu şecereyle çürüyor. Çünkü bu aile Mustafa Kemal’in değil, şecerede görüldüğü gibi Hacı Sofilere gelin giden Gülsüm Molla yoluyla Süleyman Sırrı’nın sülalesi. Bazı kaynaklar, Zübeyde Hanım’ın babasının tam üç kere evlendiğini kaydetmesine rağmen şecerede bunu göremiyoruz. Israrla Atatürk’ün teyzesinin oğlu iddia edilen eski TKP liderlerinden Reşat Fuad Baraner de şecerede gözükmüyor, zaten şecereye göre Atatürk’ün teyzesi yok, iki dayısı var.”

kaynak ve soyağacı resmi

Neden ikinci annesinin evliliğindeki kardeşleri yok ki Atatürk'ün

Atatürk’e yöneltilen saldırıların önemli bir bölümü, ailesini özellikle de annesini hedef alıyor. Daha önce Atatürk’ün baba tarafından soyağacı çeşitli makalelerde ele alınmış olsa da, anne tarafından şeceresinin varlığı biliniyor ancak ortaya çıkmıyordu.

NTV Tarih Dergisi’nden Derya Tulga ve Ayşegül Parlayan yaptıkları çalışmayla, Atatürk’ün, kuzeni Süleyman Sırrı Bey ile birlikte 1924 yılında hazırladığı soyağacının orjinaline ve 1987’deki geliştirilmiş haline ulaştı.

Bu soyağacına göre ailenin kökleri, Zübeyde Hanım’ın büyük büyükbabası Hacı Abdullah Ağa’ya dayanıyor. Kendisinin ve kardeşlerinin çocuğu olmaması nedeniyle, Atatürk’ün doğrudan soyağacı kardeşleri ile birlikte son buluyor. Bununla birlikte cumhuriyetin kurucusu ana tarafından kalabalık bir akraba grubuna sahip.

1924 yılında Atatürk ve kuzeni Süleyman Sırrı Bey’in birlikte hazırladığı şecere, Süleymen Sırrı Bey’in vefatından sonra kızı Gülseren Hanım’a ve oğlu Fikri Ziya Aral’a miras kaldı. 1987 yılında Latin harflerine çevrilen şecere, Gülseren Hanım’ın 2009’da vefatından sonra da onun tek çocuğu Ahmet Esmen’ie geçti.

Ahmet Esmen bu kadar değerli bir belgenin şimdiye kadar günışığına çıkmamasını şöyle açıklıyor: “Ailem böbürlenmek istemedikleri için, bu durumu anlayacak yaşa gelmemi beklediler. Bir gün beni karşılarına alıp, ‘Tesadüfler bu kıymetli insanla aynı soydan gelmene sebep oldu. Senin bunda hiç bir marifetin yok. Ayrıca hepsinden önemlisi, akrabalığın verdiği bir mesuliyet var’ dediler.”

İDDİALAR ÇÜRÜDÜ
Şecerenin ortaya çıkması ile birlikte pek çok iddia da çürütülmüş oldu. Bunlardan birisi Zübeyde Hanım’ın Hacı Sofiler’den olduğu iddiasıydı. Bu iddia çürüdü çünkü bu aile Mustafa Kemal’in değil, şecerede görüldüğü gibi Hacı Sofiler'e gelin giden Gülsüm Molla yoluyla Süleyman Sırrı’nın sülalesini oluşturuyor.

Bazı kaynaklar da Zübeyde Hanım’ın babasının tam üç kere evlendiğini kaydetmelerine rağmen şecerede bu görünmüyor.

Israrla Atatürk’ün teyzesinin oğlu olduğu iddia edilen eski TKP liderlerinden Reşad Fuad Baraner de şecerede yer almıyor. Zaten şecereye göre Atatürk’ün teyzesi yok, iki dayısı var. Ama Zübeyde Hanım’ın babası, bu şecereye işlenmemiş başka evlilikler yaptıysa, Atatürk’ün bir üvey teyzesi olabilir; Reşad Fuad Baraner’le ilgili iddia da doğrulanabilir.

kaynak