Hapishaneden Çıkış


Yazarı : Ahmed OTHMANİ
Yayınevi : Metis Yayınları
Çevirmen : Işık ERGÜDEN
Basım Yeri / Tarihi : Istanbul / 2003 - Ekim
Sayfa Sayısı : 122


KİTAP HAKKINDA
Kitabın ilk sayfaları 1943 doğumlu, Fransız protektorası altındaki Tunus’un yarı göçebe kabilelerinden birinde doğan Ahmed Othmani’nin özyaşamöyküsü ile açılıyor. Tunus’un 68 kuşağının önde gelen solcularından olan Ahmed Othmani’nin yaşamının ilk yıllarına ve yaşayışına kendi sözleriyle tanıklık ediyoruz. Ahmed Othmani’nin hayatının dönüm noktalarını ise ilk önce 14 yaşında ailesi tarafından okuması için Tunus’a gönderilmesi ve 1965 yılında Tunus Üniversitesi’ne girmesi olmuş. Gençliği ve düşünceleri Habib Burgiba yönetimindeki Tunus’un karmaşık siyasal ve sosyal yapısı içinde şekillenen Ahmed Othmani ilki 1968 ikincisi ise 1973 yılında olmak üzere toplam 12 yıl tam tecrit koşullarında hapis yatmış. 1979 yılında serbest kaldığında ise hapisteyken deneyimlediği olaylar ışığında özünde varolan yeteneğini, fikirlerini ve enerjisini insan haklarına ve onun işleyişine yönlendirmiş.

Fakat Ahmed Othmani’nin pratikteki en önemli hedefi insan haklarının bazı durumlarda hiçe sayıldığını gördüğü hapishaneler olmuş. Hayatının 12 yılını hapishanede, toplumdan yalıtılarak geçirilmiş olan bir fikir insanı için iyi bir hedef. Ama onun en büyük başarısı 1979 yılından sonra bu hedef adına attığı adımlardır.

Ahmed Othmani, özellikle 1980 yılından itibaren daha aktif çalışmaya başlar.1984 yılından itibaren Uluslararası Af Örgütü’nün mağrip ve Ortadoğu’daki gelişmesinin mimarı Othmani’dir. Ahmed Othmani’nin çalışma disiplinin en büyük göstergelerinden biri ise 1989 yılında kurucularından biri olarak katkıda bulunduğu PRI’nın faaliyete geçmesidir. PRI yani Uluslararası Ceza Sistemi Reformu Örgütü’nün görev anlayışı şöyle açıklanabilir: ‘’Kültürel bağlam çeşitliliğini dikkate alarak, cezai reformların benimsenmesine yardımcı olmayı görev kabul eder ve bu görevi, özellikle sürdürdüğü bilgilendirme kampanyaları, belirli projelere destek verme ve yerel olarak faaliyet gösterenlere danışmanlık yapma yoluyla yerine getirir. İşte, elinizde tuttuğunuzu varsaydığım bu kitap Ahmed Othmani’nin kendi kaleminden hayatını, hapishane hakkındaki edimlerini ve PRI’nın aktivitasyonlarını aynı zamanda aktarıyor okuyucusuna.

Bu kitap, hem Ahmed Othmani’nin kendi hayat anlatısı, hem ideolojik duruşunun ve o duruşun niteliklerinin savunması, hem de dünyanın hemen hemen bütün ülkelerinin -en çok da üçüncü dünya ülkelerinin- içinde çırpındığı ‘’Hapishane Çıkmazı’’nın detayları ile ortaya konmasıdır.

Ahmed Othmani, Fransa merkezli bir hayat sürmektedir; fakat işi gereği genelde başka ülkelere pek çok -hapishane- ziyaretinde bulunur. Kenya’da, Ruanda’da, Rusya’da, Amerika’da, Malavi’de v.s. Kendisinin de kabul ettiği gibi; ‘’Örnek hapishane yoktur ve asla olmayacaktır.’’ Fakat bütün bu hapishane deneyimleri sırasında o kadar çok acımasızlık ve terör görür ki kendini gerçekçi bir ütopya yaratmaktan da alıkoyamaz. İstatistikler ve resmi onaylarla kanıtlanabilecek acı bilgilere ulaşır.

Dünya üzerindeki dokuz milyon cezaevi nüfusunun %60-%70 gibi bir kısmının sadece yavaş işleyen yargı süreci nedeniyle, duruşmalarını beklemekten dolayı yarattığı sıkıntıdan tutun da 21.y.y. medeniyetinin parlak ışıkları altında AIDS ve veremden kırılan mahkumlara kadar pek çok sefil tablo ile karşılaşabiliyoruz. Ahmed Othmani sürekli kendine (ve topluma) soru soran bir fikir insanı.

Adalet nasıl yerine getirilir? Cezalandırma sistemindeki bu tabloları yaratan çöküş nasıl aşılır? Alternatif bir adalet anlayışı yaygınlaştırılamaz mı? Bu soruların cevaplarını da PRI’nın çalışmalarında görmek mümkün. PRI ile temasa geçen Ruanda, Bangladeş gibi ülkelerde yetersiz bilgi ve imkansızlıklar yüzünden artık çükme durumuna gelmiş hapishane sistemlerine getirilen düzenlemelerin neler olduğu ve gelinen durumu da bütün yanlarıyla irdeleyebiliyorsunuz. ‘’Uluslararası normlara göre, mahkumların yoksun kalması gereken tek hak özgürlüktür.’’ anlayışından yola çıkarak mahkumların halihazırda sahip oldukları ve olmaları zorunlu gelen hakları tanımlıyor ve kamu yararına çalışma, tekrar eden suçu önleme ve olagelen cezaevi reformları konusunda da bizi uluslararası bir boyutta çokçul bir bilgi ve görgü ziyafeti çekerek ağırlıyor Ahmed Othmani.

Metis Yayınları’nın adına ve rengine yaraşır bir örnek Hapishaneden Çıkış. Dünya cezaevi sistemlerinde reform mücadelesini bilen ve takipçisi olanlara tavsiye olunur.