Konu: Modern İnsan Niçin Umutsuz?...

Modern İnsan Niçin Umutsuz?...

Böylesine "kırılmış bir dünyada" insanoğlu umutsuzluğun ve nihilizmin kucağına düşer. Marcel de umutsuzluk ve intiharın modern (=trajik) dünyaya mümkün cevaplar olduğunu kabul ediyordu.

Varlığın esrarına giden yol aşk, iman, sadakat ve umuttan geçer. Felsefe, yani düşünme, ben'den değil, biz'den yola koyulmalıdır. Felsefenin bağlayıcı ruh hâli modernlerin iddia ettikleri gibi şüphe değil, hayrettir.

Gabriel Marcel'in insanlara mesajı ana hatlarıyla buydu. Varoluşçu filozofa göre, cemaatçi paylaşma, sahici hayat için soyut özgürlükten daha esaslıydı. Felsefe sadece dramın özü olan gerginliği değil, müziğin özü olan ahengi de içermeliydi. Felsefenin hareket noktası metafizik bir rahatsızlıktır (dis-ease), tıpkı ateşler içinde yanarken rahat bir konum için bir o yana bir bu yana dönüp duran, daha bütün ve dolu bir hayata imkân verecek bir tecrübe birliği arayan adam gibi. Felsefe bu hedefe hiçbir zaman ulaşamaz. Bir arayış olarak, homo viator'ün, boyuna oluş sürecinde bulunan insanın faaliyeti olarak kalır.

Modern insan hem varlık sebebi hususunda şüphe içindedir, hem de yeryüzünü yok etme gücüne sahiptir. Böylece kendi varlığı kendisi için bir problem olmaktadır. Rahatsızlığının başlıca belirtilerinden biri aşkınlık ihtiyacını yitirişidir. Varlığın vakur ve kutsal olduğu bilinci çağdaş dünyada giderek artan ölçüde gölgede kalmakta ve yerini işlev fikrine bırakmaktadır. Kendimizi ve başkalarını karmaşık, bağlantılı işlev sistemleri olarak görmekteyiz: Biyolojik, zihinsel, toplumsal sistemler. Vakar ve liyakat duygumuz, sadece insan olmakta doğal bir kutluluk bulunduğu bilincine değil, toplum içinde yerine getirdiğimiz işlevlere dayanmaktadır. İnsanın ne yapıyorsa o olduğu, değerinin yaptığı işe eşit olduğu yargısına varılınca, ontolojik duygu yitirilir.

Sevme, hayran olma ve ümit etme yeteneği zayıfladıkça, işlevsel insan yabancılaşma ve tutsaklığını aşma kabiliyetini, hatta arzusunu yitirir. Gizemin yokolmasıyla hayret duygusu körelmeye yüz tutar. İşlevselleştirilmiş bir dünya, hedefsiz bir yolculuktur. Hayatta vakar ve gaye sahibi olma duygusu yitirildiği zaman, son kertede hiçbir şeyin önemi kalmaz. Marcel, ontolojik duygunun yitirilişinden kaynaklanan durumu tavsif için dinî bir ibare kullanır: "Beyhudeler beyhudesi, herşey beyhude."

Böylesine "kırılmış bir dünyada" insanoğlu umutsuzluğun ve nihilizmin kucağına düşer. Bu düşmüşlüğü Marcel'den çok önce Dostoyevski tesbit etmişti: "Stavrogin inanırsa, inandığına inanmaz. İnanmazsa da inanmadığına inanmaz." Kirillov ise nihilistliğini ispat için intihar etmeye mecbur olduğunu düşünmektedir: "İnsanın, Tanrının olmadığı bilincine varır varmaz, aynı anda kendisinin tanrı olduğu bilincine de varmaması budalaca bir şeydir. Şimdilik ister istemez bir tanrıyım yalnızca, mutsuzum da, çünkü özgür olduğumu ilân etmek zorundayım. Bütün insanlar mutsuzdur, çünkü özgür olduklarını ilân etmekten korkuyorlar. Korku, kişioğlunun yüzkarasıdır. Tanrılığımın özünün ne olduğunu üç yıl aradım, sonunda da buldum: Tanrılığımın özü, kişisel özgürlüğümdür. Buyruk altında olmadığımı, korkunç bir özgürlüğümün olduğunu kanıtlamak için kendimi öldüreceğim." (Cinler)

Dosto, Camus veya Sartre gibi, Marcel de umutsuzluk ve intiharın modern (=trajik) dünyaya mümkün cevaplar olduğunu kabul ediyordu. Umutsuzluk, diyordu, hakikatı bilimsel/işlevsel düşünce ile ölçülebilen, kavranıp denetlenebilen şeylerle sınırlamanın kaçınılmaz sonucudur. Felsefenin başlıca görevlerinden biri işlevsel düşüncenin yeterliliğine karşı çıkmak ve insan tecrübesinin daha umutlu bir hakikat görüşü çıkarılabilecek alanlarını araştırmaktır.

SUÇLU TEKNOLOJİ Mİ?

Gabriel Marcel, endişe çağının filozof-dramatisti. Otuza yakın oyun yazdı. Kırık Dünya, modern dünyanın başına bela kesilen mahvedici boşluk duygusunu, yapay etkinlikleri ve kırılmış ilişkileri şefkatle resmetmektedir. Bu oyununun mütemmim cüz'ü olarak kaleme aldığı "Ontolojik Gizem Üzerine" başlıklı yazısında "Ben kimim? ve Hayat boş mu, dolu mu?" sorularının muhasebesini yaptı. Yeis ile ümiti, sadakat ile ihaneti, kendini aldatma ile doğruluk ruhunu dengelemeye çalıştı. Ve en çok da, yaşadığı yıllarda Avrupa insanını komünizm, faşizm gibi öğretilerin kurbanı haline getiren soyutlama ruhu üzerinde durdu, bunun tehlikelerini göstermeye gayret etti.

Marcel'e göre, teknolojinin kendisi romantik biçimde suçlanamaz. Bir tekniği kullanmak, "akıl hünerimizi gerçekliğe genel olarak uygulamamızın özgül bir örneğidir" sadece. İnsan ruhuna yönelmiş asıl tehlike, teknolojik zihniyetin köktencileştirilmesinde yatmaktadır. Otantik hayata yönelik tehdit teknomanya ve teknoperestlikten, teknik düşüncenin gerçeklik hakkındaki tek geçerli bilgiyi verdiği varsayımından gelmektedir.

Teknolojik zihniyetin temel tehlikesi insanı, kendini anlam ve değerin biricik verici ve yaratıcısı olarak görme hususunda baştan çıkarmasıdır. Teknolojik insanın dünyayı sadece arzularını tatmin için dönüştürülecek bir ham madde olarak gördüğü "pratik bir insan-merkezcilik" karşısındayız. Bu tavır hüküm sürerken, insanoğlu sadece kendi teknolojisinin ürünlerini takdir eder ve sadece kendi düşünce kategorileriyle eylem imkânlarının sınırları dahilindeki şeylere güvenir. Teknolojik insan böylece semavî dinlerin Yaratıcıya ayırdıkları yüklemleri kendine atfetme noktasına gelir. Kendini bu şekilde yüceltme şu genellikle gizlenen vehim eseri varsayımdan doğmaktadır: Hiçbir şey insanoğlunun ilerlemekte olan teknolojisinin kudreti dışında değildir! Amerikan şirketlerinde sıkça rastlanan şu levha sözkonusu yönelişi iyi resmetmektedir: "Zor olanı hemen yaparız, imkânsız olan birazcık zaman alır." Teknolojik insan böyle bir tavır takındığında, hayatın, sınırlarıyla beraber neşe ve sorumluluk içinde kullanılacak bir armağan olarak kabul edildiği alçakgönüllülükten uzaklaşmış olur.

Teknolojik düşünceye sınırsız güven otantik hayat cevherinin parçalanmasına yol açar. Her şeyden önce, teknikler bizi trajedi ve ölümün durmak bilmez ve sonuçta muzaffer akıntısına karşı emniyete alamazlar. Eğer kâinattaki nihaî durumumuz için teknolojimiz marifetiyle başarabileceklerimize bağımlı olursak, umutsuzluk kaçınılmazdır. Teknolojik düşünce, hayata rehberlik edecek amaç ve değerleri sağlayamaz. Teknomanya kültürümüze ne kadar egemen olursa, biz de o kadar "Neden? Ne için?" diye sormadan değişime önayak oluruz. Teknolojik bir toplumda araçlar insanî de olsa, amaçlar maymunca seçilir.

Teknolojinin başarısı modern toplumu köksüz ve anonim karakterli yaptı. İnsanları teknolojik taleplerin sonucu olarak bir bölgeden diğerine göç ettiren bir toplum, bölgelerin mahrem kokusundan yoksun standart kişiler üretir. Böyle bir toplum, Dostoyevski'nin önceden gördüğü gibi, bir insan toplumu değil, karınca yığınıdır.

Modern hayat cevherinin parçalanmasının en çarpıcı ve şeytanca kanıtı "onursuzlaştırma teknikleri"dir. Temerküz kampları ve modern siyasî propagandada en iyi ifadesini bulan bu teknikler, insanı bireysel karar ve eylem yeteneğinden yoksun bırakmaya yönelik sistemli çabalardır. İnsanların beden ve ruhlarını bu tekniklerle evirip çevirmede, ancak insanı Tanrının suretinde yaratılmış olarak görmeyi terkettiğimiz zaman işleyebilecek bir iktidar irâdesinin zaferinin kanıtı vardır. Yeryüzüne hâkim olma yolundaki Prometeci saikin etkisindeki insan, teknolojisini ihsan ve hakikat rehberliğinde kullanmayı durdurduğu zaman, insan hayatı onursuzlaşır. Bu belayı tasvir yeterli değildir. Felsefe, hastalığın belirtilerini değil, köklerini de anlamak zorundadır. Bu kök, soyutlama ruhudur.

Mustafa Özel

sucluyuz hepımız..ruhlarımız isyan bayragını cıkartıyorlar..ve elimizden sadece pes etmek geliyor kendi içimizde bölünüyoruz..bölünmeler cogalıyor..zayıfız ..gucsuzuz..kırılganız.benciliz.ve duygususuz ne yazık ki.

umutsuzluk sadece modern insanla sınırlandırılmaktan ziyade bütün çağlarda yaşamış insanlar için ele alınması gereken bir konu. insanın doğasıyla ilgili.

insanın ihtiyaçları sınırsızdır ama dünya üzerindeki kaynaklar da bir o kadar sınırlıdır ( evren demiyorum henüz dünya dışındaki kaynakları etkin olarak kullanmaya başlamadık ) bir gün bu kaynakların sona ereceği merkezinden yola çıkarak insan özeline indiğimizde birey tarafından sınırlanmış olmanın farkındalığı sınırsız ihtiyaçlarla çakışır. ve sonunda umutsuz bir birey olur insan.

hiç bir şeye ihtiyacım yok diyorsanız ne mutlu size

aşağıdaki soruları cevaplayarak kendimizi gözden geçirelim. belki düşündüğümüzden daha umutluyuzdur :A


Beck Umutsuzluk Ölçeği

Aşağıdaki test 1974 tarihinde geliştirilmiş olup, 1991 yılında Seber tarafından Türkçe'ye çevrilmiştir.Geleceğe yönelik olumsuz beklenti ye da düşünceleri içeren cümlelerden size uygun olanları evet ye da hayır olarak kodlayınız.




1- Geleceğe umut ve coşku ile bakıyorum

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



2- Kendim ile ilgili şeyleri düzeltemediğime göre çabalamayı bıraksam iyi olur.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



3- İşler kötüye giderken bile her şeyin hep böyle kalmayacağını bilmek beni rahatlatıyor.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



4- Gelecek on yıl içinde hayatimin nasıl olacağını hayal bile edemiyorum.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



5- Yapmayı en çok istediğim şeyleri gerçekleştirmek için yeterli zamanım var.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



6- Benim için çok önemli konularda ileride basarili olacağımı umuyorum.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



7- Geleceğimi karanlık görüyorum.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



8- Dünya nimetlerinden sıradan bir insandan daha çok yararlanacağımı umuyorum.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



9- İyi fırsatlar yakalayamıyorum.Gelecekte yakalayacağıma inanmam için de hiç bir neden yok.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



10-Geçmiş deneyimlerim beni geleceğe iyi hazırladı

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



11-Gelecek benim için hoş şeylerden çok tatsızlıklarla dolu görünüyor

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



12-Gerçekten özlediğim şeylere kavuşabileceğimi ummuyorum

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



13-Geleceğe baktığımda şimdikine oranla daha mutlu olacağımı umuyorum.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



14-İşler bir turlu benim istediğim gibi gitmiyor.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



15-Geleceğe büyük inancım var.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



16-Arzu ettiğim şeyleri elde edemediğime göre bir şeyler istemek aptallık olur.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



17-Gelecekte gerçek doyuma ulaşmam olanaksız gibi.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



18-Gelecek bana bulanık ve belirsiz görünüyor.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



19-Kotu günlerden çok , iyi günler bekliyorum.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



20-İstediğim her şeyi elde etmek için caba göstermenin gerçekten yararı yok,nasıl olsa onu elde edemeyeceğim.

Evet-----------------hayır

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

modernitenin en büyük hatası maddi olanı hayatın merkezine koyması ve maddi olanı herşeyden üstün tutması....

Modern İnsan Niçin Umutsuz?...

Neden umutlu olsun ki, umutsuz olmasını gerektirecek bu kadar neden varken.

Umutsuzluk, bulaşıcı bir hastalık gibidir.Toplumda yaygın olarak görülen umutsuzluğun nedenlerinden birisi de karşılıklı etkilenmedir.

İnsanlar çevresine bakarlar.Komşularına, ailesine, iş/okul arkadaşlarına.İster istemez yakınındakilerin psikolojik durumlarından etkilenirler.Bir kişiye her gün "aptal" olduğu söylenirse, bir süre sonra kendisi de aptal olduğuna inanmaya başlar.

Kimi zaman, masallarla gerçekdışı boyutlara sürüklenen, olmayan savaşları kazanan birey, bir süre sonra bu oyundan sıkılır.Çünkü inancı sarsılmıştır.Güvensizlik umutsuzluğun birinci basamağını oluşturur.Her umutsuz insanın, mutlaka kafası karışıktır, huzursuzluk içindedir.En önemlisi güvenini yitirmiştir.

Zincirleme bir şekilde peşpeşe gerçekleşen olaylar zinciri, umutsuzluğu nesilden nesile aktarır.Hepimiz atalarımızdan umutsuzluk miras aldık ve çocuklarımıza da umutsuzluk bırakacağız.Bir saat gibi işleyen, yokedici döngü, dışarıdan darbe almadığı müddetçe yıllarca devam edecektir yoluna.

Yazılı ve görsel basının, sürüyü kontrol etmek için toplama kampvari okulların, işyerlerinin de katkılarını gözardı edemeyiz.

Nasıl ki tebessüm bulaşıcıysa, umutsuzluk ta öyle.

Modern insan diye ayırmaktan ziyade insan neden mutsuz diye irdelemekte fayda var.
Beklentiler hergün artmakta beklentilerin artmasıyla insanların yaşama dair umutları azalmakta.
Artık yarın kaygısı taşıyor herkes.. Maddi beklentiler insanların gözünü doyurmuyor manevi eksiklıklerın bi onemı kalmamış.
Dünya çöle dönmüş dümdüz verimsiz ve yakıcı..

devinizm tarafından gönderildi.

Kimi zaman, masallarla gerçekdışı boyutlara sürüklenen, olmayan savaşları kazanan birey, bir süre sonra bu oyundan sıkılır.

Burada ne dediğini anlamadım.Açar mısın?

Sanırım 1. Dünya Savaşı tartışılıyor:

Ya işte Çekoslovakya-İrlanda şansölyesi 2. Demirbaş Richard Şarlken'in torununun metresinin dayısı, bir gün pazardan domates alırken, domates çürük çıktığı için pazarcıyla tartışır.Sonra Sırp Kasabı Miloseviç, tabancasını çıkartır ve tam alnının ortasından vurur. Bunun üzerine pazardakiler ikiye ayrılır. Bu gruplaşmada yanlış tarafı seçtiğimiz için, onlar kaybedince, biz de yenik sayıldık.