Şirketlerin son dönemde en büyük sorunu nitelikleri çalışanlarını elde tutamamak. Nitelikli çalışan göçünün önüne geçmenin yolu ise onların beklentilerini anlamaktan geçiyor. İşte nitelikli çalışanların şirketlerinden beklentileri...

ÇALIŞANLAR ŞİRKETLERİNDEN NE İSTER?

Pek çok şirket iyi yetişmiş, donanımlı, tecrübeli çalışanlarını başka kurumlara kaptırmaktan, yetenekleri elde tutamamaktan şikayetçi. Geçen hafta katıldığım bir toplantıda, önemli bir kadın patron haklı olarak şu saptamayı yaptı: "Nitelikli çalışanlarımızı elde tutmakta bu kadar zorlanırken, gelişimlerine büyük yatırımlar yapmak riskli değil mi? Çalışanlarımızın gelişimini sağlayacağız diye bazen onları elimizden daha hızlı kaçırabiliyoruz..."

Sıklıkla duyduğum bir başka yakınma da şu: "İşe alırken istediği maaşı ve yan hakları veriyoruz; arzu ettikleri yetki ve unvanları kabul ediyoruz sonra da altı ay sonra daha yüksek para teklif eden bir şirkete kaptırıyoruz; bu nasıl iş? Son derece haklı sorular ve gerçek yakınmalar bunlar. Gerçekten de dolgun maaş, etkileyici yan haklar paketleri, dikkatlice çizilen kariyer haritalarına rağmen pek çok şirketin en büyük kabusu; yetişmiş, yetenekli insanları elden kaçırmaları, başka kurumlara kaptırmaları... O zaman çalışanları elde tutmak, yetenekleri elde tutmak için neler yapmamız gerekiyor? Para, maaş gibi materyal kavramların, insanların bir işte kalmasındaki en önemli faktör olmadığı uzun zamandır biliniyor. Yetenekli ve yetişmiş adamlarınızı, rakibe neden kaptırdığınıza baktığınızda parasal faktörlerin üçüncü, dördüncü sırada geldiğini görüyorsunuz. Amiriyle ilişkisinde nasıl hissettiği, o iş yerindeki duygusal tatmininin ne düzeyde olduğu daha büyük önem taşıyor. Üstelik ’duygusal tatmin’, iş dünyasında sadece kadın çalışanları elde tutmak için kullanılan bir kandırmaca falan da değil. Son dönemde bu konuda yapılan çalışmalar arasında biri oldukça dikkat çekici. İki Amerikalı yönetim danışmanı tarafından ortaya atılan "değerler" kavramı ve arkasındaki metodoloji şirketler için oldukça basit ve etkin bir yöntem olabilir.

Beverly Kaye ve Sharon Jordan Evans adlı iki uzman kısaca şöyle diyor: "Yetenekli insanlarınız her gün yaptıkları işten ne kadar tatmin oluyor? Bu soruyu cevaplamak için ihtiyacınız olan ’çalışanlarınızın değerleri’nin ne olduğudur; bu konuda bir fikriniz var mı?" Howard Figler, "değerleri" şöyle tanımlıyor: "Değerler, işin duygusal maaşıdır ve bazıları bu alanda ücretsiz çalışmak zorunda kalıyor!" Kaye ve Evans’a göre değerler, "iş hayatında önem verdiğimiz şeyleri" tanımlıyor; bunlara, ihtiyaçlarımız için koyduğumuz alt sınır da denilebilir. Bir çalışanın "değer listesi"ndeki faktörlerle o iş yerinde elde ettiklerinin uyumu ya da uyumsuzluğu, kişinin kalıcı mı, gidici mi olduğunun formülünü de verebiliyor.

Bir çalışanın değer sistemini ortaya çıkarmak için birkaç basit soru yetebiliyor: 1. İşinizden en büyük ihtiyacınız ne? İşiniz bunu sağlıyor mu? 2. Sizin için gerçekten iyi bir gün ne demek? 3. Bu işten ayrıldığınızda gerçek kaybınız ne olur? 4. Şu ana kadar sahip olduğunuz diğer işlerinizde en çok neyi sevdiniz? 5. İşte gerçekten kendinizi yüksek enerjili hissettiğiniz bir dönemi anlatın... Bir çalışanın bu beş basit soruya verdiği cevap bile ne kadar ’kalıcı’ ve ’verimli’ olduğunun göstergesi olabiliyor. Çünkü bir insanın değerlerinin, amirininkiyle çelişmesi bile büyük mutsuzluk faktörü olarak gösteriliyor. Değerler, insanın iş ve özel yaşamına anlam kazandırdığı için büyük önem taşıyor. Kaye ve Evans, içinden seçilebilecek bir değerler listesi hazırlamış. Yalnız bu 33 değerin hepsine sahip olamıyorsunuz. İçlerinden yedi tanesini seçip, sonra da en önemliden başlayarak sıraya dizmeniz gerekiyor. Sonra da bu listeye şu anki işinizde, bu değerleri bulma şansınızın ne kadar olduğuyla ilgili yıldız vereceksiniz. Yani eğer ihtimal varsa üç yıldız, var ama çok çaba sarf etmek gerekiyorsa iki yıldız, ihtimal yoksa da tek yıldız vereceksiniz. Böylece işvereninizi bilemem ama en azından siz kalıcı mı yoksa gidici mi olduğunuzla ilgili bir hisse sahip olabilir ya da aklınızdaki ’işten ayrılma tilkileri’nin tam olarak nereden çıktığını daha iyi anlayabilirsiniz.

Değer listesi
1. İşimden tatmin olmak
2. Kariyerimi ilerletmek
3. Mükemmellik peşinde olmak
4. Tanınmak
5. İşime sadık olmak
6. Önemli başarılar elde etmek
7. Kendi kararlarımı almak
8. Düşük iş stresi
9. Güç sahibi olmak
10. Kendimi atletik alanda zorlamak
11. Sevilen biri olmak
12. Rekabetçi olmak
13. Arkadaş ve aileyle zaman geçirmek
14. Bağımsız olmak
15. Çevremde aktif biri olmak
16. Yaratıcı olmak
17. Yüksek gelir
18. İçinde yaşadığım topluma yardımcı olabilmek
19. İş güvenliği
20. Bilgimi artırmak
21. Başkalarına hizmet
22. Statü sahibi olmak
23. Zamanımı özgürce kullanmak
24. Risk almak
25. Başkalarını etkileyebilmek
26. Başkaları üzerinde otorite sahibi olmak
27. Çalıştığım yeri seçebilmek
28. Meslektaşlarımla işbirliği
29. İş dışı ilgilerimin olması
30. Bir takımın parçası olmak
31. Yeni bir şey icat etmek
32. Bana ihtiyaç duyulması ve taktir görmek
33. Çevre için çalışmak
34. Kendi kendimi motive etmek
35. Entelektüel olarak kendimi zorlamak

Yazan : Burçak Güven