Konu: Becerileri Belirlemek

Yetenek, belli bir eğitimden yararlanabilme gücüdür. Bireyin hangi eğitim programında başarılı olabileceğini gösterir. Yetenek meslekteki başarıyı etkileyen etkenlerden biridir ve temel gerekliliktir. Seçtiği mesleğin gerektirdiği azami düzeyine sahip olmayan bireyin o meslekte başarılı olması olası değildir. Bunun yanında sahip olduğu yeteneklerden, kapasitesinin altında bir yetenek düzeyi gerektiren mesleğe yönelen bireyin meslekte doyum sağlaması da mümkün olmayacaktır.

Akademik yeteneğin, okulda derslerdeki başarının ya da başarısızlığın araştırılması, sözel ya da sayısal düşünme yeteneklerinden hangisinde başarılı olduğunun belirlenmesi gerekir. Bunun için bireyin Fen, Sosyal, Matematik, Türkçe derslerindeki başarısı bir ölçüt olabilir. Bunun dışında cisimleri 3 boyutlu görebilme, şekiller arasındaki benzerlik ve farklılıkları bulabilme gücü de araştırılması gereken yetenek alanıdır.

Cisimleri 3 boyutlu görebilme, bir evin planına bakarak o evin yapılmış halini göz önünde canlandırabilme, bir şeklin açılımını düzlem üzerinde çizebilme gücüne sahip olan bir birey Mimarlık Eğitiminde başarılı olabilecektir.

Sayısal düşünme gücüne sahip olmayan, Fen, Matematik gibi sayısal derslerde başarılı olmayan bir bireyin Tıp Fakültesi, Diş Hekimliği, Mühendislikler gibi sayısal puanı ile öğrenci alan yükseköğretim programlarında başarılı olması mümkün değildir. Sözcükleri ustalıkla kullanamayan, zengin bir sözcük dağarcığına sahip olamayan kişinin dil ve edebiyat programında başarılı olması zordur.

Ülkemizde eğitim sisteminden kaynaklanan bir biçimde, genellikle liseden üniversiteye, üniversiteden iş hayatına planlanmamış bir geçiş vardır. Bazen ortaokuldan direkt iş hayatına geçiş olmaktadır. Çalışanlar genellikle kısa vadede en çok ücreti ödeyen ve ya en güvenli şirketleri seçerler. Fakat bu seçimin uzun vadede kendileri için ne getireceğinin farkında değildirler. Bazıları babalarının işini devralırlar veya çevrelerinin onlardan beklediği işi yaparlar. Oysa meslek seçiminde iki önemli kriter vardır. İlk olarak kendinizi tanımalı sonra da dünyanın/ Türkiye’nin size sunduğu olanakları değerlendirmeliyiz. Kendi kişisel seçimlerinizi yapmalı, en çok neyi istediğinizi ve en iyi neyi yapabileceğinizi keşfetmeliyiz.

Yeteneklerimiz (ki bunun temelini doğal yeteneklerimiz teşkil etmektedir) deneyimlerimiz ve hünerlerimizin bileşiminden oluşmaktadır. Sahip olduğumuz niteliklerin çeşitliliğinden ve onlara ulaşırken kazandığımız deneyimlerden dolayı hangi aktiviteleri daha zor, hangi aktiviteleri daha kolay yaptığımızı biliyoruz. Okul yıllarımızı bir hatırlamaya çalışalım. En sevdiğimiz dersler hangileriydi? Bu dersleri ailemizin, arkadaşlarımızın hoşuna gitsin diye mi seçtik, yoksa öğretmene olan sevgimiz ağır mı bastı? Belki de yakınlarımızın itirazlarına karşı gelerek o konuda bir şeyler öğrenmeyi istedik. Bunları alt alta yazalım. Eğilimlerimizin ne yönde olduğu hakkında fikir verecektir.

Bir tek bu olay bile bize, hangi tür işlerden hoşlanıp hoşlanmadığımızı, dolayısıyla, yeteneklerimizi aslında hangi alanda kullanırsak daha başarılı olacağımız hakkında bilgi verecektir. Deneyimlerden söz etmiştik, bu olayda biraz sabırlı olup görevi sona erdirdiğimizde, başlangıçta sıkıcı gibi görünen bir işte elde edilen başarı sonucunda fikrimiz tamamıyla değişebilir. Bu da bize gizli kalmış yeteneklerimizin ortaya çıktığına işaret edecektir.

Çoğu insan bu günkü işinde tesadüf eseri olarak bulunmakta, yeteneklerinin ortaya çıkması için kendine ve şirketine şans verecek deneyimleri yaşayamamaktadır. Bilinçsizce kendine uygun olmayan işlerde çalışmaya devam edenler asla içlerindeki gizli potansiyeli dışarı çıkartamamaktadırlar.

Daha önce denemeden, neden hoşlandığımızı bilecek bir eğitim sistemimizin olmaması, iş hayatında kendi denemelerimizi yapmamıza neden olmaktadır. Tek şart sabırlı olmak ve yeteneklerimizin birer birer ortaya çıkmasına izin vermek olacaktır. Aşağıda yeteneklerin türlerini ve hangi tür yeteneğin hangi tür işlerde başarıyı getirdiğini aktarmaya çalışacağız.

SÖZEL YETENEK

Kelimeleri ustalıkla seçebilme ve kullanabilme özelliğini gösterir. Zengin bir kelime bilgisine ihtiyaç vardır. Herhangi bir konuşma içerisinde uygun sözcükler hemen akla gelir ve tam anlamını ifade ettiği yerde kullanılır. Kelimelerin bu şekilde kullanılması ifadeyi net ve anlaşılır kılar ve karşı taraf üzerinde olumlu izlenim bırakır. Sözel yeteneği güçlü olması gereken iş alanları; Yetki kullanımı gerektiren görevler, Yönetici, Şair, Romancı, Gazeteci, Satış Elemanı/ Satış Müdürü, Eğitimci, Dil Öğretmeni, Akademisyen, Danışman.

SAYISAL YETENEK

Rakamları yönetmekten çok rakamlarla düşünebilme yeteneğidir. Bir işin büyüklüğü, hacmi gibi varsayımlarda rakamlar bu yetenek sahibine fikir verir. Sayısal yeteneği olanlar ardarda gelen pek çok rakam karşısında diğerlerinden daha fazla görüntü netliğine sahiptirler. Bazılarının kafasını karıştıran rakamlar sayısal yeteneği olan kişilere net bilgi ifade eder. İlgili iş alanları; Muhasebeci,Finans, Bankacı, Kasa/Vezne Görevi, Denetçi, İstatistikçi, Satınalma Görevleri, İthalat- İhracat.

SOYUT YETENEK

Gözle görülemeyen, henüz ortaya çıkmamış objelerin, düzlemlerin üç boyutlu olarak hayal edilebilme yeteneğidir. Bu yetenek sayesinde görmediğimiz şeyleri göz önüne getirerek, kafamızda tasarlar ve eksikleri tespit ederiz. Ürün tamamlandığında beğenilip beğenilmeyeceğini öngörürüz. Boş bir mekana yerleştirip boyutları hayal edebiliriz. İlgili iş alanları; Mimar, Teknik Ressam, Fotoğrafçı, Planlamacı, Grafiker.

TEKNİK YETENEK

Teknik, mekanik ya da elektronik gibi alanlarda işleyiş ile muhakeme yeteneğidir. Tasarlanan bir işin gerekli enstrümanlarını yerine yerleştirebilme, eksikleri öngörme ve gidişat hakkında fikir sahibi olmayı sağlar. Bu bir üretim organizasyonu ya da işletme olabilir. Sistemin düzgün işlemesi için gerekenleri tahmin eden kişilerde teknik yetenek kuvvetlidir. İlgili iş alanları; Makine ile ilgili bakım, Tamir,Montaj, Satış Sonrası Servis Hizmetleri, Mühendis, Kalite Kontrol, Kameraman, Dekoratör.

PRATİK ZEKA YETENEĞİ

Monoton işlerin çok çabuk sonuçlandırılmasına yönelik yetenek göstergesidir. Parlak fikirler üreterek, alışılagelmişin dışında öneriler bu yeteneklerden çıkar. Benzer işleri diğerlerinden daha kolay ve kısa zamanda tamamlarlar. Bu kişilerin işleri halletme biçimi diğerlerine örnek olarak gösterilir ve model olarak uygulanabilir. İlgili iş alanları; Ofis içi işler, Sekreter, Bilgisayar Operatörü, Kalite Kontrol, Resepsiyonist, Araştırmacı, Hukukçu, Banka Müdürü, Yatırım Uzmanı, Sigortacı.

PROBLEM ÇÖZME YETENEĞİ

Analitik zeka diye adlandırdığımız bu yetenek sahipleri çözüm üretmek için alternatif yollar keşfederler. Mantıklı, rasyonel yaklaşımları ile deneyimlerden yararlanma özellikleri sonucu başkalarından önce görmelerine yardım eder. Problemi görürler, hızlı düşünürler, sadece gerçeklerle ilgilenirler, çözüm üretirler ve yeni problemlere eğilirler. İlgili iş alanları; Mühendis, Analist, Bilgisayar Programcısı, Araştırmacı, Kimyager, Eczacı.

-maximumbilgi.com-