Kan kütlesinin clamar duvarına yüklenmesi ve damar elastikiyetinin hâsılasına denir. Bu basınç, sistolcle, aortada 17 cm,, kol atar damarında 32-23 cm., cıva sütununa eşittir. Buna sisto-lik veya maksiraal basınç denir, Diastolda, yâni kalbin gevşeme devresinde basınç kolatar damarında 7-9 cm. clvarı seviyesine düşer.

Basınç, damarlar küçüldükçe düşmeye devam eder, venalarda düşmesine devamla kalbe yakın büyük venalarda hava basıncının altına düşer. Onun iğin bu damarlar zedelenirse kan fışkırmaz, aksine hava damara girer ki bu da kalbi veya atar damarları tıkamak suretiyle ölüme sebep olabilir. Buna «Hava Enıbolisi» denir.

Basıncın kol atar damarında ölçülmesi için bir manşetle damara kanı geçirmiyecek hadde gelinceye kadar hava basıncı tatbik edilir, verilen hava basıncı bir manometrede i civalı veya madenî) ölçülür.

Atar damarların kan basıncı damarın dolma derecesine, (ki kalb faaliyetine bağlıdır) ve elastikiyetine bağlıdır. Büyük bir bölgenin damarları büzüiürse, basınç yükselir, genişlerse düşer, Adrenalin damarları büzmek suretiyle basıncı yükseltir. Amil nitrit düşürür. Fikrî çalışma, korku, isteksiz ve bazen damarların kireçlenmesi basıncı yükseltir. Soğuk su basıncı yükseltir, sıcak su düşürür.

Basıncın Yükselmesi (Hipertansiyon) : Viicudda kan basıncım sabit tutmak için çeşitli mekanizmalar vardır. Bunlar saye-sinde normal şartlarda basmç hemen hemen sabit kalır. Fakat yaş ilerledikçe, damarlar kireçlenip yıprandıkça, basınç tedricen yükselmeye başlar. Böylece 50 yaşından sonra 12 den 15-16 san-timetre civa seviyesini bulur. Adeti tabii olan bu yükselişten başka, bazen kalbin böbreklerin dokuların bozulması neticesi ma-razi yükselişler olur. Bundan başka genç yastan itibaren yüksek basınçlı insanlar vardır.



Bu marazi yükselişler türlü arazlarla şahsı rahatsız eder. Onun için böyle basınçları düşürmeye gayret etmek lâzımdır
mumi ve ruhi hıfzıssıhha tedbirleri başta gelir. Hekim ilâç olarak, lumlnal gibi müsekkiııler ve rauvolfia gibi basınç düşürücüler verir.

Basınç Düşmesi: Bazı insanların kan basınçları daimi olarak düşüktür. 9-10 santimetreyi geçmez. Bunlar bu seviyeye itibak etmişlerdir. Esaslı bir rahatsızlık hissetmezler, fakat ani olarak tansiyon düşmesi önemli arızalar yapar. Baş dönmesi, mecalsizlik, göz kararması gibi. Bu gibi hallerde yardım etmek, tansiyonu normal seviyeye çıkarmak lâzımdır. Kalbin takviyesi başta gelen tedbirlerdir.

Alıntı