Konu: Neden her cem evinde bu fotoğrafları görürüz: Zülfü Livaneli

‘Atatürk Seyit Rıza’yı affedecek’ korkusu

Bugün bu köşeyi bir belgeye ayırıyorum. Son derece önemli bir belgeye... Dersim olaylarında rol oynamış bir görevli olan İhsan Sabri Çağlayangil’in anılarına.

Bu belge Atatürk’ün idamlardan haberi olmadığını, tam tersine “Atatürk Seyit Rıza’yı affedecek” korkusuyla idamların alelacele ve her türlü kural çiğnenerek yapıldığını ortaya koyuyor.

Bu yüzden ne Sivas’ta insan yakanlar bu olaydan Atatürk’ü sorumlu tutsun ne de 2009 yılında Dersim metodu isteyenler onun arkasına saklansın.

Ve Aleviler cemevlerinde neden Hz. Ali’nin yanına Mustafa Kemal resmi asar bir kez daha düşünülsün.


***

Çağlayangil diyor ki:

Seyit Rıza ve çevresi yakalandı. Mahkemeleri sürüyor. İşte bu sırada Atatürk Diyarbakır’daki yeni yapılan Singeç Köprüsünü açmaya gidecek. Elazığ’a da gelecek, karayoluyla Singeç köprüsüne geçecek. Emniyet Genel Müdürü Şükrü Sökmensuer bey bana diyordu ki “Atatürk Singeç Köprüsünü açmaya gidecek. Beyaz donlu altı bin doğulu Elazığ’a dolmuş. Atatürk’ten Seyit Rıza’nın hayatını bağışlamasını isteyecekler. Buna meydan vermeyelim”...

1937 yılında resmî tatil günü cumartesi öğleden sonra. Atatürk pazartesi günü Elazığ’a gelecek. Bizden istenilen “Asılacak asılsın!” ve Atatürk’ün karşısına beyaz donlular çıktığı zaman iş işten geçmiş olsun.

O dönemde Elazığ Valisi Şefik Bey, Savcı Hatemi Senihi bey, Emniyet Müdürü Serezli İbrahim bey, Savcı yardımcısı arkadaşım Şükrü Sökmensuer, “Emniyet Genel Müdürlüğü’nün siyasi şubesinden, sivillerden istediğini yanına al. Atatürk’ün istasyondan halkevine kadar korunması da size ait” dedi.

Başta Macar Mustafa olmak üzere altı kişi alıp yola çıktım. Trenle Elazığ’a vardım. Emniyet Müdürü İbrahim beye gittim. Savcı için “kuraldışı bir şey yapmaz, mümkün değil” dedi. Savcıya gittim. Durumu kendisine anlattım. Bana bu konuda hükümetten de şifre aldığını ama mahkemelerin cumartesi tatil olduğunu, tatilde sonuç almanın mümkün olmadığını bildirdi. Ve ekledi: “Ben de mahkemeleri etkileyemem.”

Oysaki biz Atatürk gelmeden önce mahkemenin kararını vermesini ve gereğinin yapılmasını, Atatürk geldiğinde Seyit Rıza meselesinin kapanmış olmasını istiyorduk. Ben bunu halletmek için hükümet tarafından buraya gönderilmiştim. Savcı yardımcısı hukuktan sınıf arkadaşım. Bana “sen valiye söyle, savcı gitsin, rapor alsın. Ben senin istediğini yaparım” dedi. Biz mahkemenin tatil günü işlemesini ve alınacak sonucun infazını istiyorduk. Savcı rapor aldı. Arkadaşım vekil olarak savcının yerine geçti.

Mahkeme hakiminin evine gittim. Gittiğimde hakim mahkemenin aldığı kararı evinde yazıyordu. Hakimle konuştuk. Kendisi kararı daktiloya çektirmekle meşguldü. Devir CHP devri. Herkes çekiniyor. Hakim bana: “Cumartesi mahkeme toplanmaz, ancak pazartesi günü mahkemeyi toplar kararı veririz. Salı günü de idam hükümlerini yerine getiririz” dedi. O zaman dördüncü bölgede temyiz hakkı yoktu. Abdurrahman Paşa sıkı yönetim kumandanı olarak kararı tasdik edecek kişi idi. O da “Yukarıdaki karar tasdik olunur” demiş basmış boş kağıda imzasını. Yukarıya “Abdurrahman Paşa’nın idamı” diye yazsanız kendisi idam edilirdi.

Hakime dedi ki: Bu dediğiniz gün Atatürk geliyor. Maksat hasıl olmuyor ki. Hakim “Başkaca bir şey yapılamaz” diyerek kestirdi attı. Ben de kendisine sordum:

- Sizin saat beşten sonra davaya devam ettiğiniz olmuyor mu?

- Oooo, çok oluyor cevabını verdi.

- Eee sonradan beş saat ihlal ediyorsunuz da, baştan beş saat ihlal etseniz olmuyor mu? Yani pazar akşamı sahurdan sonra mahkemeyi açarız. Elektrikler kesiliyor dedi, hakim. Ona çare bulduk. Otomobil farlarıyla hapishaneyi aydınlatırız. Halkevine lüksler koyarız.

Hakim bu defa : Samiin yok, dedi. Ona da çare bulduk. Samiin de getiririz.

- Kaç kişi asılacak?

- Onu karardan önce söyleyemem dedi. Ama ekledi: Savcı 27 kişinin idamını istedi.

- Biz ona göre mi hazırlığımızı yapalım?

- Bilmem dedi. Ceza İnfazı Kanunu her asılanın ayrı bir yerde asılmasını, asılanların birbirini görmemesini emrediyordu. Bu şartı da yerine getirmeye çalıştık. Her meydana dört sehpa kurduk. Vali bir de çingene cellat buldu. Gece 12.00’de hapishaneye gittik. Farlarla çevreyi aydınlattık. Mahkemenin 72 sanığı vardı.

BENİ ASMAYA MI GELDİNİZ?

Sanıkları aldık. Mahkemeye götürdük. Çingene de geldi. Adam başına on lira istedi. “Peki” dedik. Sanıklar Türkçe bilmiyor. Mahkeme kararı açıkladı. Yedi kişi ölüm cezasına çarptırılmış, sanıklardan bazıları beraat etmiş, bazıları da çeşitli hapis cezalarına çarptırılmıştı. Kararlar okununca sanıklar ilk anda anlamadılar. İdam “tunne” diye bir velvele koptu. Biz Seyit Rıza’yı aldık. Otomobilde benimle Polis Müdürü İbrahim’in arasına oturdu. Jeep jandarma karakolunun yanındaki meydanda durdu. Seyit Rıza sehpaları görünce durumu anladı.

- Asacaksınız dedi ve bana döndü.

Sen Ankara’dan beni asmak için mi geldin?

Bakıştık. İlk kez idam edilecek bir insanla yüz yüze geliyordum. Bana güldü. Savcı namaz kılıp kılmayacağını sordu. İstemedi. Son sözünü sorduk.

- Kırk liram ve saatim var. Oğluma verirsiniz dedi. Bu sırada Fındık Hafız asılırken görmesin diye pencerenin önünde durdum. Fındık Hafız’ın idamı bitti. Seyit Rıza’yı meydana çıkardık. Hava soğuktu ve etrafta kimseler yoktu. Ama Seyit Rıza meydan insan doluymuş gibi, sessizliğe ve boşluğa hitabetti.

- Evladi Kerbelayimi, be gunayimi, ayibo, zulimo, cinayeta. (Evlad-ı Kerbelayız, günahsızız, ayıptır, zulümdür, cinayettir) dedi.

Benim tüylerim diken diken oldu. Bu yaşlı adam rap-rap yürüdü. Çingeneyi itti. İpi boynuna geçirdi. Sandalyeye ayağıyla tekme vurdu.

http://haber.gazetevatan.com/haberde...goryid=4&wid=5

bende merak ediyordum..

Atatürk niye affetsin Seyit midir nedir bu adamı?
Suçu olan bir adamı Atatürk kurtarmazdı. Asılması gerekiyorsa, asılır.
Bu adamın da asılması gerekiyordu.
Ama bence asılmasa da olur du. Asıldı, şimdi başımıza şehit oldu it herif. Zindanda çürüseydi belki de bu elemanlar bu herifi şehit statüsüne yükseltmezlerdi.

Bölge, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla özerkliğini kaybetmiştir. Aşiretler, yönetimlerinin elinden alınmasına karşı çıkmış; vergi vermek, askere gitmek gibi çeşitli zorunlulukları ise uygun bulmamıştır.

Çatışmadan sonra barış görüşmeleri yapmak üzere Erzincan'a çağrılmıştır. Ancak 5 Eylül 1937'de orada (72 Dersimli ile birlikte) tutuklanmıştır.[kaynak belirtilmeli] 5-13 Eylül 1937'de Elazığ’a -dönemin söylemi ile elaziz- götürülüp askeri mahkemede yargılanarak idama mahkum edilmiştir.
O dönemdeki yasaların 75 yaşını geçkin kişilerin idamına izin vermemesinden ötürü yaşı küçültülen Rıza, oğlu Resik Hüseyin, Şehanlı Kürt Aşiret reisi Seyd Hüsen, Yusufan Kürt Aşiret reisi Kamer'in oğlu Fındık, Demanan Kürt Aşiret reisi Cebrail'in oğlu Hasan, Kureyşan Kürt Aşiret reisi Ulkiye'nin oğlu Hasan ve Mirza Ali'nin oğlu Ali ile birlikte idam edilmiştir.yakalandığında kendisine sen SEYİT RIZA'mısın diye soran subaya şu cevabı verir. Ben Dersimli Rızo yum Dersimde her taşın , her ağacın altında bir rızo vardır. Şu halde sen hangi rızo yu arıyorsun. demiştir.
İdam günü, darağacında, « Evlad-ı Kerbelayız, hatasızız, ayıptır, zulümdür cinayettir » diyerek celladı kenara itmiş ve sandalyeyi tekmeleyerek idamını kendi gerçekleştirmiştir.


yukarıdaki metni vikipedia dan aldım.
daha bilmediğimiz çok şey var.
inşallah kısa zamanda açığa çıkarda bizde neler döndüğünü öğreniriz..

excalibur66 tarafından gönderildi.

Çatışmadan sonra barış görüşmeleri yapmak üzere Erzincan'a çağrılmıştır. Ancak 5 Eylül 1937'de orada (72 Dersimli ile birlikte) tutuklanmıştır.[kaynak belirtilmeli] 5-13 Eylül 1937'de Elazığ’a -dönemin söylemi ile elaziz- götürülüp askeri mahkemede yargılanarak idama mahkum edilmiştir.
O dönemdeki yasaların 75 yaşını geçkin kişilerin idamına izin vermemesinden ötürü yaşı küçültülen Rıza, oğlu Resik Hüseyin, Şehanlı Kürt Aşiret reisi Seyd Hüsen, Yusufan Kürt Aşiret reisi Kamer'in oğlu Fındık, Demanan Kürt Aşiret reisi Cebrail'in oğlu Hasan, Kureyşan Kürt Aşiret reisi Ulkiye'nin oğlu Hasan ve Mirza Ali'nin oğlu Ali ile birlikte idam edilmiştir.yakalandığında kendisine sen SEYİT RIZA'mısın diye soran subaya şu cevabı verir. Ben Dersimli Rızo yum Dersimde her taşın , her ağacın altında bir rızo vardır. Şu halde sen hangi rızo yu arıyorsun. demiştir.
İdam günü, darağacında, « Evlad-ı Kerbelayız, hatasızız, ayıptır, zulümdür cinayettir » diyerek celladı kenara itmiş ve sandalyeyi tekmeleyerek idamını kendi gerçekleştirmiştir.


yukarıdaki metni vikipedia dan aldım.
daha bilmediğimiz çok şey var.
inşallah kısa zamanda açığa çıkarda bizde neler döndüğünü öğreniriz..

Sanki çok kötü birşey yapılmış gibi konuşuyorsunuz.
Sanki asılan böyle çok suçsuz, günahsız, zavallı adamın tekiymiş gibi.
Asılan herif, en az Şeyh Said kadar pis, eşkiya, ve isyancı biridir. Nasıl yakalandığı umrumda değildir.
75 yaşında olsun, isterse 100. İsyancılara aman verilmemelidir.

hunt me down tarafından gönderildi.

Sanki çok kötü birşey yapılmış gibi konuşuyorsunuz.
Sanki asılan böyle çok suçsuz, günahsız, zavallı adamın tekiymiş gibi.
Asılan herif, en az Şeyh Said kadar pis, eşkiya, ve isyancı biridir. Nasıl yakalandığı umrumda değildir.
75 yaşında olsun, isterse 100. İsyancılara aman verilmemelidir.

bende şunu diyorum kardeşim..
ya bu adam hain değilse?
resmi tarih hain olarak bilmemizi istiyor.ama ya gerçek..
ben kişiler ve olaylar peşinde değil sadece yalın gerçeğin peşindeyim.kuşkucu yaklaşmam bundandır.
sende bilirsin dağda köylüler3 pkk lısınız diye dışkı yedirilmesini..bu köylülerden biri olsam devlet hakkında iyi düşünmemi bekleyemezsin.yada dağda yaptığımız gibi sabahın köründe ev basma gibi..
saklanmasın gerçek bilisin amaç bu...

excalibur66 tarafından gönderildi.

bende şunu diyorum kardeşim..
ya bu adam hain değilse?
resmi tarih hain olarak bilmemizi istiyor.ama ya gerçek..
ben kişiler ve olaylar peşinde değil sadece yalın gerçeğin peşindeyim.kuşkucu yaklaşmam bundandır.
sende bilirsin dağda köylüler3 pkk lısınız diye dışkı yedirilmesini..bu köylülerden biri olsam devlet hakkında iyi düşünmemi bekleyemezsin.yada dağda yaptığımız gibi sabahın köründe ev basma gibi..
saklanmasın gerçek bilisin amaç bu...

Ya adam hain değilseymiş. Olmaz olur mu ya...
Olmasa niye tutuklasınlar? Niye çağırsınlar? Boşu boşuna adamı niye asalım. Bir suçu var ki asmışlar. Gerçekmiş. Ulan nerdeyse niye isyan bastırdınız diyecekler bize ya.
"sende bilirsin dağda köylüler3 pkk lısınız diye dışkı yedirilmesini.."
Ben bilmem arkadaşım. PKK'lıysa birisi, gider vurursun. Terörle mücadelenin ne şartlar altında yapıldığını biliyor musun sen? Vaktinde Cudi dağına bayrağı sanki savaş kazanmışız gibi dikiyorduk. O kadar her yere yayılmıştı pkk kanseri, ki bak hele sen doğuya. Hala öyle değil mi? PKK'lı olmasın. Dağa çıkıp kurşun atmak zorunda değil. Sempatizanı ne kadar diye sor sen bir. Finansörü, casusu, göstericisi, provokatörü... Doğu savaş bölgesidir. O vakitte öyleydi. Kelleler gitti, iyi de gitti. Allah razı olsun ordumuzdan, Atamızın elleri dert görmesin.
O Seyit midir nedir, adamı burada şehit gibi göstermenizin manası nedir?
Suçu bellidir onun. İsyana olan katkısı da bellidir.
Asılması usüle uygundur. Bana verseler ayaklarından ellerinden atlara bağlar, Tunceli meydanında dörde böldürürdüm.

Dersim harekatı bizzat Atatürk tarafından yönetildi.
Hatta Atatürk dersimde görev yapanlara madalya taktı desem?
yada kendi öğretmenini bile orada diye asker tarafıdan öldürüldüğünü söylesem?
isyancı yada değil ayırt edilmeden insanların yakıldığını söylesem?

Helal olsun Zülfü Livaneli. Dinci Kürtçü bölücülerin, Atatürk'e tamamen bağlı Alevilerin bir kısmının aklını çelmesine izin verilmez. Cem Evine giden, Atatürk sevgisini zaten görür. Dünyada hangi ibadethanede bir devlet adamının, önderin resmi var? Sadece Cem evinde..

Atatürkçü olmayan biri Alevi olamaz. Alevi kültür ve geleneklerine bağlı olamaz.

EvRiMSeL tarafından gönderildi.

Dersim harekatı bizzat Atatürk tarafından yönetildi.
Hatta Atatürk dersimde görev yapanlara madalya taktı desem?
yada kendi öğretmenini bile orada diye asker tarafıdan öldürüldüğünü söylesem?
isyancı yada değil ayırt edilmeden insanların yakıldığını söylesem?

Dersimde görev yapanlara madalya takılmalıdır zaten.
Vatan için atılan kurşunu atan el dert görmesin.