Türk halkının tüketim harcamalarının en büyük bölümünü yüzde 27 ile konut ve kira oluşturuyor. Bu oran kentlerde yüzde 29.1’i bulurken, tüketim harcamaları içinde gıda ve içecek yüzde 26.4 pay alıyor. En düşük pay ise yüzde 2.1 ile eğitim hizmetlerine ayrılıyor.
DEVLET İstatistik Enstitüsü’nün(DİE), 2004 yılı hanehalkı tüketim harcamaları anketi Türk halkının kira ve konut için, gıdadan daha fazla ödeme yaptığını gösterdi. Hanehalklarının 2004 yılında tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içinde en yüksek payı konut ve kira harcamaları alırken, en düşük payı da eğitim hizmetleri harcaması aldı.
889.4 MİLYON LİRA:
Anketin sonuçlarına göre, geçen yıl Türkiye’deki hanehalkı sayısı yüzde 2.1 arttı. 2003 yılında 16 milyon 744 bin 495 olan hanehalkı sayısı, 2004 yılında 17 milyon 96 bin 537’ye ulaştı. Hahehalkının yıllık ortalama toplam tüketim harcaması da yüzde 23 büyüyerek 12 katrilyon 360.3 trilyon liradan 15 katrilyon 206.5 trilyon liraya çıktı. Kentlerde yaşayan 10 milyon 928 bin 455 hanenin yıllık ortalama tüketim harcaması 11 katrilyon 115.4 trilyon lira olurken, kırsal kesimde yaşayan 6 milyon 168 bin 82 hanenin tüketim harcaması 4 katrilyon 91.1 trilyon lira düzeyinde kaldı. Hanehalkı başına ortalama harcama tutarı 2003 yılındaki 738.2 milyon liralık düzeyinden 2004 yılında 889.4 milyon liraya çıktı. H anehalkı başına aylık ortalama tüketim harcaması 889 milyon TL olarak tahmin edilirken, bu rakam kentsel yerlerde 1 milyar17 milyon TL, kırsal yerlerde ise ortalama 663 milyon TL olarak tahmin edildi.
EN FAZLA HARCAMA:
Harcamalar içindeki payının azalmasına rağmen kira ve konut, toplamda en büyük payı almaya devam etti. 2004 yılında kira harcamaları ile elektrik, su gibi konutla ilgili olarak yapılan diğer harcamalar, toplam harcamaların yüzde 27’sini oluşturdu. Konut ve kira harcamalarının payı, 2003 yılındaki yüzde 28.36’lık düzeyine göre 1.3 puan azaldı. Payı azalmasına rağmen konut ve kira harcamalarının toplam tutarı, geçen yıl yüzde 17.4 artarak 4 katrilyon 104 trilyon lira oldu. Kentlerde bu oran yüzde 29.1’e çıktı. Bir önceki yıla göre payı azalmasına rağmen yine ilk sırayı aldı.
GIDA İKİNCİ SIRADA:
Gıdanın toplam içindeki payı ise yüzde 26.4’le kira ve konut harcamalarının altında kaldı. Gıda ve alkolsüz içeceklerin payı, 2003 yılındaki yüzde 27.5’lik düzeyine göre 1.1 puan azaldı. Gıda ve içecek için yapılan toplam harcamalar ise yüzde 18.3 artarak 4 katrilyon 18 trilyon liraya çıktı. Ulaştırma harcamalarının payı yüzde 9.8’den yüzde 9.5’e geriledi. Hanelerin 2004 yılındaki toplam ulaştırma harcamaları yüzde 19.3 artarak 1 katrilyon 439 trilyon lira düzeyinde oluştu. Kırsal kesimdeki harcamalarda ise yüzde 35.4’le ilk sırayı gıda harcamaları aldı. Daha sonra yüzde 21.4’e kira, yüzde 9.2’yle ulaştırma, yüzde 6.9’la ev eşyası harcamaları geldi.
İÇKİ VE SİGARA ARTTI:
İçki ve sigaranın payı ise arttı. Alkollü içki, sigara ve tütün harcamalarının toplam harcamalar içindeki payı 2003 yılındaki yüzde 4.1’lik düzeyinden yüzde 4.3’e yükseldi. Giyim ve ayakkabı harcamalarının payı yüzde 6.3’den yüzde 6.5’e, ev eşyası harcamalarının payı yüzde 5.7’den yüzde 6.6’ya, haberleşme harcamalarının payı yüzde 4.3’ten yüzde 4.5’e yükseldi.
SAĞLIK VE EĞİTİM SONLARDA:
Sağlığın payı yüzde 2.2 düzeyinde kalırken, kültür ve eğlencenin payı yüzde 2.2’den yüzde 2.5’e, eğitim hizmetlerinin payı yüzde 2’den yüzde 2.1’e, otel, lokanta ve pastane payı yüzde 4.1’den yüzde 4.5’e, çeşitli mal ve hizmetlerin payı da yüzde 3.5’ten yüzde 3.9’a ulaştı.
Ekmeği biraz azalttık et yemeye başladık
GELİRİ en düşük grubun gıda tüketimi içindeki payının yüzde 13.1’den yüzde 13.7’ye çıktığı, en üst gelir grubunun ise yüzde 28.2’den yüzde 27.7’ye indiği 2004 yılında kırmızı et tüketiminde artış oldu. Kırmızı etin toplam gıda harcamaları içindeki payı yüzde 11.4’ten yüzde 13.1’e yükseldi. Türkiye’deki kişi başına düşen aylık ortalama kırmızı et tüketimi, 2003 yılındaki 634 gramdan geçen yıl 749 grama çıktı. Aylık beyat et tüketimi de 548 gramdan 601 grama ulaşırken, ekmek tüketimi 5.2 kiloya geriledi. Süt, yumurta, elma, yoğurt, beyaz peynir gibi bazı ürünlerin tüketimi de arttı.
Gelir dağılımındaki eşitsizlik azalıyor
ANKET, gelir dağılımındaki eşitsizliğin 0.4 puan da olsa gerilediğini gösterdi. Toplam tüketim içinde en zengin yüzde 20’nin payı, en fakir yüzde 20’lik kesimin 4.1 katına indi. Bu oran 2003 yılında 4.5 kat seviyesinde bulunuyordu. Ancak bu gerileme, 4.1 kat farkın bulunduğu 2002 yılı düzeyine gelemedi. Anketin ortaya çıkardığı bazı sonuçlar şöyle:
Milli gelirden aldığı pay açısından en fakir kesim olan 1. grubun toplam tüketim harcamaları içinde 2003 yılında yüzde 8.8 seviyesinde olan payı 2004 yılında yüzde 9.1’e yükseldi.
Buna karşılık en yüksek gelire sahip olan ve 5. grupta yer alan yüzde 20’lik kesimin toplam tüketim içindeki payı ise yüzde 39.8’den yüzde 38’e indi.
Böylece, en zengin ile en fakir grup arasında 4.5 kat olan tüketim harcamaları içindeki pay farkı 4.1 kata geriledi. Aynı dönemde 2’inci gruptaki yüzde 20’nin tüketim içindeki payı yüzde 13’den 12.9’a geriledi.
Üçüncü yüzde 20’lik dilimde yer alanların tüketim içindeki payı yüzde 16.7’den yüzde 17.2’ye, 4. yüzde 20’lik dilimde yer alanların payı ise yüzde 21.7’den yüzde 22.7’ye çıktı.
Harcama kalıplarına bakılınca en fakir yüzde 20’lik dilim harcamalarının yüzde 40’ını gıdaya ve yüzde 27.6’sını kiraya ayırırken, en zengin yüzde 20’lik dilim harcamalarının yalnızca yüzde 19.3’ünü gıda, yüzde 25.2’sini ise kira ve konut için yaptı.
Dar gelirli alkol ve sigarayı azalttı
EN fakir grup olan 1. grubun alkol ve sigara tüketimine yaptığı harcamaların bir miktar azaldığı görüldü. Bu kesimin toplam alkol ve sigara tüketimi içinde 2003 yılında yüzde 11.3 olan payı 2004’de yüzde 10.7’ye geriledi. Bu oran en yüksek gelire sahip 5. grubta ise yüzde 31’den yüzde 31.1’e çıktı.
Düşük gelirlide eğlenme belirtisi
EĞLENCE ve kültür harcamaları içinde yüzde 3.5 olan en düşük gelir grubunun payı 2004’de yüzde 4.2’ye çıkarken, en yüksek gelir grubunun payı yüzde 59.5’den yüzde 54.4’e geriledi. En az gelire sahip yüzde 20’nin eğitim hizmetleri içindeki payı yüzde 1.2’den yüzde 2.3’e çıkarken, en üst gelir grubunun payı ise yüzde 69.1’den yüzde 59.6’ya indi. Ulaştırma harcamaları içinde önceki yıl yüzde 58.2 payı olan en yüksek gelire sahip yüzde 20’nin payı 2004’de yüzde 53.5’e gerilerken, diğer gruplarda artış görüldü. Haberleşme harcamalarında ise en düşük gelir grubunun payı yüzde 6.2’den yüzde 11’e çıkarken, en zengin grubun payı yüzde 44.5’den yüzde 42.3’e geriledi.


LinkBack URL
About LinkBacks
Alıntı Yaparak Cevapla

