Konu: Ruşen Eşref Ünaydın

RUŞEN EŞREF ÜNAYDIN
(1892-1959)

1892 yılında İstanbul'da doğan Ruşen Eşref Ünaydın, Galatasaray Sultanisi’ni ve Edebiyat Fakültesini bitirdi. Türkçe ve Fransızca öğretmenliği yaptı. Yazarlık hayatına 1914'te mütercimlikle başladı. 1918'de Yeni Gün muhabiri olarak Kafkasya'ya, Tasviri Efkar muhabiri olarak Sivas'a gitti. Dergi ve gazetelerde mülakat ve gezi türünde yazıları yayımlandı. 1920'de Anadolu hükümetinin çağrısı üzerine Ankara’ya geçip Milli Mücadeleye katıldı.

1922 yılında Buhara elçiliği başkatibi oldu. Lozan Konferansında matbuat müşavirliği yaptı. TBMM ikinci döneminde Afyonkarahisar Milletvekili seçildi. Riyaseti Cumhur Umumi Katipliğinde, Tiran,Atina, Budapeşte elçiliğinde ve Roma, Londra ve Atina Büyükelçiliği’nde bulundu. 1952 yılında emekliye ayrıldı.

Servet-i Fünun, Donanma, Tedrisat, Türk Yurdu ve Yeni Mecmua da yayımladığı mülakat, mensur şiir ve hatıra türünde yazılarıyla tanındı. Mustafa Kemal Paşa'nın yakın çalışma arkadaşlarından biri olan Ruşen Eşref Ünaydın, Mustafa Kemal Paşa’nın Gelibolu’daki başarılarını yayınlayan,O’nun Türk ve dünya kamuoyunda tanınmasını sağlayan ilk gazeteci idi. Kemalizmin yılmaz savunucuları arasındaydı. “Ropörtaj ve mülakat” türlerini Türk edebiyatına kazandırmıştır. Millî Mücadele döneminde, edebiyatımızın ünlü simalarıyla yaptığı bir dizi röportajı, Türk Yurdu dergisi ile Vakit gazetesinde yayımlamış, daha sonra Diyorlar ki adıyla kitaplaştırmıştır. Edebiyat dünyasında Diyorlar ki eseriyle şöhret kazanan ve bu münasebetle uzun seneler Diyorlar ki Muharriri olarak anılan Ruşen Eşref Ünaydın, özellikle Mütareke ve Milli Mücadele dönemlerinde kuvvetli bir tarih bilinciyle kaleme aldığı yazılarında, o yılların karamsar ve ezici atmosferi içinde bunalan dimağlara azim, iman ve ümit aşılamış; o kara günlerin her ne pahasına olursa olsun aşılacağı inancıyla, hem cephedeki askerin hem de cephe gerisindeki halkın mukavemetini diri tutmaya çalışmıştır. Milli Mücadelenin içinde fiilen yer alan yazar, kırk ay süren bu yürüyüşün hemen her safhasını takip etmiş, müşahede ve tahassüslerini de ustalıkla yazılarına yansıtmıştır.
Türk Dil Kurumu’nun kurucuları arasındadır.

Eserlerinden Bazıları:Diyorlar ki , Tevfik Fikret , Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülakat, Boğaziçi Yakından, Atatürk'ü Özleyiş, İstiklal Yolunda, Çanakkale'de Savaşanlar Dediler ki, Atatürk Çanakkale'yi Anlatıyor,Damla Damla…

Bir Anı
Mustafa Kemal’in İzmir’e Gelişi

Konak Meydanı'na İzmirli Türklerin büyük kurtarıcılarına armağanı olan bir açık otomobil getirirler. Otomobilin her yanı kırmızı beyaz kurdelelerle küçük beyaz güllerle süslenmiştir. Gül bahçesi gibi arabayı beğenerek seyreder. İzmirlilerin inceliğinden duygulanır. Fakat; çiçeklerin arasındaki kuzuyu fark edince, Ruşen Eşref Bey'e dönerek:
"Aman! Çabuk gidin söyleyin; şu kuzuyu kesmesinler..."
Ruşen Eşref Bey anlatır:
"Aşağıya çok hızla koştum. Fakat; kapını önüne varınca gördüm ki beyaz mermere al kanlar yayılmış, vaktinde yetişemediğimi arz için başımı ve ellerimi kaldırıp yukarı sana doğru baktım. Gördüm ki balkondan çekilmişsin şimdi o anı bir daha hatırladıkça, saldırgan ordusunu yok etmiş bir Muzaffer Başkomutanın bir kuzu kanı dökülmesine bakamayacak derecede bir insan yüreği taşır olduğunu hasretle bir daha anıyorum."

Atatürk ve Ruşen Eşref Boğaziçinde




Şükrü Kaya,Ruşen Eşref,Salih Bozok ile Atatürk Turhal İstasyonu'nda

KAYNAKLAR: ANDREW MANGO_ ATATÜRK
internet

beegee tarafından gönderildi.

...

Servet-i Fünun, Donanma, Tedrisat, Türk Yurdu ve Yeni Mecmua da yayımladığı mülakat, mensur şiir ve hatıra türünde yazılarıyla tanındı. Mustafa Kemal Paşa'nın yakın çalışma arkadaşlarından biri olan Ruşen Eşref Ünaydın, Mustafa Kemal Paşa’nın Gelibolu’daki başarılarını yayınlayan,O’nun Türk ve dünya kamuoyunda tanınmasını sağlayan ilk gazeteci idi. Kemalizmin yılmaz savunucuları arasındaydı.

...

Bu kalın bölüm bana özel not sanırım.

Bilgiler için teşekkürler. Anılarda sıkça adına rastladığımız, Kurtuluş'un önemli tanıklarından Ruşan Eşref'i daha yakından tanıma imkanımız oldu.

BAYRAĞIMIZ

Anadolu'nun üzüntülü yollarında hayli günler karardı. Ruhumuzu ve adımlarımızı kervanlarla kağnıların ahengine alıştıra alıştıra, köhne ve basit hanlar, konaklar aştık. Nihayet bir akşam Ankara, özlediğimiz Ankara, dost-düşman dillerde efsane olan şimdiki Ankara yüksek yaylalara hörgüç gibi çökmüş dağlarıyla ufkumuzu kapladı.

Ankara'da ilk sabah, boru sesiyle uyandım. Bu ses benim için bir sıla ve bir hasret sesiydi. Kendimize sanki yeniden kavuşuyordum ve kendimizi karşılar gibi garip bir hisle pencereye gittim. Şimdi kışla yapılmış; eski tüccar depolarının bulunduğu meydanda karların üstünde, sırtları bana dönük müfrezeler gördüm. Bunlar bizim askerlerimizdi. Önlerinde bizim bayrağımız ağır ağır tecelli etti: Coşkun bir kızıl yele gibi göklere savrulmaya başladı. Eksildiği yerlere doğru uçmak ister gibi heyecanlıydı. Kendisinde, eski Türk günlerinin vakar ve kuvveti hala bakiydi. Sallanışında, hürriyetin, istiklalin tadı vardı.

Rengini, ecdadımızın kanından alan bayrağımız, bizim günümüzde kararacaktı. Eski kahramanların kavukları üstünde bir kızıl gül gibi cenkten cenge gezdikten sonra, torunlarının başına bir yas çevresi gibi düşecekti. O sabah, karşımda bir avuç Türk’ün elleri arasında, ezasız, endişesiz, yeniden doğuverdi. Avrupa'nın ortasında, zaferlerin hırslı rüzgarında uçarken belki daha fani idi; fakat şimdi yaylalarımızda bir avuç büyük mazlumun isyanından doğan teselli içinde daha güçlü görünüyor. Mohaç'ta bir uzun zafer yolunun müjdecisi idi; fakat İnönü'de bitmiş sandığı bir yolun başlangıcı oldu.

Ya Rabbi! Alnımızdan çıkan bir damla kan gibi, bugüne kadar başlarımızın üstünde şanla, asaletle gezdirdiğimiz bayrağı, sandık diplerinde saklamaya mahkum edilecek Türk nesilleri, dünyanın muhakkak en talihsiz çocukları olacaktır. Biliyoruz ki, bayraklarını, başlarının altında saklayanlardan değiliz. Daima, başlarımız, bayraklarımızın altında kalacaktır.

Ey gazi hünkarlar ve şehit erler yadigarı! O sabah, sana bakmaya bir türlü doyamadım. Sen, insandaki en mukaddes şeyin, hayat kaynağının rengisin ve üzerinde gökten izler var. Onun için bir öz, bir kaynaksın; onun için solmayacak, kurumayacaksın... Son neslin başları üstünde de ilk neslin başları üstündeki gibi hür yaşayacaksın... Ve Türklerden bir son nesil tanımayacak, görmeyeceksin.

RUŞEN EŞREF ÜNAYDIN