Konu: Halikarnas Balıkçısı'nın Hayatı, Eserleri, Kitapları, Şiirleri, Sözleri ve Okuyucu Yorumları

HALİKARNAS BALIKÇISI (D. 17 Nisan 1890, Girit – Ö. 13 Ekim 1973, İzmir )

Halikarnas Balıkçısı,

Asıl adı Cevat Şakir Kabaağaçlı olan, Bodrum'a olan aşkı ile tanınan ünlü roman ve hikâyeyazarı.

Hüseyin Kenan, Musa Cevat, M.C., H.B. Sina imzalarını kullandı.





Hayatı

17 Nisan 1890 tarihinde, Osmanlı'nın son köklü ailelerinden Şakir Paşa Ailesine mensup babasının yüksek komiser olarak görev yaptığı Girit'te doğdu. Babası Girit ve Atina'da sefirlik ve valilik yapan Mehmet Şakir Paşa, annesi Giritli Sare İsmet Hanım; amcası II. Abdülhamitdevri sadrazamı Cevat Şakir Paşa, dedesi Şurayı Askeri Dairesi Reisi Miralay Mustafa Asım Bey'dir. Kendisine, iki evliliğinden de çocuğu olmayan ve onu kendi çocuğu gibi seven amcasının ismi verildi.

Cevat Şakir, altı çocuklu ailenin en büyük evladıydı. Ailesinin tüm fertleri sanata yetenekliydi. Sırasıyla dünyaya gelen Hakkiye, Ayşe, Suat, Fahrelnisa ve Aliye adlı kardeşlerinden Fahrelnisa resim alanında, Aliye gravür alanında üne kavuştu; Hakkiye’nin kızı Füreya Koral, ilk Türk kadın seramikçi oldu; Fahrelnisa’nın çocukları Nejad Devrim ressam; Şirin Devrim ise tiyatrocu oldu.

Cevat Şakir, çocukluk hayatının ilk yıllarını babası Şakir Paşa’nın elçi olarak bulunduğuAtina’da geçirdi. İlköğrenimini Büyükada'da, orta ve liseyi 1907'de Robert Kolej'de tamamladı. İlk yazısı aynı yıl İkdam Gazetesi’nde yayımlandı. Bu, İngilizce’den tercüme bir yazıydı. Lise öğreniminden sonra İngiltere’de denizcilik öğrenimi yapmak istediyse de ailesinin ısrarı ile Oxford Üniversitesi’nde tarih öğrenimi gördü. 1913’te bir İtalyan’la hanımla evlenerek İtalya’da kaldı, resim öğrenimi gördü.

İstanbul'a döndüğünde gazete ve dergilerde yazılar yayımlanmaya başladı. Aile, 1914 yılında maddi sıkıntı içine girmiş ve babası Mehmet Şakir Paşa Afyon’daki Kabaağaçlı çiftliğine yerleşmişti. Babasının çiftlikte bir tartışma anında Cevat Şakir’in silahından çıkan kurşunla vurulması üzerine Cevat Şakir cinayet iddiasıyla yargılandı ve 15 yıl kürek cezasına çarptırıldı. Cezasının yedi yılını çektikten sonra baş gösteren verem hastalığından ötürü tahliye edildi.

1925 yılına kadar geçimini haftalık dergilerde tercümeler, yazılar yayınlayarak, resim ve yeni tarz tezhipler yaparak, karikatür yaparak, karikatür çizerek ve renkli dergi kapakları hazırlayarak temin etti. Türk basınında kapakçılığın gelişme-sinde katkısı vardır.

Halikarnas Balıkçısı'nın Bodrum'daki büstü

Dört asker kaçağının kadersizliğiyle ilgili olarak Hüseyin Kenan takma adıyla kaleme aldığı 13 Nisan 1925 tarihli "Hapishanede İdama Mahkûm Olanlar Bile Bile Asılmağa Nasıl Giderler" başlıklı öyküsünden ötürü İstanbul İstiklal Mahkemesi'nde yargılandı. ‘Memlekette isyan bulunduğu sırada, askeri isyana teşvik edici yazı yazmak’ tan suçlu bulundu. Mahkeme başkanı Ali Çetinkayatarafından idama mahkûm edilmek istendiyse de, Kılıç Ali Bey'in önerisiyle kalebentlikle Bodrum'a sürüldü. 3 yıllık sürgünlüğünün yarısını Bodrum'da tamamladı.

Cezasının son yarısını İstanbul'da tamamladıktan sonra, çok sevdiği insanları ve doğal güzellikleriyle kaynaştığı Bodrum'dan uzak kalamadı ve Bodrum'a yeniden dönüp yaklaşık 25 yıl kaldı.

Bodrum'un antik çağdaki adı olan Halikarnas'ı mahlas olarak benimseyen Cevat Şakir, Bodrum'da balıkçılık dahil çeşitli işlerde çalıştı. Edebiyat sahasına giren eserlerinin büyük kısmını da Bodrum’da yazdı. İkinci evliliğini dayısının kızı Hamdiye, üçüncü evliliğini Hatice Hanım’la yapan Cevat Şakir'in üç evliliğinden beş çocuğu oldu. Çocuklarının ortaöğrenim çağına gelince, o yıllarda bu kasabada ortaokul bulunmaması sebebiyle ailesini İzmir’e nakletti. Yaşamını yazarlık ve turist rehberliğini sürdürdü, rehberlik kurslarında da ders verdi. 13 Ekim 1973'te İzmir'de kemik kanserinden vefat etti. Vasiyeti üzerine Bodrum'a gömüldü. Kabiri Bodrum-Gümbetteki Türbe Tepesinde manevi oğlu Şadan Gökovalı ile seçtiği yerde küçük bir müzesi ile birlikte Halikarnas Balıkçısı Müzesi adı altında bulunmaktadır.


Eserleri

Öykü

Ege Kıyılarından (1939) (öykü)
Merhaba Akdeniz (1947) (öykü)
Ege'nin Dibi (1952) (öykü)
Yaşasın Deniz (1954) (öykü)
Gülen Ada (1957) (öykü)
Ege'den (1972) (öykü)
Gençlik Denizlerinde (1973) (öykü)
Parmak Damgası (1986) (öykü)
Dalgıçlar (1991) (öykü)
Çiçeklerin Düğünü (1991) (öykü)
Ege'den Denize Bıkarılmış Bir Çiçek (öykü)

Roman

Aganta Burina Burinata (1945) (roman)
Ötelerin Çocukları (1956) (roman)
Uluç Reis (1962) (roman)
Turgut Reis (1966) (roman)
Deniz Gurbetçileri (1969) (roman)
Bulamaç (roman)
Otobiyografi (Anı)

Mavi Sürgün (Anıları, 1961) (otobiyografi)

Deneme

Anadolu Efsaneleri (1954) (deneme)
Anadolu Tanrıları (1955) (deneme)
Anadolu'nun Sesi (inceleme, 1971) (deneme)
Hey Koca Yurt (1972) (deneme)
Merhaba Anadolu (1980) (deneme)
Düşün Yazıları (1981) (deneme)
Altıncı Kıta Akdeniz (1982) (deneme)
Sonsuzluk Sessiz Büyür (1983) (deneme)
Arşipel (1993) (deneme)

Çocuk kitabı

Yol Ver Deniz (çocuk kitabı)
Denizin Çağrısı (çocuk kitabı)
İmbat Serinliği
Nasrettin Hoca
Gündüzünü Kaybeden Kuş
Deniz Gurbetçileri

İngilizce yazdığı kitapları

An Outline of the History of Turkey (Türkiye Tarihinin Bir Özeti) Turizm ve Tanıtma Bakanlığına vermiş, yayımlanmamış
The Meditteranean Civilization (Akdeniz Uygarlığı) Dışişleri Bakanlığına vermiş, yayımlanmamış
Ephesus (turistik kılavuz; Türkiye'de ilk)
Halicarnassus (turistik kılavuz)
Asia Minor

Hakkında yazılanlar (Ölümünden sonra yazılmışlardır)

Mektuplarıyle Halikarnas Balıkçısı (1976) Hazırlayan: Azra Erhat
Düşün Yazıları (1981) Hazırlayan: Azra Erhat

Halikarnas Balıkçısı(Cevat Şakir Kabaağaçlı)'nın Bugün Ölüm Yıldönümü ve Forumun İlgiliki Kısmındada Kendisine Ait Bir Bölüm Yoktu...

Böylece Anmış Olalım...

hayatı sürgün yaşamak
şiir kitabı okudum,bende var burada da görünmüyor nasılsa