Konu: Amos Bronson Alcott (1799 - 1888)

Alcott , 29 kasım 1799'da , Connecticut / Wolcott'ta doğdu.Bir keten çiftçisinin oğlu olan Alcott , tahta döşemelerin üzerine kömür parçalarıyla harfler yazarak okuma yazmayı öğrendi.Bir yandan , kendi kendini eğitirken ; diğer yandan , çiftçilikle uğraşıyordu.Alcott'ın resmi eğitimi 13 yaşında sona erer.

Sonraları , bir saat fabrikasında çalışmaya başlar.Fabrikadaki bu işten sonra , evden ayrılmış ve hayatını kazanmak için henüz 15 yaşındayken , gezgin satıcı olarak Amerika'nın güneyine gitmiştir.Aile bütçesine destek olmak için çıktığı bu geziden , 400 dolarlık bir borçla geri dönmüştür.

Alcott , 1822'de , bir quaker topluluğuyla bir süre yaşamış ; 1823'te ise , New England ve Pennysylvania'daki okullarda öğretmenlik yapmaya başlamıştır.1824'te , Wolcott'ta evinin yakınında bulunan bir okulda çalışmaya başlamıştır.1824'e kadar , Connecticut'ta birçok okulda ders vermiştir."Boston Anaokulu Derneği" tarafından , öğretmenlik yapmak için davet edilmiş ; burada , kısa bir süre sonra eşi olacak olan Abba May ile tanışmıştır.Alcott ve Abba May , 1830'da evlenmişler ; aynı yıl Alcott'ın ilk kitabı , "Çocuk Öğretiminin Kural ve Yöntemleri Üzerine Gözlemler" çıkmıştır.1822'de ilk kızları Anna , 1833'te de Louisa May doğmuştur.

1834 yılında Alcott , Boston Temple School adıyla bilinen Masonic Temple'ı kurar ve kendi okulunda öğretmenliğe başlar.Eğitimde , Sokrates'in eğitim felsefesini benimsemiştir.

1815'te , asistanı Elizabeth Peabody'nin yardımıyla , "Bir Okulun Kayıtları : Tinsel Kültürün Genel Prensiplerinin Bir Örneği" adlı eserini ; 1836'da ise , "İncil Üzerine Çocuklarla Söyleşiler" ve "İnsan Kültürünün Doktrin ve Disiplinleri" adlı eserini yayınlar.Aynı yıl , 3. çocuğu Elizabeth dünyaya gelir.Alcott , kitapları yayınladıktan sonra halkın tepkisini almış ; 1839 yılına kadar , okulunda sadece iki çocuk kalınca , okulu kapatmaya karar vermiştir.

Aile , 1840'ta , çiftçilik yapmak üzere Concord'a taşınır.Alcott , Emerson ve Thoreau ile dostluk kurar.Transandantal (Aşkıncı) , yani ; bilgiye deneyle değil sezgiyle ulaşılabileceğini savlayan bir kulübe üye olur.Kulübün çıkardığı Dial dergisi ile ilgilenmeye başlar:

Aynı yıl , Alcott'ın , "Orpheus'ca Sözler" adlı eseri yayınlanır.Orpheus'ca Sözler'den 50 tanesi , Dial dergisinde yayınlanır.Derginin ocak 1841'deki üçüncü sayısında ise , bu sözlerin 50 tanesi daha yayınlanır.Orpheus'ca Sözler'den seçilen 12 söz ise , nisan 1842'de "Güncenin Günleri" adı altında , yine aynı dergide yayınlanır.

1843 yılında , Alcott Ailesi , dostları Charles Lane ile Massachusetts'de , "Meyva Ülkesi" adı verilen ütopik bir topluluk kurar.Asla başarıya ulaşamayacak bu deneme , 1844'te sona erer.

Yeni cennet kurma düşüncesi , Alcott'ın aklına 1842 yazında gelmiştir.Temple School'daki başarısızlığından sonra Emerson'dan borç alan Alcott , İngiltere'ye gitmiş ;orada , Charles Lane ve Henry Gardner Wright'ın çalışmalarını görmüştür.Bu bir grup öğretmen ve filozof , Alcott'ın düşüncelerini temel olarak alarak , "Alcott Evi" adlı bir okulu yönetmekteydiler.Bu çalışmalardan etkilenen Alcott , böyle bir topluluk kurma hayaline kapılmıştır.

Böylece , Alcott , Charles Lane , onun oğlu William ve bir kaç İngiliz mistik ; yanlarında , çok önemli kitaplardan oluşan bir kütüphaneyle , Concord'a geri dönerler.Birçok araştırmadan sonra , Meyva Ülkesi için bir yer saptanır.Concord'un 20 km. uzağında 36 hektarlık bir çiftlik , Lane tarafından 1800 dolara satın alınır.

Birçok çalışmadan sonra , orta sınıftan 11 kişi , Meyva Ülkesi'nin ilk üyeleri olur.Meyva Ülkesi'nde hayvansal gıda tüketilmiyordu.Hatta , hayvan gücü bile kullanılmıyordu.Bitkilerin kullanımında da ; aşağıya doğru büyüyen bitkiler yasak , yukarıya doğru büyüyenler ise serbestti.Meyva Ülkesi üyeleri , asla tükettiklerinden fazla üretmiyorlardı.

Bir süre yolunda giden Meyva Ülkesi hayali , gerçeğe dönüştükçe , çözülmeler başladı.Zaten ağır ilerleyen işler , iyice yavaşlamaya başladı.Üyeler , giderek meyva Ülkesi'ni terkediyordu.

Meyva Ülkesi , Alcott'ın yüksek ülküleri uğruna , harekete geçme gereksiniminin sonucu olarak ortaya çıkmıştır.Başarısızlık kısa sürede gelince , Meyva Ülkesi projesi , ocak 1844'te sona ermiştir.

Alcott ailesi , Meyva Ülkesi girişiminden sonra , birkaç yıl Boston ve New Hampshire bölgelerinde dolaşıp durmuş ; sonunda , 1857'de Concord'a geri dönerek Orchard House'a taşınmış ve burada , Emerson ve Hawthorne'lara komşu olmuştur.Alcott burada , çeşitli okulların müdürlüklerini yapmış ; ancak , aile yine de para sıkıntısı çekmiştir.1865'te , biyografik bir çalışma olan "Ralph Waldo Emerson" çıkar.1868'de , Louisa May'in , "Küçük Kadınlar" adlı eseri başarı kazanmış ; aile parasal yönden rahatlamıştır.Aynı yıl , Alcott'ın "Levhalar" adlı eseri yayınlanır.

1872'de ise , Alcott , "Concord Günleri" adlı eserini yayınlar.1877'de , karısı Abba May ölür ; ardından , "Sofra Söyleşisi" adlı eseri yayınlanır.

Alcott , 1879'da , Concord Felsefe Okulu'nu kurmuştur.Daha sonraları , bu okulun dekanlığını da üstlenmiştir.1882'de , "Soneler ve Kanzoneler" adlı kitabı yayınlanan Alcott ; aynı yıl felç geçirmiştir.1887'de gençliğinin şiirsel anlatımı olan "Yeni Connecticut" yayınlanır.Alcott , bu kitaptan bir yıl sonra , 4 mart 1888'de ölmüştür.

Alcott'ın eğitim kuramları , İsviçreli eğitimci Pestalozzi'nin etkisini taşır.Ancak Alcott , daha çok Sokrates ve İncil'den etkilenmiştir.

Onun amacı , düşünmeye özendirmek ve ruhu uyandırmaktı.Karşılıklı konuşmaya dayanan öğretim yöntemiyle , konuşmaya karşı saygılı ve sevecen bir öğreticiydi.Disiplin sorunlarında sınıfı bir bütün olarak ele alırdı.

Alcott , bir vejetaryendi.Köleliğe karşıydı ve kadın hakları savunucusuydu.Kendini çıkara değil , gerçeğe adamıştı.Tinsel bir düşünce yapısı vardı.Yaşam biçimiyle , İsa'nın yaşamına öykünmüştü.Şiddet içermeyen sivil itaatsizlik konusunda , Thoreau'yu oldukça etkilemişti.Alcott , şiddet içermeyen direnişin büyük babasıydı.

Kaynakça :
We Allcotts
Aileen Fisher-Olive Rabe 1968
The Oxford Companion to American Literature
James D. Hart 1962
Ana Britannica
Ana Yayıncılık 1986

Umut
Umut , insanı Tanrılaştırır.Ruhu , Tanrı katına yükselten odur ; ruhun yazgısının kahini ve gerçekleştirilmesidir.Arzuları ne kadar soylu olursa , kutsal yaratılmışlığı ve Tanrı'yı kavraması o kadar yüce olur.İnsan ne ise , Tanrı'sı da odur.Tanrı , onun yetkinliğe ilişkin düşüncesidir ; kendi varoluşunun tamamlayıcısıdır.

Arzu
Ruhun arzularının tatmin edilemez oluşu , onun sonsuzluğunun belirtisidir.Tatmin olmak için arzulayan , ama geçici şeylerden tatmin olmamak için direnen ruh ; bu arayışını sona erdirmek ister ve sürekli yaşayan düş kırıklıklarının ortasında bile , inancı sarsılmamış olarak kalır.O , hayatı soluyacaktır ; ışığı bir düzene koyacaktır.Umudu sonsuzdur ; asla bitmeyen , sonu olmayan bir umuttur.Hala kendi bağrındaki kutsal yaratılmışlığı arayıp bulma yolculuğunun , kendi kutsallığını zaman içinde gerçekleştirmek için sürekli olarak çaba harcama macerasının başındadır.Hiç bozulmamış , dokunulmamış ve arzu dolu olan ruh ; hem manevi hem de maddi şeylerin birbirine yaklaşmasını , birbiriyle çakışmasını hisseder.Kendi bedenlenişinden dolayı , içinde yaşadığı krallığı topraklarına katar.Sonu gelmez isteği ; elini-ayağını , sonsuz olana doğru yönledirir.Anlaşılmaz çabaları ve dev gibi hareketlenmeleri ; amacının , geçici olanın ötesine taştığını açığa vurur.Cennetsel arzularla titreşir.Onun kovaladığı şey , yıldızların da üstündedir ; oklarını , cennetin cephanesinden kapıp almıştır.

İçgüdü ve Akıl
Masum ruh , yanılmaz ve doğru amacın içgüdüleri bakımından acelecidir ; böylece , yanılgıya düşmüş aklı , zorlu mantıksal çıkarımlar yoluyla sezer.Ruhun isteği ve etkilenişleri , dolaysız ve güvenilirdir.Akıl içgüdünün sol elidir.Yavaş hareket eder , hantaldır ; ama sağ el , herşeye hazır ve yeteneklidir.Mantıksal düşünüşle , ruh ; kayıp sezgilerini bulmak için çabalar.Mantığın parmaklarını kullanarak , duyuların anlaşılmaz karanlığında , el yordamıyla aranır ; çünkü , hazineler hep vardır ve vicdanın gözüne görünebilir.Günahkarların , akla gereksinimi vardır ; azizlerin , gözetlemeye.

Vicdan
İnsanoğlunun bağrında ezelden beri varolan ; kudretli , her an tetikte bekleyen vicdandır.İnsan , asla onların işlediği suçlara ortak olmaz ; onu asla yanlış hareketler için kandırmaz ve hiçbir yanlış iş yapmaz.Ancak , kendini bütün günahların üstünde tutar.Günahsız , saf , kusursuzdur ; kalbin kutsallığıdır , ruhun vicdanıdır , yorumcunun kehanet tapınağıdır , kutsal kanunun yargıcı ve uygulayıcısıdır.

Düşünce ve Eylem
Büyük düşünceler , düşüneni yüceltir ve Tanrısallaştırır ; yine de daha soylu kılan , oyuncunun üzerindeki büyük eylemlerin etkisidir.Ruhun , Tanrı'nın bu ziyaretlerinde açılıp neşelenmesi ; uzun bir süre bir odada hapis kaldıktan sonra , yine dağ meltemini içine çekmeye benzer.Ruh , Tanrı katını koruyan meleklerin arasına yükselmek ve onların ortasında şarkı söylemek için ; Apollo ve Jüpiter'in yüzünü gözleyerek , kendini soylu bir kuş gibi hisseder.Yuvası , gök yüzünün en yüksek katındadır.Düşüncenin göğünde , bağrını yıkar ve tüylerini kabartır.

Karakter
Karakter , meşru olan tek kurumdur ; krallara yaraşır tek etkileme aracıdır.Gücü bitip tükenmez.Onun kendi bütünselliğinde , kaleler güven içindedir.Prenslikler , güçler , hiyerarşiler , devletler ; en sonunda , karakter sahibi insana teslim olur.Yüzyıllar , hayranlık ve sevgiyle etrafında eğilip diz çökmüşken ; o , ruhun kendini inşa ettiği bir tapınaktır.Ki , o tapınakta , koruyucu varlıklar ve kutsallık ibadet halindedir.

Sağduyu
Sağduyu , bilgeliğin ayak izidir.

Eleştiri
Adil bir eleştiride bulunmak için , aklın birliği zorunludur.Eleştiri ; farklılığı , aynılık kadar , gerçek ve doğanın kanunları kadar , kalıcı olarak değerlendirmemelidir.Böylesi bir eğilim , son aşamada , sağlam düşünüşe çok zararlıdır.Şeylerin kökenine asla etki edemez.Bütün yaratıcı zihinler , birlik yasasıyla esinlenip yönlendirilmiştir.Bu zihinlerin sorunu , farklılığın kaba ve yüzeysel kabuğunu delmek ve özünde bütün şeylerin kalbini ve tohumunu taşıyan birliği keşfetmektir.

Yaradılış ve Çürüme
Ruh , doğanın zerrelerini ; bir araya gelişteki düzeninin , tersine doğru ayrıştırır.Zerrelerin yaradılışı ve büyümesinin doğal tarihi açısından , bu ; geriye doğru gider.Yaradılış ve çürüme , birbirinin karşıtıdır veya birbirine karşıt gerçektedir.Ağaç , önce en üstten ölür.Evi yerle bir etmek için , önce çatıyı kaplayan kiremitleri çıkartırız.Çözünme , çürüme ve analiz ; ruhun değil , sezginin düzenine göre dışarıdan gelir.Doğaya dair tüm incelemeler , çürüme düzenine göre analitik olmalıdır.Bilim , ölümde başlar ve biter ; şiir yaşamda , felssefe organizasyonda , sanat yaratımda.

Tanrı
Tanrı , tüm niteliklerini , asla basit yapılarda ortaya koymaz.İşlerinde hep çok çabuktur , asla gecikmez.Doğa , O'nu kapsamaz ; O'nun içindedir.Doğa , Tanrı'nın yaşamının tarihi kaydıdır.İnsan ise , daha soylu bir kutsal metindir ; ama , kutsal yaratılmışlığı kağıda dökme konusunda başarısızlığa uğrar.Evren , O'nun varlığını açığa vurmaz.Sonsuzluk , onun varlığının gizemlerini yaymaz.O , en soylu işlerini , en ince ayrıntılarına kadar ve sürekli kontol eder.O'nun düşüncesi , biçiminin sınırlarının çok ötesine aşıp gider.Kendi idollerini , yeniden ve yeniden kalıba döküp şekillendirir.Hem doğa , hem insan , hep yapılma aşamasındadır ; asla yapılıp bitmiş değildir.

Yaratılış
Popüler yaratılış , tarihseldir.Duygulara seslenerek yazılmıştır ; ruha değil.İki ilke , farklılık ve yabancılık ; kutsal yaratılmışlığı değiştirir ve dönerek dünyayı dalgalandırır.Tanrı , ikiliktir.Ruh , türetilmiştir.Kimlik , farklılıkta duraksar.Yalnızca , teklik ve birlik gerçektir.Şeylerin kutupları , birbirine bağlı değildir.Yaratımın küresi yoktur.Yine de , gerçek yaratılışta doğa , maddede küreleşmiştir ; ruhlar da , bulutları ve yıldızlarıyla , manevi gökyüzünde küre halini almıştır.Aşk ; küredir , bilgelik de , bütün şeyler gibi , küre halini almıştır.Mıknatısın , demiri çektiği gibi ; farklılık kutuplarının birinden ötekine geçmek için titreşen ruh da , maddeyi çeker ve birliğin bağrında dinlenir.Bütün yaratılış , aşktır ; bilgelik onun biçimi , güzellik giysisidir.

Aşk
Aşk , ruhun işlerini planlar.Düşünce , taslak çıkarır ; eylem de , heykel haline getirir.Aşk , kutsaldır ; farkeden , yaratan , tamamlayandır , herşeydir.Aşk , ruhun koruyucu varlığıdır.

Dürüstlük
Dürüst insan , tüm karşıtlıkların ortasında , bütünlüğüne sıkı sıkı sarılır.İlkeleri yüzünden dünyadan sürgün edilmiş , yalnız kalmış bu insan , ırkının ona dadanıp zorluk çektirmesinden uzaktır.Genel saflığının içinde , Tanrı için olgunlaşır.Duyguların boş süsünün ve çekiciliğinin üstündedir o.Onun sırtına iş yükleyen , cennettedir.Onun tarlası sonsuzluktur ; onun ücreti barıştır.Altın kupalar , şöhret , şeref payeleri , dalkavukluklar , rahat yuva ve üzerine uzanılacak sedirler ona uzaktır.Tanrı'nın gülümsemesinde yaşar o ; ne insanın kızgınlığından korkar ne de çıkarını kollar.Ölümsüz olan şeref , üstüne üşüşülen pazarda değildir ona göre ; kalbin mahkemesindedir.Ki , bu mahkemenin ödülü , alkışlayan kalabalıklar değil , sövüp sayan askerlerdir ; bağlanıp yakılacağı kazıklar , asılacağı darağacıdır ve bahşişi de , davanın verdiği hüküm değil , onun üstesinden gelen mertliktir.

Emek
Emek tatlıdır ; insanı , ekmeğini kazanmak için tarlada ter içinde kalana kadar çalışmaya gönderen kırıcı ve sert bir hüküm değildir.Emek , ilksel olandır ; insanı , Tanrı'nın bahçesi cennetten etmiştir.Ruhu , yüceltip insancıllaştırır.Bütün işlevlerinde ve ilişkilerinde hayat vardır.Koruların ve pınarların , sadeliğin ve sağlığın havasını solur.İnsan ; saban , bel ve orak tutarken , emeğinin kıldığı nikah töreniyle toprağı ve ruhu evlendirerek , kutsal varlıklarla yüce söyleşilere girişir.Tembellik ise , insanı masumiyetinden ayrırıp , aklını çelen bir ayartıcıdır ; insanı Cennet'ten kovdurur.Bu tarlalarda çalışarak , barış içinde parasını kazanmadıkça , hiç kimsenin ; kendisini , Kutsal Çiftçi tarafından sevildiğini sanmasına izin verme.Ama şimdi , kocaman dünya , aylaklık edenlerle dolup taşıyor.Tarlalar çorak ve ıssız ; çağımız aç , hiç mısır yok.Toplanan hasat , delice otu ; buğday değil.Çağımız gıdasızlıktan kuruyup zayıflamış ; tohumcular buğdayı savurup , tanelerinden saman çöplerini ayıklasa bile , reform rüzgarları bu boşuna çabayı sürükleyip götürecek.

Çeviren: Özlem Yaşayanlar