Konu: Ignaz Franz Castelli (1781 - 1862)

Hayatı ve Eserleri:
Castelli , 6 mart 1781'de Viyana'da doğar.Bir memurun oğlu olan yazar , üniversitede hukuk öğrenimi görür.Daha sonra , babası gibi memur olarak devlet hizmetinde çalışmaya başlar.Bu görevdeyken , çeşitli yerlere atandığı için , sürekli yolculuk yapar.İlk eseri , 1802 yılında yazdığı , "Ardenner Kayalığındaki Değirmen" 'dir.Bu oyun bir Fransız melodramının uyarlamasıdır.
Napolyon'un akınları sırasında yükselen vatan severlik duyguları , ona , heyecanlı ve coşkulu savaş şarkıları esinlemiştir.1809'da yazdığı "Avusturya Ordusu İçin Savaş Şarkısı" , Arşidük Charles'ın emriyle , binlerce kopya çoğaltılıp dağıtılmıştır.Bu yüzden Napolyon tarafından "Monitör" (Yol Gösterici) gazetesinde lanse edilmiş ve yazar da , Macaristan'a sığınmak zorunda kalmıştır.Castelli artık , Napolyon bağımsızlık savaşlarının şairidir.
1810'da , "İsviçreli Aile" adında bir vodvil yazar.1811'de , "Viyana Kaerntnertor Tiyatrosu" 'nun resmi oyun yazarı olur.1814'te bu görevinden ayrılır.1815'te , kont Cavriani'nin yazmanı olarak müttefiklerle birlikte Fransa'ya gider.Döndüğünde , Aşağı-Avusturya bölgesindeki görevine yeniden başlar.1816'da , "Aubrin'in Köpeği" adlı romantik bir tarihi dram yazar.Yine aynı yıl , "Şiirsel Önemsiz Şeyler" 'in yazımına başlar.1826'da tamamlanan bu eser 5 cilttir.
1818'de Alois Jeitteles ile birlikte , 2 perdelik bir trajikomedi olan , "Kader Çorabı (Ağı)" 'nı yazar.Bu eser ; Werner'in "24 Şubat" Müllner'in , "Suç" adlı kaderci trajedilerinin bir parodisidir."Kader" , sahneye değişik giysilerle çıkar.Ancak , eli kanlı görülen "Kader" , aslında , aptallık derecesinde iyi niyetli bir gece hayaletidir.Olay , gece yarısına yakın , gotik bir kalede başlar.Kunegunde adlı bir kadın , dev bir kader çorabı örmektedir.Kunegunde , Roderich'e aşıktır.Bunu duyan kocası öfkelenir ve Roderich ile kavgaya başlar.Bu arada , Kunegunde , Roderich'in oğlu olduğunu öğrenir.Acı dolu Kunegunde ve kocası delirir.Kale yıkılır.Yaşlı bilge Moralino , iyiliğin gelmesini ve kötülüğün durmasını diler.Hayalet "Kader'de , oyunu seyredenlere seslenir :

"Kader olmasa dünyada , olur muydu yas oyunları?"

Kendine yüklenen bu görevlerden bıkan "Kader" ; bıçak , takvim , rüya kitabı ve yıldırım makinesi gibi donanımlarını ucuz fiyata satar.Castelli , kaderci trajedilerin teknik ve şematiğini gelişi güzel kullanarak , bu tip trajedilerin maskesini çıkarmış oluyor.Bu oyunların abartı eğilimlerini , ölçüsüzlüğe yükseltiyor.Eser , edebi açıdan fazla savlı değildir.Birkaç yıl sonra .Platen de , "Uğursuz Çatal" adlı oyununda aynı konuyu işlemiştir.
Castelli , 1819'da , "Ludlam'ın Mağarası" adlı bir edebi topluluk kurar.Adını , Oehlenschlaeger'in bir oyunundan alan bu toplulukta ; Grillparzer , Saphir ve Anschöts gibi yazarlar vardı.Topluluk , 1826'da , devlet karşıtlığı ile suçlanarak , haksız yere kapatılmıştır.Castelli , bir ara , "Koleksiyoncu" ve "Viyana Moda Gazetesi" adlı 2 dergi yayınlar.
1824'te "Fındıklarda Yaşam Bilinci" adlı atasözü derlemesini çıkarır.1825'te , "Ayılar" adlı Viyana fıkraları ve anekdotlarını içeren bir derlemenin yazımına başlar.Bu eser 1832'de , 12 cilt olarak tamamlanır.1828'de "Viyana Yaşamından Resimleri" 'i yazar.Bu eser , kaba mizahi şiirler derlemesidir.Aynı yıl , "Aşağı Avusturya Lehçesiyle Şiirler" çıkar.Eser , bu lehçede ilk kez yazılmış olan şiirleri içermektedir.1829'da , "Logogrif Canavarı ya da Bir Defada 400 Bulmaca" adlı eserini yazar.1831'de , "Kolera Üzerine" 'yi yazar.1839'da , "Tüm Renklerin Öyküsü" adlı öykü kitabını yazmaya başlar.Bu eser , 1840'da tamamlanır.
Castelli , 1842'de , memuriyetten emekli olur ve Lilienfield'deki malikanesine taşınır.Burada , değerli resim ve sanat koleksiyonları arasında ; kendini edebi çalışmalarına verir.1844'te , "Dramatik Buket" adlı tiyatro oyunları derlemesini çıkarır.Castelli'nin kendi yazdığı , çevirdiği ve uyarladığı oyunlarının sayısı 200'ü bulur.Bu eserde , bunların büyük bir bölümü yer almaktadır.Çeviri ve uyarlamaların çoğu , Fransız oyunlarındandır.Bu iki ciltlik derleme , 1858'de tamamlanır.
Castelli , 1847'de , "Hayvanları Koruma Derneği" 'ni kurar.1850'de , "Zamanın Sesleri" adlı lirik bir eseri ; 1852'de ise , "Oryantal Taneler" çıkar.1855'te , "Dindarlık ve Anavatan Bilincinin Yayılması İçin Avusturya Katolik Halk Takvimi" 'nin çalışmalarına başlar.Bu çalışma , 1856'da tamamlanır.1861'de , "Anılar" 'ı yazar.Bu eser 4 cilttir.Castelli'nin ayrıca , "Tobias Guarnarius" adlı bir de romanı vardır.Yazar , 5 şubat 1862'de , Lilienfield'de ölür.

Sanatı :
Castelli , tipik bir Avusturyalı oyun yazarıdır.Zamanının modasına uygun olan bu hafif oyunlar ; bazen Viyana burjuvazisinin mizah duygusunu , bazen de Viyana halk oyunlarının canlı ruhunu yaşatır.Kurguları güçlü ve etkileyici olan oyunları , Viyanalılara özgü zayıflıkların yergisi niteliğindedir.Ancak , mizahı yerel ve dönemsel olduğu için , kendi zamanının ötesinde pek etkili olamamıştır.

Kaynakça :
-Encyclopedia Britannica 1911 Baskısı

-Kindler Neues Literatur Lexikon 1989

-Büyük Larousse Gelişim Yayınları / 1986

-Türk Ansiklopedisi Milli Eğitim Yayınları / 1946

Neşelilik
Rahat biriyimdir ben ;
Tadını çıkarırım dünyanın.
Sıkıntı nedir , karanlık nedir bilmem ;
Acı ya da üzüntü etkilemez beni.
Neşeliliğim , çeşnisidir günlerimin ;
Değil mi ki , kendime kalkan belirlemişim onu!

Yankı
Canım annem , ne olur kızma bana ;
Hans'ın beni öptüğünü gördün ama , ne yapayım ?
Sabırlı ol biraz , sana her şeyi anlatacağım ;
Bütün suç , tepeden gelen yankının.

Çayırda oturuyordum ki , gördü beni ;
Yaklaşmadı hemen ama , söylemeden de edemedi.
"Seve seve gelirim yanına , yanlış anlamazsan tabii.
Söyle , geleyim mi?"
"Gel!"
Deyiverdi yankı.

Sonra gelip oturdu yanı başıma ;
Güzel Lise'm dedi ve aldı beni kollarına.
Ona karşı nazik olup olmayacağımı
Sordu ; olursam eğer , bunun
Kendisini çok mutlu edeceğini söyledi.
"Zevkle!"
Deyiverdi yankı.

Duyunca bunu ,
Yanıma biraz daha sokuldu ;
Benim söylediğimi sandı o sözü!
"Benimle evlenir misin?" dedi ;
"Bana candan öpücükler verir misin?"
"Öpücükler!"
Diye çığlığı basıverdi yankı.

Artık biliyorsun nasıl oldu da ,
Hans beni öyle öpüverdi.
Ah o yaramaz , haylaz yankı ,
Başıma ne işler açtı!
Ama , çıkınca karşına göreceksin sen de ,
Saygıyla isteyecek senden beni.

Hans'ın , bana göre bir eş olmadığını
Düşünüyorsan anneciğim ;
Tüm bunların , yankının bir oyunu olduğunu anlat ona!
Ama , inanıyorsan eğer iyi bir çift olacağımıza ,
Bırak yankıyı ben sansın ;
Onu düş kırıklığına uğratma!

Çeviren: Murat Acar