Konu: Oz Disiplin Ve Duygusal Zeka

Personal Excellence EKİM 2004 sayısında yayımlanmıştır.
ÖZ DİSİPLİN VE DUYGUSAL ZEKA

1960 yıllarında Stanford Üniversitesi tarafından yapılan bilimsel bir
çalışmada 4 yaşındaki çocuklara bir araştırmacı tarafından lokum
benzeri şekerler (marshmallow) sunulmuş, ancak bir süre beklerlerse -
sadece bekleyebilen çocuklara- bu şekerlerden iki tane verileceği
söylenmiştir. Çalışmanın sonucu 15-20 dakika kadar bekleyebilen
çocukların öz disiplin yetkinlik ve becerilerinin yüksek olduğunu
gösterecektir. Bu çalışmaya katılan çocukların ancak 1/3 ü
bekleyebilmiş ve ikinci şekeri almaya hak kazanabilmişlerdir.
Çalışmanın ikinci aşamasında her iki grupta yer alan çocuklar liseden
mezun olduklarında tekrar izlenmiş ve ortaya önemli farkların çıktığı
görülmüştür. Sonuçlara göre, bekleyen çocukların daha olumlu, iç
motivasyonu daha yüksek, daha amaca yönelik ve kararlı davranışlar
sergiledikleri saptanırken, beklemeyenlerin sorunlu, inatçı,
kararsız, özgüveni zayıf, güven vermeyen kişiler oldukları ve halen
hazzı erteleme becerisini geliştiremedikleri saptanmıştır. Beklemeyen
çocuklar ayrıca Amerika’da ÖSS benzeri olarak uygulanan SAT
sınavlarında önemli bir farkla daha az başarılı olmuşlar, evlilik,
meslek seçimi, gelir düzeyi ve sağlık gibi hayati önem taşıyan
konularda başarısız olmaya devam etmişlerdir.

İnsanları birbirlerinden farklı kılan en önemli özellik, yani -
bazıları sıradanlık batağına saplanırken, diğerlerinin koyduğu her
hedefe ulaşmasını sağlayan anahtar- yetenek,okulda verilen eğitim, ya
da salt zeka değil, öz disiplindir. Öz disiplinle her şey mümkündür.
Eğer öz disiplin yoksa en basit hedef bile imkansız bir hayal gibi
görünür.

Theodore ROOSEVELT

SİZİN DE Mİ ÖZ DİSİPLİN SORUNUNUZ VAR?
Yoksa siz de kilo vermek istediğiniz halde yemek yemekten
vazgeçemiyor, spor yapmanın gerekliliğini ve önemini bildiğiniz halde
yarına erteliyor yahut televizyonda bir filme dalıyor, ya da sigarayı
bırakmayı düşünmenize rağmen bir tane daha yakayım ne olacak ki? mi
diyorsunuz? Hatta bazen söylediğiniz bir laftan, girdiğiniz bir
ortamdan da pişmanlık duyduğunuz oluyor. Niye yaptım ki şimdi ben
bunu, hani söz vermiştim kendime diyor, sonra da için için mutsuzluk
hissine kapılıyorsunuz... Diyebiliriz ki bir tür öz disiplin sorunu
yaşamaktasınız.

ÖZ DİSİPLİN VE DUYGUSAL ZEKA
Öz disiplin bize gereksiz ve zararlı dürtülerle baş edebilme
iradesini ve becerisini kazandırır. Bu bakımdan öz disiplin Duygusal
Zeka tanımının içinde yer alan “duygusal öz denetim” yetkinliğinin de
önemli bir boyutunu oluşturur. Zira, duygusal öz denetim “rahatsız
edici duygu ve dürtüleri denetim altında tutmak” (Goleman, 2002, s.
49) anlamında kullanılmaktadır. Goleman’ın bu tanımda
bahsettiği “denetim” çeşitli duyguların kölesi olmaktansa hayatı
özenle ve akıllıca yaşamak, duyguları bastırmak değil dengede tutmak,
yani koşullarla orantılı biçimde hissedebilmektir. Yine Goleman’a
göre bize sıkıntı veren duygulara hakim olabilmek duygusal
sağlığımızın anahtarıdır; aşırılık-fazla yoğun ya da uzun süreli
duygular- dengemizi bozar (Goleman, 1996, s. 77). Bu bağlamda öz
disiplin kendimizi kötü hissetmemizi sağlayan davranışlarımızı
denetleyebilmemizi ve hayattaki önceliklerimizi belirleyerek
hedeflerimize daha iyi odaklanmamızı sağlar.

ÖZ DİSİPLİNİN COŞKUSU
Öz disiplini ceza olarak algılamamak gerekir. Çünkü öz disiplin bir
anlamda aklın, duyguların ve vücudun gerçek sahibi olmak demektir.
Aslında gerçek özgürlük bu değil midir? Zira, değeri olan her şeyi
başarmak disiplin ister. İstediğimiz bir şeyi başardığımızda ise çok
büyük mutluluk duyarız. Bu duygu bizi daha iyi şeyler yapmaya sevk
eder ve yaşam enerjimizi yükselterek bizleri daha dinamik, özgüvenli
ve inançlı kılar. Kendimizi gerçekten çok iyi hissederiz. Çeşitli
araştırmalardan varılan sonuçlar başarılı insanların daha sağlıklı
olduklarını ve daha uzun yaşayabildiklerini göstermektedir.

ÖZ DİSİPLİN NASIL KAZANILIR?
© Öz disiplin kazanmak için öncelikle kendi modelimizi çıkarmamız
gerekir. Bu sebeple, nasıl olmak istediğimizi belirleyip,
belirlediğimiz bu modele uygun davranmayı ve düşünmeyi seçmeliyiz.

© Öz disiplin konusunda atılacak en önemli adım haz duygusunu
erteleyebilmeyi öğrenmektir. Hazzı erteleyebilmek gerçekten
istediğimiz şey uğruna bekleyebilmeyi, ilgili konuda gerçekten
kararlı olmayı ve sabır edebilmeyi gerektirir. Eğer bu savaşı
vermezsek, vazgeçersek ya da ertelersek, doyurulmayan bu istek tekrar
tekrar canlanacak ve bizi rahatsız edecektir.

© Bu konuda bize düşen, önceliklerimizi belirlemek ve kişisel
hedeflerimizle ilgili bir vizyon yaratmaktır. Sonrasında iç gözümüz
sürekli vizyonumuzun üstünde olmalı ve asla istenilenden daha azına
razı olunmamalıdır. Kendimizi olumlu yönde değiştirebilmek elimizde
ve bu konuda geçmişte yaşanılanların hiçbir önemi yok!!! Yani
değişmek için geçmişi silmeye çalışmak ya da yarını beklemek
gerekmiyor...J

ÖNERİLER: ÖZ DİSİPLİNİN NÖROPSİKOLOJİSİ; BİR MOTİVASYON MODELİ

Araştırmacı Steve DeVore geliştirdiği motivasyon modelinde öz
diplinin ve iç motivasyonun gücünü hayata katmamızı sağlayacak yedi
aşamalı bir süreçten geçmemizi öneriyor. Bu sürecin gerektirdiği
aşamalar sırasıyla;

© Hedef Belirleme: Tam olarak ne istediğinizi açık bir şekilde
belirleyin. Böyle yapmak sizin bu uğurda çaba gösterme isteğinize
temel olacaktır. Daha sonraları, konuyla ilgili duygu ve
dürtüleriniz arttıkça, bu kıvılcım büyüyecek, tutkulu bir ateşe
dönüşecektir.

© Modelleme: Örnek alabileceğiniz kişiler bulun. Hedeflerinize
ulaşabileceğinize olan inancınızı pekiştirebilmek için benzer
hedeflere ulaşabilmeyi başarmış başka insanların da olduğunu bilmek
sizin için önemli olacaktır. Bu kişilerin uyguladığı yöntemler, takip
ettiği yollar size ilham verebilir.

© Duyusal Vizyon Geliştirme: Hedefinize ulaşmış olduğunuzu ve bu
durumun size kazandırdığı avantajları hayal edin. Görüntü canlı
olsun, öyle ki bu görüntüyü hissedebildiğinizi, koklayabildiğinizi,
duyabildiğinizi ve hatta dokunabildiğinizi varsayın. Yapabileceğimi
düşünüyorum yerine yapabileceğimi biliyorum cümlesini kullanmayı
deneyin.

© Eyleme Teşvik Eden Duygular: Canlandırdığınız görüntünün atomik bir
doğası vardır ki, bu sayede vücudunuzu bir başarma tutkusu
kaplayacaktır. Bu tutkuyla artık bundan sonraki eylem aşamalarını
gerçekleştirebilecek motivasyona sahipsiniz.

© Planlama: Hedefinize ulaşabilmek için tam olarak nelere ihtiyacınız
olduğunu ve bunun ne kadar zamanınızı alabileceğini belirleyin. Bu
aşama tutkunuzun yakıtı olacak ve canlandırdığınız görüntünün elle
tutulur bir plana dönüşmesine sebep olacaktır.

© Bilgi ve Beceri: Hedefe ulaşmak için bir plan hazırladığınızda, bu
planı uygulamak için gerekli olan bilgi ve becerileri de edinmeniz
gerekir. Öncelikle, bu konuda gereken her şeyi öğrenebileceğinizle
ilgili özgüveninizi geliştirmelisiniz. Daha sonraları, kazandığınız
her beceriyle birlikte başaracağınıza dair olan inancınız artacak ve
hedefinize daha yakın hissedeceksiniz.

© Zorluklarla Savaşmak Konusunda Göstereceğiniz Azim ve
Dayanıklılık : Azimli olmak vizyonundan vazgeçmemeyi, ne kadar
sürerse sürsün ve zor olursa olsun hedefe varılacağını düşünmeyi
gerektirir. Zorluklarla baş etmek konusundaki dayanıklılık ise
yenilgilere, güçlüklere, fiziksel ve duygusal acılara rağmen başarma
azmini gösterebilmektir.

SÖZÜN ÖZÜ

Hayatınızda öyle günler vardır ki sabah uyandığınızda bir bakarsınız
hiçbir şey olmasını umduğunuz gibi gerçekleşmiyor... İşte o
zamanlarda her şeyin daha iyi olacağını kendinize söylemeniz gerekir.
İnsanların sizi hayal kırıklığına uğrattığı ve moralinizi bozduğu
zamanlar da olabilir. Fakat, bu zamanlarda da kendi fikirlerinize ve
değerlendirmelerinize güvenmeniz gerektiğini hatırlamalı, kendinize
inanmaya devam etmeli ve hayata odaklanmalısınız. Belki karşınıza
katlanmanız gereken güçlükler çıkacak ve hayatınızda bir takım
şeyleri değiştirmek zorunda kalacaksınız. Bunları kabul edip etmemek
size kalmış... Kendinizi sürekli olarak sizin için doğru olduğunu
hissettiğiniz yöne çevirin. Bu bazen kolay olmayacaktır. Ama zor
durumları aşabildiğinizde kendinizi eskisinden çok daha güçlü
hissedeceksiniz. İşte bu yüzden, korkularla, beklenmeyen
sorumluluklarla dolu günler kapınızı çaldığında kendinize inanmanın
önemini ve istediğiniz hayatı gerçekleştirmenin ne kadar anlamlı
olduğunu hatırlayın. Çünkü bütün değişiklikler ve zorluklar sizin
kendiniz için gerçekten önemli olan hedefleri sorgulayabilmeniz ve
önceliklerinizi belirleyebilmeniz için vardır. (Yazar ve kaynak
bilinmiyor, İngilizce’den uyarlanarak çevrilmiştir, Çev. Seden Tuyan)

KAYNAKLAR
* http://www.sybervision.com
* Goleman, D., Boyatzis, R., McKee, A. (2003). Yeni Liderler; Çeviri;
F. Nayır & O. Deniztekin, Varlık Yayınları: İstanbul.
* Goleman, D. (1996). Duygusal Zekâ Neden IQ'dan

kişinin kendine bazı sorular sorması için yeterli bir yazı
tebrik ederim,

teşekkürler paylaşımın için çok yararlı bir yazı...

teşekkürler dalyan aßi

paylaşımın için çok sağol arkadaşım inan çok şeyler öğreniyor inasan devam et