basiretin tarifi:
“Kutsî nur ile nurlanmış bir kalbin kuvvetidir ki, kalp bu kuvvet ile eşyanın iç yüzlerini, mânâlarını, hakikatlerini görür.”
“Kalp gözünün açık olması.”
Basîret, en kısa ifadesiyle, “kalp gözünün açık olması” demektir. İnsanın gözünde eşyayı görme kabiliyeti, kalbinde de o eşyanın yaratıcısını bilme özelliği vardır. Şu var ki, göz görebilmek için ışığa muhtaç olduğu gibi, kalp de basiret sahibi olmak ve İlâhi hakikatleri görmek için iman nuruyla nurlanmaya muhtaçtır. Böylece nurlanmış bir kalp, eserde sanatı okur, nimette ikram ve ihsanı görür.
Kur'an-ı Kerim, gerçekleri görmeyenleri "kör" olarak niteler. "Gerçek şu ki, gözler kör olmaz. Lakin, sadırlardaki kalbler kör olur." (Hacc, 46)
Yani, gerçek körlük, kalb gözünün görmemesinden ibaret olan basiretsizliktir. Körlükte zirve ise, en büyük gerçek olan ve bütün gerçeklerin kendisine dayandığı Cenab-ı Hakk'ı görmemektir."Basar masnuatı görüp de, basiret Sanii görmezse, çok garip ve pek çirkin düşer.”İnsan kalbi, Cenâb-ı Hakk’ın lütuflarından haber veren olaylarda, “şükür ve hamd” duygusuyla dolar. Allah’ın kudret ve azametini sergileyen hadiselerde, kalpte “hayret ve haşyet” hakim olur. İnsanın o sınırlı aklıyla idrak etmekte güçlük çektiği ulvî hakikatler karşısında, kalpte “tekbir” mânâsı hükmeder.
Bütün bunlar basîret sahibi insanlar için söz konusudur.
Kuran-ı kerim’de basiretle ilgili ayetler:
1- size Rabbiniz tarafından basiretler verilmiştir. Artık kim hakkı görürse faydası kendisine, kim de kör olursa zararı kendinedir. Ben üzerinize bekçi değilim .
2- Onlara bir mucize getirmediğin zaman, (ötekiler gibi) onu da derleyip getirseydin ya! derler. De ki: Ben ancak Rabbimden bana vahyolunana uyarım. Bu (Kur'an), Rabbinizden gelen basîretlerdir (kalp gözlerini açan beyanlardır); inanan bir kavim için hidayet ve rahmettir.
3- Onlardan sana bakan da vardır. Fakat -hele (gerçeği) göremiyorlarsa- körleri sen mi doğru yola ileteceksin?
4- De ki: işte benim meslekim bu, basiret üzere Allah’a da' davet ederim ben ve banan tabi' olanlar, ve Allah’ı tesbih ile tenzih eylerim ve ben müşriklerden değilim.
5- Alimallah dedi: pek âlâ bilirsin ki bunları o Göklerin Yerin rabbı, sırf birer basîret olmak üzere indirdi, her halde ben de seni ya Fir'avn! Helâk olmuş zannediyorum
6- Bu (Kur'an), insanlar için basiret nurları, kesin olarak inanan bir toplum için hidayet ve rahmettir.
7- Allah'a yönelen her kula gönül gözünü açmak ve ibret vermek için (bütün bunları yaptık).
8- Artık insan, kendi kendinin şahididir.


selam ve dua ile