TEMSILCILER MECLISI 252 NO.LU KARAR TASARISI
Baskan'in; Amerika Birlesik Devletleri'nin dis politikasinin, Ermeni
Soykirimi ve diger
konularda ülkemizin belgelerinde ifade edilmis insan haklari, etnik temizlik
ve soykirim
meseleleriyle ilgili uygun yaklasim ve hassasiyeti yansitmasini saglamaya
davet edilmesi.
Karara baglandi.
KISA BASLIK
BÖLÜM 1
Bu karar, "ABD'nin Ermeni Soykirimi Karari Kayitlarinin Teyit Edilmesi"
olarak da
adlandirilabilir.
BULGULAR
BÖLÜM 2
Temsilciler Meclisi su bulgulara ulasmistir:
(1) Ermeni Soykirimi, Osmanli Imparatorlugu tarafindan tasarlanmis ve 1915'ten
1923'e
kadar uygulanmistir. Yaklasik 2 milyon Ermeni'den 1.5 milyon erkek, kadin ve
çocuk
öldürülmüs, hayatta kalan 500 bin kisi evlerinden sürülmüs ve bu durum,
Ermenilerin tarihi
vatanlarindaki 2 bin 500 yillik varliklarinin ortadan kalkmasiyla
sonuçlanmistir.
(2) 24 Mayis 1915 tarihinde, Ittifak Güçleri, Ingiltere, Fransa ve Rusya ilk
defa bir baska
devleti "insanlik suçu islemekle" itham eden ortak bir açiklama
yayimlamistir.
(3) Bu ortak açiklamada, "Ittifak Güçleri, bu suçlar dolayisiyla Osmanli
Hükümeti'nin bütün
üyelerini ve bu katliamlari gerçeklestiren memurlarini sahsen sorumlu
tutacagini kamuoyu
önünde bildirmektedir" denilmistir.
(4) Birinci Dünya Savasi sonrasinda kurulan Türk Hükümeti, Ermeni Soykirimi'nin
"düzenlenmesine ve yürütülmesine" karisan ve "Ermenilerin katliaminda ve yok
edilmesinde"
rol oynayan üst düzey liderleri suçlamistir.
(5) Jön Türk Rejimi'nin yetkilileri, bir dizi savas mahkemesinde yargilanmis
ve Ermeni
halkina karsi katliam düzenlemek ve yürütmek suçlamalarindan hüküm
giymistir.
Ermeni Soykirimi'nin bas düzenleyicileri Savas Bakani Enver, Içisleri
Bakani Talat ve
Denizcilik Bakani Cemal, suçlarindan dolayi idam cezasina mahkûm edilmis
ancak bu
kararlar infaz edilmemistir.
(7) Ermeni Soykirimi ve ülke içindeki bu hukuki noksanliklar, Avusturya,
Fransa, Almanya,
Büyük Britanya, Rusya, Birlesik Devletler, Vatikan ve daha birçok ülkenin
ulusal arsivlerinde
kuskuya yer birakmayacak kanitlarla belgelenmis ve bu genis kanit
birikimindeki olgularin,
olaylarin ve sonuçlarin birbirinin aynisi oldugu görülmüstür.
(8) ABD Ulusal Arsivi ve Kayitlar Dairesi, özellikle Disisleri Bakanligi'nin
59'ncu Kayit
Grubu'ndaki kamuya ve ilgili kurumlarin kullanimina açik olan 867.00 ve
867.40 sayili
dosyalarinda Ermeni Soykirimi üzerinde kapsamli ve detayli belgeler
bulundurmaktadir.
(9) 1913'ten 1916'ya kadar ABD'nin Osmanli Imparatorlugu büyükelçiligi
görevini yürütmüs
olan Sayin Henry Morgenthau, aralarinda Osmanli Imparatorlugu'nun
müttefiklerinin de
oldugu birçok ülkenin yetkilisiyle birlikte Ermeni Soykirimi'na karsi
protestolar organize
etmis ve bunlara öncülük yapmistir.
(10) Büyükelçi Morgenthau, ABD Disisleri Bakanligi'na Osmanli Imparatorlugu
hükümetinin
politikasini "bir irki yok etme kampanyasi" olarak tanimlamis ve kendisine
16 Temmuz 1915
tarihinde ABD Disisleri Bakani Robert Lansing tarafindan, "Ermeni
soykiriminin
durdurulmasina yönelik. adimlariniz Bakanligimizca onaylanmistir" talimati
verilmistir.
(11) Senato'nun 12 Subat 1916 tarihinde aldigi kararda, "ABD Baskani'ndan bu
ülkenin
vatandaslarinin su anda açlik, hastalik ve tarifi mümkün olmayan acilar
içinde bulunan
Ermenilerin durumlarinin iyilestirilmesi için toplanan bagislara katkida
bulunabilecekleri bir
günün belirlemesi saygiyla talep edilmektedir" denilmistir.
(12) Baskan Woodrow Wilson bu fikri benimseyerek, Amerikan halkinin
evlatligi olan 132
bin yetimin de aralarinda bulundugu Ermeni Soykirimi'ndan kurtulanlara
1915 - 1930 yillari
arasinda 116 milyon dolar yardim yapan ve bir kongre karariyla kurulmus olan
Yakin Dogu
Yardim Komitesi'nin olusumunu desteklemistir.
(13) Senato'nun 11 Mayis 1920 tarihli 359 numarali karari, "Senato Dis
Iliskiler Komitesi'nin
alt komitesindeki oturumlarda verilen ifadeler, Ermeni halkinin karsilastigi
bildirilen katliam
ve diger vahsetlerin gerçek oldugunu ortaya koymustur.
(14) Bu karar, General James Harbord önderligindeki Amerika'nin Ermenistan
Askeri
Misyonu'nun 13 Nisan 1920'de Senato'ya sundugu ve "kesme, siddet, iskence ve
ölüm
olaylarinin 100 güzel Ermeni vadisi üzerindeki etkisi sürüyor ve bu bölgeye
gidenlerin çok azi
tüm zamanlarin bu en büyük suçuna dair kanitlardan kaçabiliyor" ifadelerine
yer verilen
raporun ardindan alinmistir.
(15) ABD Yahudi Soykirimi'ni Anma Müzesi'nde sergilendigi gibi, 1939 yilinda
hiçbir
kiskirtma olmadan ordularina Polonya'ya saldiri emri veren Adolf Hitler,
buna karsi
çikanlara, "Tüm yasananlara ragmen bugün kim Ermenilerin yok edilmesinden
bahsediyor
ki?" demis ve Yahudi Soykirimi için gerekli ortami olusturmustur.
(16) 1944 yilinda "soykirim" terimini ortaya atan ve Birlesmis Milletler
(BM) Soykirimin
Önlenmesi ve Cezalandirilmasi Sözlesmesi'nin ilk savunucularindan olan
Raphael Lemkin,
Ermenistan'da yasanan olaylari, 20'nci yüzyilda gerçeklesen soykirimlar için
kesin bir örnek
olarak göstermistir.
(17) Gerek Lemkin'in çagrisiyla 11 Aralik 1946'da kabul edilen ilk Birlesmis
Milletler
soykirim karari olan Birlesmis Milletler Genel Kurulu'nun 96(1) numarali
karari gerekse de
Birlesmis Milletler Soykirimin Önlenmesi ve Cezalandirilmasi Sözlesmesi,
Ermeni
Soykirimi'ni Birlesmis Milletler'in mevcut standartlarini düzenleyerek
önlemek ve
cezalandirmak istedigi suç türü olarak tanimistir.
(18) Birlesmis Milletler Savas Suçlari Komisyonu 1948'de Ermeni Soykirimi'ni
"tam
olarak. yeni kullanilmaya baslanan 'insanliga karsi islenmis suç' teriminin
kapsamina
alinmasi istenen eylemlerden birisi" olarak tanimlamis ve Nürnberg
Mahkemeleri için emsal
teskil edebilecegini belirtmistir.
(19) Komisyon, "Sevr Baris Antlasmasi'nin 230'uncu maddesindeki hükümler,
açik ve 1915
yilinda Ittifak Güçleri'nin yaptigi açiklamaya uyumlu bir sekilde. Türk
topraklarinda etnik
kökeni Ermeni ya da Rum olsa bile Türk vatandaslarina yönelik saldirilari
kapsamayi
amaçlamaktadir. Bu madde, Nürnberg ve Tokyo Antlasmalari'nin 6c ve 5c
maddelerine emsal
olmakta ve bu antlasmalarda ortaya konulan sartlar dahilinde 'insanliga
karsi islenen suçlar'
kategorisine bir örnek teskil etmektedir" demistir.
(20) Temsilciler Meclisi'nin 8 Nisan 1975 tarihinde kabul edilen 148 sayili
ortak karari
söyledir: "24 Nisan 1975, Insanin Acimasizligini Insana Hatirlatma Günü
olarak kabul
edilmis ve ABD Baskani'na Amerikan halkini, bu günü basta Ermeni soyundan
gelenler
olmak üzere bütün soykirim kurbanlarini anma günü oldugunu hatirlamaya
çagiran bir
açiklama yapmasi yetkisi verilmis ve talep edilmistir."
(21) Baskan Ronald Reagan, 22 Nisan 1981'de gerçeklestirdigi 4838 sayili
açiklamasinda,
"Yahudi Soykirimi'ndan alinan dersler, öncesinde yasanan Ermeni soykirimi ve
sonrasinda
yasanan Kamboçyali soykirimi ve diger baska birçok kisinin basina gelen
benzer olaylar gibi
hiçbir zaman unutulmamalidir" ifadelerini kullanmistir.
(22) Temsilciler Meclisi'nin 10 Eylül 1984'te aldigi 247 sayili karar
söyledir: "24 Nisan
1985, Insanin Acimasizligini Insana Hatirlatma Günü olarak kabul edilmis ve
ABD
Baskani'na Amerikan halkini, bu günü 1.5 milyon Ermeni basta olmak üzere
bütün soykirim
kurbanlarini anma günü oldugunu hatirlamaya çagiran bir açiklama yapmasi
yetkisi verilmis
ve talep edilmistir."
(23) Birlesmis Milletler Ayrimciligin Önlenmesi ve Azinliklarin Korunmasi
Alt
Komisyonu'nun 1985 yilinda yaptigi kapsamli çalisma ve müzakerelerin
ardindan "Soykirim
Suçunun Önlenmesi ve Cezalandirilmasi Sorunu Çalismasi" baslikli raporu 1'e
karsi 14 oyla
kabul etmistir. Bu raporda, "Nazilerin yaptigi sapkinlik, ne yazik ki 20'nci
yüzyilin tek
soykirim davasi olmamistir. Örnekler arasinda. 1915-1916 yillarinda
Osmanlilarin
Ermenilere yaptigi kiyim da gösterilebilir" denilmektedir.
(24) Bu raporda ayrica, "Ermeni nüfusunun yarisindan fazlasina tekabül
etmesi muhtemel en
az 1 milyon Ermeni'nin öldürüldügü ya da ölüme yürütüldügü yönünde bagimsiz
otoritelerin
ve görgü taniklarinin güvenilir tahminleri bulunmaktadir. Bu [durum],
Amerikan, Alman ve
Ingiliz arsivlerinde yer alan belgelerle ve aralarinda Osmanli'nin müttefiki
Almanlarin da
bulundugu ülkelere ait o dönemde görev yapan diplomatlarin raporlariyla da
desteklenmektedir" ifadesi yer almaktadir.
(25) Bagimsiz bir federal kurum olan ABD Yahudi Soykirimi'ni Anma Konseyi,
30 Nisan
1981'de oybirligiyle, ABD Yahudi Soykirimi'ni Anma Müzesi'nde Ermeni
soykirimina yer
vermeyi kararlastirmistir ve o günden beridir de bu kararini uygulamaktadir.
(26) ABD Disisleri Bakanligi tarafindan 1982 yilinda yapilan Ermeni
Soykirimi'yla ilgili
eldeki bilgilerin muglak olduguna iliskin hatali degerlendirmeyi (daha sonra
geri çekilmistir)
ele alan Washington DC Temyiz Mahkemesi, ABD'nin ilgili politika belgelerini
inceledikten
sonra 1993 yilinda Ermeni Soykirimi'yla ilgili ABD kayitlarinin muglak
oldugu konusundaki
degerlendirmenin "ABD'nin uzun süredir var olan politikasiyla çeliskili
oldugu ve nihayetinde
de geri çekildigi"ne karar vermistir.
(27) 5 Haziran 1996'da Temsilciler Meclisi, 1997 tarihli, 3540 sayili Dis
Operasyonlar,
Ihracat Finansmani ve Ilgili Program Ödenekleri Kanunu'nda yapilan
degisiklikle, Türk
Hükümeti'nin Ermeni soykirimini taniyana ve kurbanlarinin anisini yüceltene
kadar
Türkiye'ye yapilan yardimlarin 3 milyon dolar (Türkiye'nin ABD'de lobicilik
faaliyetleri için
harcadigi tahmini miktar) azaltilmasina karar vermistir.
(28) Baskan William Jefferson Clinton 24 Nisan 1998'de, "Bu yil da tipki
önceki yillarda
oldugu gibi Amerikan Ermenilerinin 1915 ile 1923 yillari arasindaki tehcir
ve kiyimlar
neticesinde yasanmis olan yüzyilin en aci verici dönemlerinden birini
anmalarina eslik
ediyoruz " demisti.
(29) Baskan George W. Bush, 24 Nisan 2004'te su açiklamayi yapmistir:
"Bugün, 20'nci
yüzyilin en korkunç trajedilerinden biri olan Osmanli Imparatorlugu'nun son
günlerinde 1.5
milyon Ermeni'nin zorla tehcir edilerek ve öldürülerek yok edilmesini
aniyoruz."
(30) Ermeni Soykirimi'nin uluslararasi alanda taninmis ve kabul edilmis
olmasina karsin hem
yerel hem de uluslararasi yetkililerin, Ermeni Soykirimi sorumlularini
cezalandiramamis
olmasi, benzer soykirimlarin yasanmasinin ve ileride de yasanabilecek
olmasinin bir
sebebidir. Bu karar, ileride meydana gelebilecek soykirimlarin
engellenmesine yardimci
olacaktir.
POLITIKA AÇIKLAMASI
BÖLÜM 3
ABD Temsilciler Meclisi;
(1) Baskan'a; Ermeni Soykirimi'yla ilgili ABD'deki kayitlarda belgelenen
insan haklari, etnik
temizlik ve soykirimla baglantili meselelerle ilgili uygun yaklasim ve
hassasiyet ile adil bir
karara varilmamis olmasinin yarattigi sonuçlari yansitan bir ABD dis
politikasi olusturmasi
çagrisi yapmaktadir;
(2) Baskan'a; her yil 24 Nisan ya da buna yakin bir tarihte verilen
Baskan'in Ermeni
Soykirimi'ni anma mesajinda 1.5 milyon Ermeni'nin sistemli ve kasten yok
edilmesini
"soykirim" olarak tanimasi ve ABD'nin Ermeni Soykirimi'na karsi yaptigi
müdahalenin
onurlu tarihini hatirlatmasi çagrisi yapmaktadir