Bir talebenin özellikleri


Ibn-i Hafif "rahmetullahi aleyh" talebelerine yaptigi vasiyeti söyledir:

"Bir hocaya talebe olmaya karar vermis bir kimse, bildirecegimiz hasletlere riayet ederse (uyarsa) ve onlari muhafaza ederse, nefsin arzu ve isteklerinden kurtularak ve kulluk vazifesini tam yaparak Allahü teâlâya kavusur. Bu da Allahü teâlânin ihsani ve muvaffak kilmasi ile mümkün olur. Bu hasletler yirmibes tane olur sunlardir:


Ilk haslet; nedamettir. Gaflet ve günahlarla geçen vakitlerine pisman olup, Allah ve kul haklarindan borcu olanlara ödeyip tövbe etmek.


Ikincisi; kullanacagi faydali ilimleri ögrenmek.


Üçüncüsü; Sükut, halvet ve zikre devamdir. Sükut (susmak) nefsin konusmasini (vesveseyi) önler. Halvet (yanlizlik) hislerin dagilmamasini saglar. Zikir, kalbin tasfiyesini (saflasmasini, temizligini) temin eder.


Dördüncüsü; ayakda durma, oturma ve bütün hallerinde Allahü teâlânin emir ve yasaklarini düsünüp, hareketlerini ona göre düzeltmek.


Besincisi; her isine, mesveret etmeden(danismadan)baslamamaktir. Böylece, isin bozuk ve kötü olmasindan korunur.


Altincisi; bir din kardesi ile birlikte
bulunup, vesveselerden kurtulmak gerekir.


Yedincisi; her isinde ve sözünde sadik (dogru) olmaktir.


Sekizincisi; mide ve dili korumaktir. çünkü, talebe sehvet sevgisine mübtela olursa, günleri gaflet ve tenbellik ile geçer ve Allahü teâlâya ulasmaktan mahrum kalir. Dil konusmaya meylederse, gönlü zikre alismaz. Zira dilin günahi (isyani) bütün günahlardan daha çoktur.


Dokuzuncusu; bütün azalar ile, içten ve distan edebli olmaktir. Susmali ve ancak luzümu olunca konusmalidir.


Onuncusu; üç seye riayet etmelidir. Ilki, çok acikmayinca yememelidir. Ikincisi, çok susamadikca çok su içmemektir. Böylece uyku basmasindan korunmus olur. Üçüncüsü, çok uyku bastirmadikça uyumamalidir.


Onbirincisi; kadinlarla sohbet etmekten ve bilhassa sehvet uyanmasina sebeb olacak yerlerde onlarla beraber bulunmaktan sakinmalidir. Ancak böyle yapmakla nefsin ve seytanin serrinden korunabilirsin.


Onikicisi; luzümsüz veya zararli yerlere bakmaktan gözü korumaktir. Hadis-i serifte "Müslümanlarin odalarina, gizlice ve kötü gözle bakanlar munafiktir." buyurulmustur.


Onüçüncüsü; yemek ve uyku öncesi dahil olmak üzere, devamli abdestli bulunmaktir. Bunun faideleri çok olup, bundan gafil olmamak lazimdir.


Ondördüncüsü; zaruret hali hariç, gaflet ehli yani Allahü teâlâyi hatirlamayanlar ile beraber bulunmamalidir ki, onlarin gafletleri sirayet etmesin ( bulasmasin).


Onbesincisi; saliha bir hatun bulup, bir an önce evlenmektir. Evlenmekte acele edin ki, akillariniz bununla mesgul olup Allahü teâlâdan uzaklasmiyasiniz.


Onaltincisi; bos sözleri dinlemekten sakinmalidir. Kalbin fesat ve daginikligi, çogu zaman bundan dogar. Bos sözleri çok dinliyen, dünya sevgisine mübtela olup, helak olmasindan korkulur.


Onyedincisi; "söyle yapsaydim, böyle olurdu. söyle yapmasaydim. Böyle olmazdi..." gibi sözlerden sakinmalidir. Bunlar munafiklarin sözlerindendir. " Hakkin diledigi oldu, dilemedigi olmadi. Takdir ettigi olacak. Sadece Allah bize kafidir. O ne iyi bir vekildir " diye söylemelidir.


Onsekizincisi; kaçinilmaz durumlar hariç, bozuk firkalar ve bid'at ehli ile münazara etmemelidir. Bunlarin itikadlarini degistirmeleri, normal olarak mümkün degildir. Ilmi ve akli az olan biri, bu münazara yüzünden sapitabilir.


Ondokuzuncusu; kimseyi azarlamamalidir. çünkü Hak yolun taliplerine bu is yakismaz. Insanlara Allah için iyi davranilirsa, insanin tabiati iyi ahlaklara alisir ve gadablardan, olur olmaz seylere kizmaktan kurtulur.


Yirmincisi; nefsin vesveseye kapilip, kendisini baskalarindan hayirli (daha iyi) veya baskalarinin bilmedigini biliyor olarak görmesini önlemelidir. Böylece, nefsin, islerin en hayirli olanlari ile mesgul olmasi saglanir.


Yirmibirincisi; kibrden sakinmalidir. Kibrin alameti; kendini yüksek veya baskalarini asagi görmektir. çok büyük bir kusurdur.


Yirmiikincisi; ucubdan (kendini begenmekten) sakinmalidir. Ucbun alameti; kendini, kendi aklini ve fikrini begenip, kimseden nasihat kabul etmemektir. Ucub sahibi, çok bildigini sandigindan, çok yanilir.


Yirmiüçüncüsü; hasetten sakinmalidir. Hasedin alameti; Allahü teâlânin bir kuluna verdigi ni'metlerin, o kuldan gitmesini istemektir.


Yirmidördüncüsü; kalbini, Allahü tealayi unutturacak hiçbir seyle mesgul etmemelidir.


Yirmibesincisi; kalbini, diline uygun hale getirmek ve dünya sevgisini kalbinden uzaklastirmaktir."