a. Genel

Moody’s firmasında değerlendirme analizi, sayısal araçlar ile niteliksel kararların hem spesifik borç yükümlülüklerinin hem de yükümlülükler grubunun geri ödenmeme riskinin ölçülmesinde kullanıldığı bir disiplindir. Kalitatif özelliklere ve nakit akışının düzeyi ile tahmin edilebilirliğine önem verilmekte, uzun dönem üzerinde yoğunlaşılmaktadır. Moody’s günümüzde özel şirketler, kamu hizmet kurumları, bankalar, yerel yönetimler ve ülkelere ait olmak üzere 30.000’in üzerinde menkul kıymetin derecelerini sürekli olarak yayınlamaktadır.

Moody’s firmasının derecelendirmede kullandığı konular, tanımlar ve kriterler şunlardır;

Bankanın çalışma sahası
Bankanın ülkenin finans sistemindeki yeri
Temel analiz (sermaye, aktif kalitesi, yönetim, karlılık. )

b. Çalışma Sahası

Moody’s çalışma sahasını analiz ederken, bankanın bulunduğu ülkede mevcut düzenlemelerin kalitesine, müdahale çeşitlerine ve bankanın yasa koyucular ile ilişkilerine ağırlık vermektedir. Burada amaç kuralların kalitesini ölçerek yasa koyucuların bankanın karşı karşıya kaldığı problemlerin neler olduğunun bilincinde olup olmadığı, bu problemler krize dönüşmeden önlemede ne derece etkili olduğunu incelemektedir.

c. Ülkenin Finans Sistemindeki Yeri

Bir bankanın ülkedeki finans sistemindeki yeri ve gelecekte ulaşacağı konum bir kriz anında alabileceği desteğin bir göstergesi olmaktadır çünkü gerek gelişmiş ülkelerde gerekse gelişmekte olan ülkelerde kamuya ait bankalara açık veya kapalı bir takım destekler söz konusu olmaktadır. Bu durumda ilgili bankaya bir takım avantaj ya da dezavantajlar sağlayabilir. Bu nedenle Moody’s bankanın kredibilitesini değerlendirme aşamasında üstlenmiş olduğu işlevlerin ulusal finans sistemindeki yerini araştırarak herhangi bir başarısızlık durumunda sistemi ne kadar etkileyeceğini ele almaktadır.

d. Temel Analiz

Moody’s temel analiz başlığı altında bankanın faaliyetlerini kapsayan temel analizleri yapmaktadır. Burada ele alınan konuların başında sermaye yapısı, aktif kalitesi, yönetimin niteliği, ve karlılık durumu gelmektedir.

i-) Sermaye:

Moody’s sermayeyi bankanın portföy ve iş riskinin, mevcut sermayesi tarafından karşılanabilme gücü olarak görmektedir. Yüksek oluşturmasında ve daha büyük risk taşıyan kararları almasında yardımcı olmaktadır. Kurumun sermayesinin yeterli olmaması başarısız görünme olasılığını da artırmaktadır.

ii-) Aktif kalitesi:

Moody’s analistlerine göre aktif kalitesinin değerlendirilmesi analizin en önemli öğesi olmakla birlikte en zor olanıdır. Firmanın bu konuya önem vermesinin temel nedeni, banka başarısızlıklarında aktif kalitesinde ortaya çıkan bozulmaların etkili olmasıdır. İyi bir sermayeye sahip olan bankada aktif kalitesindeki bozulmadan dolayı sermaye eksikliği meydana geleceği için varlık kalitesi önem taşımaktadır. Bir bankanın varlık kalitesinin değerlendirilmesindeki güçlük banka muhasebesinin subjektif yapısından kaynaklanmaktadır. Bu konuda belirlenen objektif standartlar olmadığından Moody’s analistleri takdir yetkilerini kullanmak durumunda kalmaktadır. Bu nedenle analistler konuya iki aşamada yaklaşmaktadır;

Bankanın kredi riski yönetiminin kalitesinin değerlendirilmesi,
Portföy kalitesinin ölçülmesi.

iii-) Yönetim:

Moody’s firmasının bankanın derecelendirilmesinde yönetimi de ele almasının temel nedeni, yönetimin belirlediği temel hedef ve stratejileri gerçekleştirmede uzun vadede ne kadar başarılı olduğunu izlemek, finansal kaynakların kullanılması, Pazar durumu ve rekabetçi ortamın devam ettirilmesi ve yine MIS’ten bankanın ne kadar etkin faydalanıldığını ortaya çıkarmaktır. Bu konular üst düzey yöneticiler ile yapılan görüşmeler sonucunda analiz edilmektedir.

iiii-) Karlılık:

Moody’s karlılık analizinde bankanın değer yaratmada gelecekteki durumunun ne olacağını anlamaya çalışmaktadır. Yönetimin karlılığı nasıl ölçtüğünü değerlendirmek amacıyla da kendi metodolojisini kullanmaktadır. Böylece, bankanın nasıl değer yarattığı ile birlikte bankayı yönlendirecek araçları da anlamayı amaçlamaktadır.

Bu bölümde dünyanı önde gelen kredi risk derecelendirme kuruluşları olan Standard & Poor’s ve Moody’s firmalarına ait genel bilgi ve çalışma konu ve disiplinleri üzerine bilgiler verilmiştir, ayrıca Capital Intelligence, Duff & Phelps ve Fıtch-Ibca’da kredi risk derecelendirme firmalarından olup Türkiye üzerine çalışmaları bulunmaktadır.