KISKANÇLIK: "Aşkta doğan ve sevilen kişinin başka birini yeğlemesi korkusunun ürünü olan duygu" (Littré).


1. Romanın (Werther) kıskancı Werther değildir; Frederika'nın nişanlısı Herr Schimidt'tir, kızgın adamdır. Werther'in kıskançlığı düşünceyle değil, imgelerle gelir (Albert'in kolunu Charlotte'un beline doladığını görmek (. Çünkü ruhbilimsel değil, trajik bir yönelim söz konusudur (kitabın güzelliği de buradadır). Werther, Albert'ten nefret etmez; yalnızca, Albert arzulanan yerdedir: bir karşıttır (sözcüğün tam anlamıyla rakiptir), bir düşman değil:
"iğrenç" değildir. Willhelm'e yazdığı mektuplarda, Werther pek kıskanç görünmez. Ancak açılma bırakılıp sa son anlatıya geçildiği zaman, rakiplik keskin, acı oluverir, sanki kıskançlık sırf şu "ben"den "o"ya, düşsel (ötekiyle dolmuş) bir söylemden Öteki'nin bir söylemine geçişte gerçekleşiyormuş gibi - Anlatı yontusal sesidir onun.

Proust'un anlatıcısının Werther'le pek ortak yanı yoktur. Aşık mıdır bir kez?
O yalnızca kıskançtır; "aysıl" hiçbir yanı yoktur - Anne'yi (büyükanneyi) aşıkça sevdiği zamanı saymazsak.


2. Werther şu imgeye kapılır: Charlotte dilim dilim reçelli ekmek kesip kardeşlerine dağıtır. Charlotte bir pastadır ve bu pasta bölüşülür: herkese kendi dilimi: yalnız değilim - hiçbir şeyde yalnız değilim, kardeşlerim, kızkardeşlerim var, bölüşmeliyim, bölüşmenin önünde eğilmeliyim: yazgı tanrıçaları aynı zamanda Bölüşme tanrıçaları, Moirai değil midir – sonuncusu da Muette, Ölüm değil midir? Üstelik, sevilen varlığın bölüşülmesini kabul etmezsem, kusursuzluğunu yadsımış olurum, çünkü kusursuzluk bölüşülmelidir:
Melitta kusursuz olduğu için bölüşülür, Hyperion bundan acı çeker: "Kederim gerçekten sınırsızdı. Uzaklaşmak zorunda kaldım." Böylece, iki kez acı çekerim: bölüşmenin kendisinden, bir de bunun soyluluğuna katlanamayışımdan.

3. "Sevdiğim zaman, sevgi dışında her şeyi dışlarım," der Freud (burada normalliğin örneği olarak ele alacağız onu). Kıskanç olmak kurala uygundur.
Kıskançlığı yadsımak ("kusursuz olmak") yasayı çiğnemektir öyleyse. Züleyha Yusuf'u baştan çıkarmaya kalkmış ve kocası buna kızmamıştır; skandalın bir açıklaması olması gerekir: olay Mısır'da geçer ve Mısır kıskançlığı yasaklayan bir burcun, İkizler'in altındadır. (Tersine çevrilmiş kuralcılık: insan artık kıskanç değildir, dışlayıcılar mahkum edilir, birkaç kişi birlikte yaşanır,
vb. -Hatta!- durumun gerçekten ne olduğunu görsem: kıskanç olmanın utancıyla artık kıskanç olmamaya çalışsam? Kıskançlık çirkindir, burjuvalara yaraşır:
yakışıksız bir ilgi, bir "gayretkeşliktir" , biz de gayretkeşliği yadsırız.)


4. Kıskanç olarak, dört kez acı çekerim: kıskanç olduğum için, kıskançlığımdan dolayı kendimi suçladığım için, kıskançlığımın ötekini incitmesinden korktuğum için, bir bayağılığın beni tutsak etmesine boyun eğdiğim için: dışarıda bırakıldığım, saldırgan olduğum, deli olduğum ve sıradan olduğum için acı çekerim.

Roland Barthes
Bir Aşk Söyleminden Parçalar
Metis Yayınları
Kiskanclik - Roland Barthes / Roland Barthes'in 'Kiskanclik' tanimi