Konu: Hidrojenli otobüs 2006’da havalimanında

Prof. Dr. Nejat Veziroğlu’nun başkanlığını yürüttüğü Hidrojen Teknolojileri Merkezi üç ayrı pilot projeyle hidrojenle çalışan otobüsleri ve hidrojenle ısınan evleri 2006 itibariyle Türkiye gündemine sokuyor. İlk etapta THY’nin yer hizmetlerini sağlayan iki otobüsle İETT’nin 10 otobüsü hidrojene geçecek. Bozcaada’da rüzgâr enerjisi hidrojene dönüştürülecek. Uzun vadeli proje ise hidrojenli uçaklar.

Fosil yakıtlar olarak adlandırılan petrol, kömür ve doğalgaz gibi enerji kaynaklarının hızla tükeniyor olması alternatif yakıtlar üzerindeki çalışmaları hızlandırıyor. 2075’e kadar tedavülden kalkması beklenen petrolü ikâme edecek alternatif yakıtlardan olan hidrojen enerjisiyle ilgili geçtiğimiz hafta pilot projelerin startı verildi. BM ile Türkiye arasında imzalanan anlaşmayla 21 Ekim 2003’te kurulan ve Mayıs 2004’te çalışmalarına başlayan Hidrojen Teknolojileri Merkezi (UNIDO-ICHET) tarafından yürütülen üç yeni projeyle 2006 sonuna kadar hidrojenle çalışan otobüsler, hidrojenle ısınan evler hayatımıza girmiş olacak. Projelerden ilki Atatürk Havalimanı’ndaki otobüslerin yakıt olarak hidrojen kullanmaya başlaması. Türk Hava Yolları (THY), Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ve TEMSA şirketi ile ICHET arasında yapılan protokole göre, ilk etapta iki otobüs hidrojene geçecek. Otobüslerden birinde yakıt olarak hidrojen pili kullanılacak. Diğerinde ise melez sistem olacak.

Otobüslerin THY ve TEMSA tarafından temin edileceğini söyleyen ICHET Başkanı Prof. Dr. Nejat Veziroğlu, projenin önümüzdeki 1,5 yıl içinde hayata geçirileceğini belirtiyor: “Bu iki otobüsün faaliyete geçmesi sembolik öneme sahip; çünkü insanlar teorinin pratiğe geçmiş halini görecek. Havalimanındaki dolum tesislerini, otobüslerin dönüşüm tesislerini hizmete soktuktan sonra çok sayıda otobüste dönüşümü sağlayacağız.” İkinci önemli proje ise Bozcaada’da gerçekleştirilecek. Rüzgârdan hidrojen elde etmeye matuf projede Demirer Holding, Aygaz, Unilever ve Hazar A.Ş. konsorsiyum ortakları. Kurulacak rüzgâr türbinlerinden elde edilecek hidrojen, boru hatlarıyla ısınmada kullanılacak. Veziroğlu, bu projenin yaygınlaşmasıyla doğalgazın kullanımdan kalkacağını, böylece Türkiye’nin de doğalgaza bağımlılığını azaltacağını dile getiriyor. Veziroğlu’nun verdiği bilgiye göre, proje hayata geçtikten sonra İGDAŞ’ın mevcut şebekesi aracılığıyla İstanbul ısınma için hidrojenle tanışabilecek. Böylelikle hidrojen-doğalgaz karışımı bir kaynak ısınmada kullanılacak.

Mühendislik çalışmaları biten, finansman temini aşamasında olan bir diğer proje ise İETT otobüslerinin hidrojene dönüşümü. Prof. Dr. Ali Ata tarafından yürütülen proje, otobüsler, hidrojen dolum ve dağıtım sistemleri ile gerekli teknik kadronun kurulması dahil yaklaşık 30 milyon dolarlık maliyeti kapsıyor. Yakıt pili sistemiyle çalışacak 8, içten yanmalı sistemle çalışacak 4 otobüsü kapsayan projenin test sürecinin 2 yıl sürmesi planlanıyor. İlk siparişleri 2006 başlarında verilecek olan otobüslerin imalatı da 15 ay sürecek. Dönüşüm projesinde finansmanın ise tamamen BM tarafından sağlanması planlanıyor. Bu proje İstanbul’un hava kirliliğinin önüne geçmek için hayati önem taşıyor. Çünkü sadece İETT’ye ait 2580 otobüs İstanbul caddelerinde dolaşıyor. ICHET yetkililerine göre belediye otobüslerinin hidrojene dönüşümü otomobillerden kaynaklı kirlilikte büyük azalma sağlayacak.

ICHET’in dikkat çeken bir başka projesi ise HYAIR olarak adlandırılan hidrojenli uçaklar. Proje özetle uçaklarda benzin yerine hidrojen kullanılması esasına dayanıyor. Lufthansa, THY, British Airways ve Air France ile görüşmelerin sürdüğünü belirten Veziroğlu, “İlk beş yıl teorik çalışmaları yürüteceğiz. İkinci beş yılda ise imalat aşaması var. Proje kapsamında Frankfurt, Londra ve İstanbul’da hava meydanı dönüşüme hazır hale getirilecek. Uçak motoru üreticileri de hidrojeni yakıt olarak kullanan modeller üzerinde çalışıyor. Daha ucuza daha az maliyete çok daha uzağa gitmeyi sağlayacak bir proje.” diyor.


DÜNYADA HİDROJEN TEKNOLOJİSİ



ABD’de ilk hidrojen dolum istasyonu Shell-General Motors ortak girişimi ile açıldı. GM, AR-GE için 1 milyar dolarlık yatırım yaptı. Projenin startını başkan W.J. Bush yaptı.

AB hidrojen dönüşümü için 2003 itibariyle 5 milyar dolarlık bir bütçe ayırdı.

Japonya’da hidrojen yakıt pilli otobüsler üretildi. Ülkenin 2010 yılı hedefi, 50 bin hidrojenli otomobilin kullanılmaya başlanması.

Bu yıl ABD ve Avrupa pazarlarında hidrojenli otomobiller satışa çıkmaya başladı. Uluslararası otomobil tekellerinin ürettiği 800’den fazla araç deneme sürüşüne çıktı bile. Araçların üzerinde çalışılan tek sorunu soğuğa karşı dayanıksızlık.

Almanya’da 40 hidrojen dolum istasyonun bulunacağı 1800 km’lik vergisiz hidrojen otoyolu kurulması önerildi.

İzlanda’nın 2030 yılında fosil yakıtları tamamen bırakacağı, bütünüyle yenilenebilir yakıtlara yöneleceği açıklandı.

Bende kimyacı olarak bu konuda az çok bilgi sahibiyim. :4
Ülkemiz bor yatakları açısından zengin kaynaklara sahip bu açıdan bu kaynakların çıkarılması ve kullanılması ile dünya çapında öncülük ve teknolojisinde de söz sahibi olabilir. Yukarıda yazılanlar çok güzel şeyler, teşekkür ediyorum aktardığın için.