Boeing 787'ye yeni sistem


Türk mühendis sistemi 1999'da geliştirmeye başladı


23 Ağustos, 2005 14:37:00 (TSİ)


Sistemin nisan 2006'da test aşamasının tamamlanması planlanıyor
Türk mühendis Aydın Akdeniz, Boeing uçaklarında gövde hasarını beş dakika içinde tespit eden bir sistem geliştirdi.

Boeing firması, Akdeniz'in 'Yapısal Direnç Sistemi'ni 2008'de piyasaya çıkaracağı komposit gövdeli 787 modelinde uygulamaya hazırlanıyor.

Akdeniz'in geliştirdiği sistemle yaklaşık 72 saatte tespit edilebilen gövde arızaları beş dakika içinde bulunabilecek ve kabin nem oranı değişmeyecek, kulak ağrısı ve göz kızarması gibi etkiler de görülmeyecek.

ABD'nin Boeing firmasında çalışan yapısal teknoloji yüksek mühendisi Aydın Akdeniz'in 1999'da geliştirmeye başladığı sistemin, 2008'de piyasaya çıkarılacak 787 modelinde uygulanması için hazırlıklar sürüyor.

THY'ye ait Boeing 737 tipi bir uçakta geçtiğimiz yıl test edilmeye başlanan sistem, geçtiğimiz ay bir başka 737 tipi uçağa daha uygulandı.

Elde edilen verilere göre olumlu yönde ilerlediği belirtilen sistemin nisan 2006'da test aşamasının tamamlanarak, uçaklara yerleştirilmeye başlanması planlanıyor.

'Yapısal Direnç Sistemi'nin, uçağın sert inişler ile herhangi bir yükleme sırasında gövdesinde meydana gelebilecek kazalardan doğan arızaları tespit ettiğini belirten Akdeniz, standart olarak yapılan bakımlarda uçağın her tarafının kontrol edilmesi gerektiğini de anlattı:

''Bu sistemde uçağın içine bakmadan bilgi toplayacaksınız, gerekiyorsa bakacaksınız. Uçağı açtığınız zaman uçağın yerde kalması lazım. Uçak yerde kaldığında yolcu taşıyamadığı için firma kaybedilen her dakikada zarar ediyor.

Bunu minimuma indirmede bu teknolojinin katkısı olacak. Sistem, uçağın bakım süresini en az yüzde 15 oranında azaltacak. Uçağın yerdeki her bakım süresi iki-üç gün daha kısalacak.

Sert inişlerden sonra 72 saat süren bakım süresi, beş dakikaya inecek. Uçaklara yiyecek, kargo ve yakıt yüklemek için yanaşan araçların neden olduğu hasarlar, dört-sekiz saat arasında tespit edilirken, sistem bu arızaları da beş dakika veya daha az bir zamanda belirleyecek.''

Geliştirilen sistemin 777 ve THY'ye ait 737-800 uçakları olmak üzere üç uçakta test edildiğini de vurgulayan Akdeniz, geçtiğimiz ay THY'ye ait ikinci uçağa ilkinden farklı olarak 26 değişik noktada sensör barındıran sistem kurduklarını da belirtti.

Akdeniz, THY uçaklarındaki sistemin, uçuş parçalarında sensörlerin uzun yıllar sonunda nasıl bir netice vereceğini ölçmek için kullanılmaya devam edeceğini de açıkladı.

THY'den üç mühendisin projeye destek verdiğini de söyleyen Akdeniz, "THY'den şu ana kadar aldığımız neticeler çok başarılı'' dedi.

Akdeniz, komposit gövdeli 787'nin dizaynının tamamen bittiğini, gelecek yıl fabrikasyon aşamasına gelineceğini ve 2007'de de ilk uçuşun gerçekleştirileceğini belirtti.

Aydın Akdeniz, yolcu rahatlığı ve hava yollarının daha fazla para kazanabilmeleri açısından modern bir uçak meydana getirdiklerini de anlattı:

''Eşdeğerlerinden 18.5 ton daha hafif olacak ve yüzde 20-25 daha az yakıt yakacak, bakım masrafı da yüzde 30 daha düşecek. Kabin içinde ortalama 8 bin 300 fit olan kabin basıncı, 6 bin fite indirilerek, yolcuların daha rahat yolculuk etmeleri sağlanacak.

Uçaktaki nem oranı odadaki gibi olacak. Kulak ağrısı, gözlerin kızarması gibi etkiler görülmeyecek.''

Komposit uçakların ince bakım ihtiyacının, benzer kapasite ve menzildeki uçaklardan çok daha geç ortaya çıktığına da değinen Akdeniz, ''motorun toksik gazları yüzde 20 azalacak, uçak alana inerken kimse sesini duymayacak. Uçak, İstanbul-Los Angeles, İstanbul-Tokyo gibi uzun uçuşları direkt olarak gerçekleştirecek'' dedi.