turkler ve ermeniler 1072 malazgirt savasi sirasinda ilk kez karsilasmis ve o yildan 1800 lu yillarin sonuna kadar kardesce yasamistir keza anadolunun yetistirdigi en buyuk zanaatkarlar ermeni halki arasindan cikmis ermeniler o donemdeki osmanli devletinde cok kuvvetli pozisyonlara gelmis ve millet-i sidika sifatini kazanmislardir fakat guclenen rus carligi osmanliyi kafkaslardan ve balkanlardan kazimaya basladigi yillarda ruslar osmanliyi gucten dusurmek adina cesitli ermeni cetelerini kiskirtmis bu ceteler turk koylerini basmis katliamlar yaratmis buna cevap veren turkler ve ermeniler arasinda bogazlasma olarak tabir edecegimiz olaylar yasanmistir osmanli yonetiminin o donemki basiretsizliginide goz onune alirsak 24 nisan 1915 te osmanli yonetimi ermeni patrigi, ermeni milletvekilleri ve ermeni cemaatinin ileri gelenlerine ermenilerin muslumanlari arkadan vurmaya ve katletmeye devam etmeleri halinde gerekli onlemleri alacagini" seklinde sacma bi nota cekmis bunun uzerine zaten amaci halklari birbirine dusurmek olan bu olaylar daha bir kuvvetle cereyan etmistir ve sanildiginin aksine bu olaylar sadece dogu anadoluda degil ic ve orta anadolu bolgesinde tum hiziyla devam etmistir bunun sonucunda osmanli askeri gucu ermeni halklarinin bir kismini suriye ye surme karari almasi ile baslamistir bu surgun sirasinda insanin kabul edemeyecegi olaylar gerceklesmis cogu yasli insan ve cocuk o zamanin sartlarinda yol sartlarina ve yol boyunca bu insanlara saldiran turk cetelerince cesitli sekillerde olmuslerdir ama su kabul edilmelidirki osmanli devleti gercekten ermenilerin dedigi kadar bir soykiyim uygulamis olsa idi su an balkanlarda orta doguda ve kafkasyada sadece turk halklari hayatta kalirdi.
bu olay ile su an turkiye cumhriyeti vatandasi olan ermeni yurttaslarimizi karistirmak onlari suclamak bu bakimdan buyuk bir hata olacaktir


ermeni meselesi denilen ve ermeni milletinin gercek cikarlarindan ziyade dunya kapitalistlerinin ekonomik cikarlarina gore halledilmek istenen mesele, kars antlasmasi'yla en dogru cozum seklini buldu. asirlardan beri dostane yasayan iki caliskan halkin dostluk baglari memnuniyetle tekrar kuruldu."

Mustafa Kemal Atatürk

1 mart 1922 - tbmm ucuncu toplanma yili acis konusmasi