Konu: Falih Rıfkı Atay

FALİH RIFKI ATAY

(1894-1971)

1894’te İstanbul’da doğan Atay, Kovacılar semtindeki Rehberi Tahsil Rüştiyesi'ni bitirdikten sonra Hüseyin Cahit'in (Yalçın) müdürlük yaptığı Mercan İdadisi'nde öğrenimini tamamladı. Darülfünun Edebiyat bölümünü bitirdi. İdadide edebiyat öğretmeni olan Celal Sahir Erozan ile kendisinden bir ileri sınıfta okuyan Orhan Seyfi Orhon, Falih Rıfkı'nın edebiyat beğenisinin gelişmesine yardımcı oldu.
1911’de Tecelli ve Servet-i Fünun dergilerinde ilk şiir ve denemelerini yayımladı. Gazeteciliğe 1912 yılında Tanin’de başladı.1913-1914 yıllarında sadaret ve Dahiliye Nazırlığı kalemlerinde çalıştı. Dahiliye Vekili Talat Paşa ile birlikte gittiği Bükreş'ten Tanin gazetesine röportaj yazıları yolladı. Bu dönemdeki yazıları, Türkçülük ve Türkçecilik akımlarının etkisini taşıyordu. I. Dünya Savaşında yedek subay olarak Suriye'ye gitti; 4. Ordu kumandanı Cemal Paşa’nın özel katipliğini yaptı. Cemal Paşa'nın Bahriye nazırı olması üzerine Kalemi Mahsusa müdür yardımcılığına getirildi(1917). Suriye ve Filistin'deki savaş anılarını Ateş ve Güneş (1918) kitabında topladı. Ali Naci (Karacan), Necmettin Sadık (Sadak) ve Kazım Şinasi (Dersan) ile birlikte kurduğu Akşam gazetesinde (1918) Kurtuluş Savaşı’nı destekleyen yazılar yazması nedeniyle Divan-ı Harp’te yargılandı, fakat II. İnönü Savaşı’nın kazanılması üzerine idamdan kurtularak Anadolu’ya geçti. İzmir’in kurtuluşundan sonra tanıştığı Mustafa Kemal’in dostluğunu kazandı ve bu döneme ilişkin anılarını Atatürk’ün Bana Anlattıkları (1955), Çankaya (1961) ve Atatürk Ne İdi? (1968) adlı kitaplarda topladı. Atatürk'ün isteği üzerine İkinci Büyük Millet Meclisi'ne Bolu'dan milletvekili seçildi (1922). Daha sonra uzun yıllar Ankara Milletvekili olarak T.B.M.M.'de bulundu. Hakimiyeti Milliye, Milliyet ve Ulus gazetelerinin başyazarlığını yaptı.Yazılarında Atatürk devrimlerini savundu.
Yeni Türk Alfabesinin hazırlanması ve uygulanması sırasında Dil Encümeninde görev aldı. Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın tutumuna şiddetle karşı çıktı. Ulus gazetesinin başyazarlığını yaptığı dönemde Ankara şehir planı jürisinde üyelik ve İmar Komisyonunda başkanlık yaptı. 1946'da çok partili döneme geçildikten sonra Ulus gazetesinde CHP'nin savunuculuğunu sürdürdü. Demokrat Parti'nin 1950'de iktidara geçmesinden sonra Dünya gazetesini kurarak (1952) muhalefete geçti; yeni iktidara karşı Atatürk devrimlerini savundu.
Atay sağlam, çekici anlatımı ve duru Türkçesiyle basının en usta kalemlerinden biriydi. Siyasi konuları işleyen fıkra ve başyazılarıyla tanınan Atay gezi, anı, makale ve sohbet türlerinde birçok kitap yayımlamıştı; Cumhuriyet döneminin en etkin gazetecilerindendi. Falih Rıfkı Atay, gezi yazılarını ve anılarını topladığı kitaplarıyla Cumhuriyet döneminde bu türlerin ilk özgün örneklerini verdi. Gazeteci ve yazar Falih Rıfkı Atay 20 Mart 1971’de İstanbul’da öldü.

Eserleri:
Bayrak (1970)
Atatürk Ne idi? (1968)
Kurtuluş (1966)
Atatürkçülük Nedir? (1966)
Pazar Konuşmaları (1966)
Atatürk'ün Hatıraları (1965)
İnanç (1965)
Batış Yılları (1963)
Çankaya (1961)
Atatürk'ün Bana Anlattıkları (1955)
Çile (1955)
Mustafa Kemal'in Mütareke defteri (1955)
Niçin Kurtulmamak? (1953)
Yolcu Defteri (1946)
Hind (1944)
Tuna Kıyıları (1938)
Bizim Akdeniz (1934)
Taymis Kıyıları (1934)
Eski Saat (1933)
Roman (1932)
Moskova-Roma (1932)
Deniz Aşırı (1931)
Yeni Rusya (1931)
Faşist Roma (1930)
Kemalist Tiran, Kaybolmuş Makedonya (1930)
Ateş ve Güneş (1918)

KAYNAK: Andrew Mango_ ATATÜRK eserinden ve internetten derlenmiştir.

sağolasın