Konu: Türkçe Ezan

Türkçe Ezan


Serdar Devrim Hürriyet, 4.1.06

Sakın hır çıkarmaya, gündem yaratmaya çalıştığımı filan zannetmeyin. Arapça okunsun, Türkçe okunsun diye tartışmıyorum. Bugün, damdan düşer gibi, TÜRKÇE EZAN konusunu açmamın çok basit ve bence haklı bir sebebi var:

Sizlere Sadettin Kaynakın sesinden Türkçe Ezan dinletmek...

Eminim pek azınız ezanın Türkçesini duymuşsunuzdur.

Aşağıda ilgili linki bulacaksınız. (Yakup Karahana teşekkürler...)


Ama önce Türkçe Ezan konusunda kısa bir bilgi vereceğim size. Daha doğrusu Emre Kongar Hocanın (iznini almadım ama beni hoş göreceğini umuyorum) bir yazısını taşıyacağım buraya, 25 ekim 2004 tarihli Cumhuriyet gazetesinde çıkmış bir yazısını.

*


TÜRKÇE EZANIN ÖYKÜSÜ

Gençler bilmez, bir zamanlar Türkiye'de minarelerden ''Tanrı ululudur'' diye Türkçe ezan okunurdu. Üstelik bu uygulama öyle kısa da sürmedi. 1932 yılından 1950 yılına kadar tam on sekiz sene, Türkiye'de insanlar Türkçe ezanla namaz vaktini öğrendi. Daha sonra, İkinci Dünya Savaşı'nın bitimiyle başlayan ''Soğuk Savaş'' döneminde bütün Batı Dünyası'nı kapsayan ''Anti-komünizm'' mücadelesinde ön plana çıkarılan dinci yaklaşımlar, içerde de çok partili siyasetin iktidara getirdiği Demokrat Parti 'nin Atatürk Devrimlerini sorgulayan tutumuyla bütünleşti ve ezan yeniden Arapça okunmaya başlandı. Altan Öymen Değişim Yılları adıyla ikinci cildini çıkardığı anılarında, pek çok ilginç olayla birlikte bu deneyimin öyküsünü de ayrıntılı olarak anlatıyor: (ss.483-496)

Türkçe ezan okunması konusu Meşrutiyet dönemindeki bazı aydınlar tarafından da dile getirilmişti. Bu özlemi Ziya Gökalp söyle şiirleştirmiş:

''Bir ülke ki, camiinde Türkçe ezan okunur.
Köylü anlar manasını namazdaki duanın
Bir ülke ki, mektebinde Türkçe Kuran okunur
Küçük büyük herkes bilir buyruğunu Hüda'nın
Ey Türk oğlu, iste senin orasıdır vatanın.''

Atatürk 1932'de, önce Türkçe ezan okunmasının dinen caiz olup olmadığını tartıştırıyor ve caiz olduğu belirleniyor.
Bunun üzerine içlerinde Hafız Burhan, Sadettin Kaynak, Hafız Nuri gibi dönemin önemli hafızlarının bulunduğu bir komisyon kurularak ezanın Türkçe çevirileri yapılıyor ve hangisinin ahenginin daha uygun olduğu tartışılıyor.

Kabul edilen metin şöyle:

''Tanrı uludur;
Şüphesiz bilirim, bildiririm:
Tanrı'dan başka yoktur tapacak,
Şüphesiz bilirim, bildiririm
Tanrı'nın elçisidir Muhammed
Haydin namaza, haydin felaha
Namaz uykudan hayırlıdır.''

Diyanet İşleri Başkanlığı 18 Temmuz 1932 tarihli bir genelge ile bu metni bütün camilere bildiriyor ve ezan Türkçe okunmaya başlanıyor.

Öymen, öykünün bundan sonrasını ve yaşanan ilginç olayları da son derece tatlı bir dille anlatıyor. Pek çok ilginç olay yaşandıktan sonra, Demokrat Parti 1950 yılında iktidara geliyor ve ilk iş olarak ezanın yeniden Arapça okunmasını sağlıyor. Bu arada Menderes ve arkadaşları bir sıkıntı yaşamışlardır:

Atatürk'e bağlılığıyla bilinen ve çok partili rejime geçilirken İsmet İnönü 'ye Atatürk Devrimleri konusunda dikkatlı olma sözü vermiş olan Celal Bayar buna ne diyecektir?
Öymen, bunu da o dönemin Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı olan Nihat Reşat Belger'in ağzından aktaran Nadir Nadi'ye dayanarak şöyle anlatıyor:

Cumhurbaşkanı Bayar'ın başkanlığında toplanan hükümet, Arapça ezan yasağının kaldırılmasını tartışmaktadır:

Bayar bir ara soruyor:
Arkadaşlar, kararımızla Atatürk'ün ruhu muazzep olmaz mi?
Buna Belger yanıt veriyor:
Büyük zaferimiz üzerine Atatürk'ün ruhu o kadarcık kusuru bize bağışlar efendim!
Bunun üzerine Bayar yatışıyor ve toplantı neşeli bir havada sürüyor.
(...)

(Not: Çok önemli değil ama, Emre Hocanın verdiği yukarıdaki Türkçe ezan metninin Sabah Ezanı olduğunu tahmin ediyorum. Biliyorsunuz sadece Sabah Namazında Namaz uykudan hayırlıdır diye bir ibare vardır.)


*

Evet, 18 Temmuz 1932den, 16 Haziran 1950ye kadar (Demokrat Parti, iktidara geldikten sadece bir ay sonra, ilk icraatından biri olarak, Arapça Ezana dönmüş, gerekçe olarak da herkesin istediği dilde, özgürce ezan okuması şeklinde özgürlükçülüğü öne çıkarmıştır.) yaklaşık 18 sene camilerden Türkçe ezan okunmuştur.

Ekte Sadettin Kaynakın sesinden (taş plak kaydı) Türkçe Ezan dinleyebilirsiniz...

http://**********.de/files/11943283/200EEZAN.mp3.html

Türkçe Ezanı Dinlemek İçin Aşağıdaki Linki kullanın

http://**********.de/files/11943283/200EEZAN.mp3.html

Ve mutlaka arşivinize alınız...Çünkü Sadettin Kaynak'ın sesinden bu kadar net kayıt bulmanız mümkün değil....

Bu Yazıyı ve Ezanı bana Dervish yolladı..Kendisine çok teşekkürler...

Kayıt temiz, ses güzel.

Aslına bakarsanız Türkçe ibadet benim için hoş bir imrenişten öteye geçmemiş, dualar değilse de ezanın Arapça ve bildik makamına okunması bana daha mantıklı gelmiştir. Fakat Sadettin Kaynak gibi bir ustanın dilinden Arapça aslının aynı makamıyla dinleyince sanki çok daha içli, etkileyici geldi.

Paylaşım için teşekkürler. Hem sana, hem de dervish'e...

Emre Kongarın yazısını hatırlıyorum Ziya Gökalpın şiirini ilk defa o zaman okumuştum ve çok hoşuma gitmişti.
Ezanı paylaştığın için de çok teşekkür ederim.İlk defa dinledim. Şu an 3. kere dinliyorum. Açıkçası Türkçesinin bu kadar iyi olacağını tahmin etmiyordum. Kusursuz ve etkileyici.
Türkçe ezan konusu çok konuşuldu tartışıldı burda da. Ben kısa bir yorum yapayim: Bu uygulama 18 sene sürdü ve bu 18 sene içinde kimse kafir olmadı kimse gavur olmadı, artı olarak arapça bilmeyenler ezanı ve derin manasını anladı.
Sana ve Dervish'e çok teşekkürler

1qazxsw2 ve dervish'e teşekkürler...
Gerçekten de Türkçe ezan ve ibadet konusu çok çetrefildir...
Ben anadilde ibadeti savunan biri olarak bir tek ezanın Türkçe okunmasına karşıydım,ama itiraf etmeliyim ki Sadettin Kaynak'ın sesinden Türkçe ezan harikaymış.

Arkadaşlar Türkçe ezan gibi dini ve toplumda hala tartışılmakta olan bir konunun Mustafa Kemal Atatürk başlığı altında açılması, Atatürkü dini tartışmalara çekmek isteyen bazı çevrelerin suistimal etmesi açısından sakıncalı diye düşünüyorum.Takdirlerinize bırakıyorum.
Saygılarımla

Tesekkurler..Dinleyelim bakalim

Şu an indiriyorum...

İyi bir arşiv çalışması olmuş.. Teşekkürler..

Gerçekten çok orjinal ve değişik...
Bende Ezanın orjinal okunmasından yanayım...Ancak bu kadar büyük bir üstadın sesinden dinlemekde çok ayrı bir duygu...

Türkçe ezan her zaman tartışıldı..Kabul edenler oldu, etmeyenler oldu...Ama şu kaydı dinledikten sonra ezan diyince aklıma bu ses gelecek artık

ya tüh ***** sürem bitmiş.Ama çok merak ediyorum kim bekleyecek bir saat...Ama eminim güzeldir...

TALATA tarafından gönderildi.

Arkadaşlar Türkçe ezan gibi dini ve toplumda hala tartışılmakta olan bir konunun Mustafa Kemal Atatürk başlığı altında açılması, Atatürkü dini tartışmalara çekmek isteyen bazı çevrelerin suistimal etmesi açısından sakıncalı diye düşünüyorum.Takdirlerinize bırakıyorum.
Saygılarımla

Endişenizi paylaştığınız için teşekkürler. Fakat burada Türkçe ezanın gerekliliği yada Türkçe ibadete ulaşma yollarını tartışmıyoruz. Son derece iyi niyetle cumhuriyetin ilk yıllarında yapılmış bir çalışmanın ciddi bir arşiv niteliği taşıyan kaydını paylaştı arkadaşlar. Özünde sadece arşiv unsurunu paylaşma duygusu olan bu konu suistimale gelmeyecek bir konuda dahi olsa tüm üyelerin erişimine açık ve okunabilir olmayı hakediyor. Hele de sözkonusu, Sadettin Kaynak gibi üstad ise...

Saygılar.