Kotasyon, menkul kıymetler borsalarındaki sürekli işlem görmesi talep edilen sermaye piyasası araçlarının ilgili borsa yönetmeliklerindeki şartları taşımaları durumunda ilgili pazar listesine kayıt edilmesi ve işlem görmesinin kabul edilmesidir.

Ortaklık;menkul kıymetleri borsa kotuna alınmış/alınacak veya borsa pazarlarında işlem gören/görecek onarım ortaklıkları.

Menkul kıymetler borsalarında,sahiplerine ortaklık veya alacaklılık hakkı veren menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçları ilgili borsa pazarına kote edilip sürekli işlem görebilir. Kote edilmeyen menkul kıymetler ise oluşturulan özel pazarlarda(kot dışı pazar) işlem görebilir.

Bir ortaklığın,borsanın bir pazarına kote edilecek sermaye piyasası araçlarının sahiplerine eşit haklar verilmesi gerekir.

Dünya’da Uygulanan Başlıca Kotasyon (Listeye Alma) Kriterleri

Dünya’daki belli başlı büyük borsaların listeye alma(kotasyon) kriterleri incelendiğinde bunların sayısal ve sayısal olmayan kriterler olmak üzere iki gurupta toplandığı gözükmektedir.

Sayısal Kriterler

- Şirketin özkaynak tutarı
- Şirket karlılığı
- İşlem miktarı
- Şirketin piyasa değeri
- Ortak sayısı,hissenin piyasa fiyatı
- Şirketin faaliyet süresi
- Halkın elindeki hisse sayısı veya halka açıklık oranı

Sayısal olmayan kriterler

- Şirketin son üç yıllık bağımsız denetimden geçmiş mali tabloları
- Şirketi ana sözleşmesinin sermaye piyasası kanunu ve borsa yönetmelikleri ile çelişen hükümler içermemesi.
- Şirketin ürünlerinin mevcut ve potansiyel pazar imkanlarının genişliği.
- Şirketin geleceğe ilişkin planlarının olumlu olması
- Yöneticilerinin iş tecrübesi ve niteliksel özelliklerinin yeterli olması
- Şirketin bünyesinde bağımsız bir denetleme kurulunun oluşturulmuş olması
- Şirketin muhasebe sisteminin mali yapısı hakkında sağlıklı karar almaya olanak vermesi ve sermaye piyasası mevzuatına uygun olması
- Şirketin yeni ürün sunma ve keşfetme kabiliyeti açısından yeterliliği

Kotasyon Sistemleri(Çeşitleri)

Kotasyon sistemleri tam ve kısmi kotasyon sistemleri olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Her iki sistemde de kotasyon başvuruları ilk ve ilave kotasyon şeklinde yapılmaktadır.

a)Tam Kotasyon Sistemiota giriş tarihi itibariyle,şirketin menkul kıymetlerinin ilk kez kote edilecek olması durumunda ortaklık hakkı veren menkul kıymetin tamamının kotta menkul kıymetleri bulunan şirketlerin aynı tür yeni menkul kıymet ihraç etmesi durumunda ise:kottaki tutarı mevcut duruma tamamlayacak şekilde kotasyon yapmalarıdır. Örnek verirsekYZ şirketinin sermayesi 1-5 tertip hisse senetleri ile temsil ediliyorsa başvurunun 1-5 tertip hisse senetlerinin tamamı için yapılması gibi.

b)Kısmi Kotasyon Sistemi:Başvuru tarihi itibariyle ortaklık hakkı veren menkul kıymetlerin sadece bir kısmının (işlem gören/görecek) kota alınmasıdır. Örnek verirsekYZ şirketinin sermayesi 1-5 tertip hisse senetleri ile temsil ediliyorlarsa ve şirket yalnızca bu tertip hisse senetleri için yapılır.

Şirketler açısından Kotasyonun(Borsada işlem görmenin) faydalarını aşağıdaki başlıklar altında sıralayabiliriz;

a)Şirketin hisse senetlerine likidite yaratmairketlerin hisse senetleri borsada işlem görmeye başlamasıyla birlikte organize bir piyasada arz ve talebe göre hisse senedinin fiyatı oluşacağından şirket ortakları elindeki hisselerin değerini bilebilmekte ve rasyonel bir şekilde elden çıkarma veya yeniden alma imkanına kavuşabilmektedirler.

b)Finansman temin etmeirketlerin sermaye artırımı yoluyla halka açılması durumunda ucuz maliyetli fon temin edilmekte,ayrıca şirketlerin hisse senetlerinin borsada işlem görmeye başlamalarından sonraki aşamada sermaye artırımlarında ortaklar rüçhan haklarını kullanma yolunu tercih etmekte yada rüchan hakları şirketler tarafından kısıtlanarak tekrar halka arz edilmekte böylece şirketler özkaynaklarını güçlendirmektedirler.

c)Kurumsallaşmairketlerin hisse senetlerinin Borsa’da işlem görmeye başlaması ile birlikte belli kurallara uyum sağlamak ve geniş kamu sorumluluğu kurumsallaşma gereğini doğurmaktadır.

d)Kredibiliteirketlerin hisse senetlerinin Borsa’da işlem görmesi bankacılık ve para piyasası nezdindeki kredibiliteyi artırmakta, daha ucuz ve kolay kredi imkanlarına kavuşmaktadırlar.

e)Globalleşme(Küreselleşme)irketlerin hisse senetlerinin Borsa’da işlem görmeye başlaması ile birlikte,şirketler yabancı ülkelere kolayca menkul kıymet ihraç edebilir ve o ülkede menkul kıymetlerini kote ettirerek işlem görmesini sağlayabilirler. Böylece,yurtdışı piyasalara erişebilirler. Menkul kıymetleri bir Borsa’da kote olan şirketlerin yabancı ortak bulması ve joint venture tipi ortak girişimler kurabilmesi mümkün olmaktadır.

f)Tanınmaotasyon,şirketlerin kamuoyunda daha yakından tanınmasını ve ürünlerinin reklamasyonunun artmasını,markasının da herkesçe bilinmesini mümkün kılmaktadır.

g)Vergi Avantajı:Gelir Vergisi tevkifatı oranı “halka açık anonim şirketler”için %5 “diğerleri”için ise %15 olarak belirlenmiştir.