Amerika'ya eğitim amaçlı gelenlerin yaklaşık %70-75 kadarı F-1 öğrenci vizesi, %10-15 kadarı J-1 vizesi ile gelmektedir. Bu vizeleri almak için herşeyden önce gidilecek okula kabul edilmiş ve I-20 adı verilen belgeyi almış olmak gerekmektedir. I-20 belgesi her okul tarafından verilemiyor, verebilecek okulların belli koşulları sağlaması gerekiyor. Özellikle 9/11'den sonra daha sıkılaştırılan kontrol mekanizmasi, elle yapılan yabancı ziyaretçi ve öğrenci işlem ve takiplerinin bilgisayar ortamına aktarılmasıyla 2002'de http://www.ice.gov/graphics/sevis/ Student and Exchange Visitor Information System (SEVIS Sistemi) geliştirildi. 2003 yılından bu yana da, I-20 belgesi verme yetkisi olan okulların bu sisteme kaydolması ve işlemleri bu sistem üzerinden yürütmesi Amerikan Hukumeti tarafından şart koşuldu.

I-20 belgesi gideceğiniz okul tarafından hazırlanan ve Amerikan Elçiliği'ne ve Göçmenlik Bürosuna sizin hangi okulun hangi bölümüne, ne tip bir eğitim için ne kadar süreliğine gittiginizi ve bunu sağlayacak maddi kaynağınızı bildiren resmi belgedir. I-20 belgesini sadece akredite okullar verebilir. Ne tip bir vize alacağınız aslında daha çok eğitiminizi maddi olarak nasıl karşılayacağınıza bağlıdır. Buna göre öğrencilerin alabileceği vize tipleri şöyledir:

F-1 Öğrenci Vizesi: Bu vize akademik çalışma ve dil eğitimi için gelenlere verilen “geçici” vizedir. Geçici olarak belirlenmesi eğitiminizin süresi ile direk bağlantili olduğu içindir. Genelde lisans için 5, yüksek lisans için 3 ve doktora için 5 yıllık verilir ve Amerika'ya giriş belgelerinde (I-94 formu) süre kısmında “duration of study” anlamına gelen “D/S” ibaresi bulunur. Eğitiminizin geçerli bir sebeple uzaması nedeni ile uzatılması mümkündür. Lisans, yüksek lisans ve doktora eğitimi veren akredite okullar dışında yine akredite “community college”lar ve dil eğitimi veren (bazı) kurumlar da F-1 vizesi alabilmek için gerekli I-20A-B belgesini düzenleme yetkisine sahiptir. Çok olmamakla beraber bazı dil kursları da I-20A-B belgesini düzenleyebilmektedir. Bu tip kurumların dışında dil eğitimine gelenler büyük ihtimalle turist vizesi ile gelmek durumundadır.

M-1 Öğrenci Vizesi: Bu vize çok yaygin olmamakla beraber dil eğitimi dışında akademik olmayan, kısa dönemli mesleki eğitim veren eğitim kurumlarına gelen öğrencilere verilir. Ancak eğitimi verecek kurum bu program dahilinde dil eğitimi de veriyor ise Amerikan Göçmenlik Bürosu bunu “dil eğitimi” olarak değil, asıl eğitimin bir parçası olarak kabul ettiğinden M-1 vizesi için bir engel teşkil etmiyor. Bu tip kurumlar I-20M-N belgesi düzenleyebilirler. “Community College”ların dışında örnek olarak çoğu The Flight School ve Penn-Tex Helicopters Inc. gibi pilotluk belgesi veren kurumlar olmakla beraber, California Institute of Jewelry Training gibi kıymetli taş ve maden işlemeciliği ve Professional Golfers Career College gibi bir spor dalında eğitim veren (F-1 ve M-1) kurumlar sayılabilir.

F-1 ve M-1 vizeleri “uygulama” olarak çok farklı değildir. Öğrenci Amerika'da olunduğu sürece bu iki vizeye uygulanan kısıtlamalar aynıdır. Her iki vize sahipleri de eğitimleri sırasında full-time öğrenci olmak zorundadır ve Amerika'da çalışma iznine sahip değildirler ancak mezuniyetten sonra bir yıl “optional practical training (OPT)” adı altında çalışma izni alabilirler. OPT'ye başvuran öğrenciler “Employment Authorization Document (EAD)” denilen kart ile çalışma iznine sahip olurlar. Öğrencilerin Amerika'da çalışma tip ve koşullarınxi başka bir yazıda detaylı olarak ele alacağım.

J-1 Eğitim ve Kültür Değişim Vizesi: Bu vize kültür değişimi amaçlı olarak belli eğitim, bilim veya sanat dallarında bilgi ve yeteneğe sahip kişilere verilen vize türüdür. Türkiye'den YÖK ve Milli Eğitim bursu ile gelenler J-1 vizesi alırlar. Genelde J-1 vizesi verilen kişiler:

her dalda ve seviyede eğitim amaçlı gelenler,
mesleki eğitim amacıyla herhangi bir firma, kurum veya organizasynon aracılığı ile gelenler,
ilk, orta ve lise öğretmenleri,
ders vermeye veya araştırma yapmaya bir eğitim kurumuna gelenler,
tıp ve ilgili alanlarda kısa süreli eğitim için gelenlerdir.
J-1 vizesi ile gelenlerin de diğer öğrenci vizelerinde oldugu gibi çalışma olasılığı yoktur. Diğerlerinden farklı olarak hemen hemen her J-1 vizesi “Two-Year Foreign Residence Requirement” denilen mezuniyet sonrası iki yıl memleketine dönmesi gerekliliği vardir. Bu sart her ne kadar “memleketine” geri dönmesi şeklinde bilinse de aslında Amerika dışında bulunulmasını gerektirir. Rotary ve Fullbright gibi burslarla gelen öğrenciler, Amerika dışında ofisi olan firmalarda iş bulup bu mecburiyeti baska yabanci ülkelere gidip çalışarak yerine getirirebilirler.

Bu vizelerle gelen öğrencilerin eş ve çocukları, öğrencinin vizesine uygun olarak F-2, J-2 veya M-2 vizesi alabilirler ancak bu vizelerle kesinlikle çalışma izinleri yoktur, göçmen bürosuna başvurup ayrıca izin almaları gerekir.

Alinti..