Konu: Büyümede rekor kırıldı, kişi başına gelir 5 bin doları geçti

Türkiye ekonomisi 2005 yılında yüzde 7.6 oranında büyüyerek 16 çeyrek dönem arka arkaya kesintisiz büyüme rekorunu kırdı. Kişi başına gelir ilk kez 5008 dolar oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), üretim yöntemiyle hesaplanan GSMH ve harcama yöntemiyle GSYH sonuçlarını açıkladı. Buna göre, geçen yılın son çeyreğinde ise GSMH artışı yüzde 10,2, GSYİH artışı da yüzde 9,5 oldu. Büyüme, piyasa beklentilerinin üzerine çıkarak, 2005 yılında gayri safi milli hasılada (GSMH) yüzde 7,6, gayri safi yurtiçi hasılada (GSYH) ise yüzde 7,4 oldu. 2005 yılı büyümesi, yüzde 5'lik hedefi yarı katlayarak, bir başka deyişle “yüzde 52” üzerinde gerçekleşti. Büyüme rakamları 2004 yılının tamamında GSMH'de yüzde 9,9, GSYH'de ise yüzde 8,9 seviyesinde bulunuyordu.


DOLAR BAZINDA YÜZDE 20.5 BÜYÜME



TÜİK’in milli geliri hesaplarken esas aldığı ithalat ağırlıklı ortalama dolar kuru 2005 yılı için 1.3478 olarak hesaplandı. 2004 yılında 1.4323 YTL olan kurdaki düşüşün de etkisiyle 2005 yılında Türkiye’nin GSMH’si dolar bazında yüzde 20.5 oranında büyüyerek 360 milyar 876 milyon dolara kadar yükseldi. GSYİH ise yüzde 20.3 artarak 361 milyar 470 milyon dolar olarak gerçekleşti. Her iki rakamlada rekor kırıldı. 2004 yılında GSMH 299 milyar 475 milyon dolar, GSYH de 300 milyar 578 milyon dolar seviyesindeydi. Türkiye'de kişi başına milli gelir de geçen yıl rekor kırarak 5 bin doların üzerine çıktı. 2004 yılında 4 bin 172 dolar seviyesinde bulunan kişi başına gayri safi milli hasıla (GSMH) geçen yıl 5 bin 8 dolara yükseldi.

Cari fiyatlarla kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla da (GSYH) 4 bin 187 dolardan 5 bin 16 dolara çıktı. Böylelikle, geçen yıl bir önceki yıla göre kişi başına GSMH 836 dolar, kişi başına GSYH de 829 dolar artmış oldu.

KURDAKİ DÜŞÜŞÜN KATKISI 21.3 MİLYAR DOLAR

2005 yılında Türkiye’nin GSMH’si bir önceki yıla göre 61 milyar 401 milyon dolar, GSYİH’sı ise 60 milyar 892 milyon dolar arttı. Ancak bu artışın 21 milyar 316 milyon dolarlık kısmı ortalama dolar kurundaki düşüşten kaynaklandı. Türkiye ekonomisinin sağladığı gerçek büyüme ise 40 milyar 85 milyon dolar oldu. Döviz kuru 2004 yılı seviyesinde kalsaydı Türkiye’nin 2005 yılı milli geliri 339 milyar 560 milyon dolar olarak hesaplanacaktı.

ÖNCEKİ DÖNEMLER REVİZE EDİLDİ



2005 yılına ilişkin büyüme oranının beklentilerin oldukça üzerine çıkması yılın önceki dönemlerine ilişkin büyüme oranlarının da revize edilmesinden kaynaklandı. TÜİK daha önce yüzde 5.3 olarak açıkladığı yılın ilk çeyreğine ilişkin büyüme oranını yüzde 7.5’e, yüzde 3.4 olarak açıkladığı ikinci çeyreğe ilişkin büyüme oranını yüzde 4.7’ye, üçüncü çeyrek büyüme oranı da yüzde 7.3’ten yüzde 8’e çıkardı.

DEVLET SON ÇEYREKTE HARCAMA YAPMADI



Sabit fiyatlarla, 2005 yılında devletin harcamaları yüzde 2,4, özel tüketim harcamaları da yüzde 8,8 oranında arttı. Gayri safi sabit sermaye oluşumunda artış yüzde 24,2'yi bulurken, mal ve hizmet ihracatı yüzde 7,4, mal ve hizmet ithalatı yüzde 10,9 oranında arttı. 2005'de iki dönem ard arda tüketimini azaltan devlet, yılın son çeyreğinde harcama yapmadı. Bu dönemde özel nihai tüketim harcamaları yüzde 16,7, gayrisafi sabit sermaye oluşumu yüzde 33, mal ve hizmet ihracatı yüzde 10,9, mal ve hizmet ithalatı ise yüzde 15,3 oranında arttı.

İNŞAAT YÜZDE 21,5 BÜYÜDÜ

Geçen yıl sektörel bazda en yüksek büyüme, sabit fiyatlarla yüzde 21,5 ile inşaatta yaşandı. Yılın tamamında tarım yüzde 5,6, sanayi yüzde 6,5, ticaret sektörü de yüzde 7,4 büyüdü. Büyüme ulaştırma haberleşmede yüzde 8,8, konut sahipliğinde yüzde 1,5, serbest meslek ve hizmetlerde yüzde 7,4, devlet hizmetlerinde yüzde 0,8, ithalat vergisinde yüzde 12,2 oldu. Geçen yıl mali kuruluşlar ve kar amacı olmayan kuruluşlarda ise yüzde 0,2'şer küçülme görüldü.

SON ÇEYREKTE EN YÜKSEK ARTIŞ İTHALAT VERGİSİNDE

Geçen yılın son çeyreğinde ise sektörel bazda en yüksek artış yüzde 16,2 ile ithalat vergisinde oldu. Son çeyrekte, tarım yüzde 0,1 ve mali kuruluşlar yüzde 1,2 daralırken, sanayi yüzde 10,1, inşaat yüzde 14,8, ticaret sektöründe de yüzde 9,9 oranında büyüme yaşandı. Bu arada 2005 yılı GSMH rakamının, GSYH rakamının altında kalması, net dış alem faktör gelirlerinin (işçi dövizleri, yurtdışından elde edilen müteşebbis gelirleri, yurtdışından elde edilen kar transferleri, yurtdışı mali yatırımlardan elde edilen temettü gelirleri) bu dönem negatif (-) sonuç vermesinden kaynaklandı.

Gayri Safi Milli Hasıla, Gayrısafi yurtiçi hasıla + net dış alem faktör gelirlerinin toplamından oluşuyor. Buna göre Net dış alem faktör gelirleri bu dönem eksi gerçekleşince, GSMH tutarı GSYH tutarının altında kalmış oldu.



-hürriyetgazetesi-



Babacan: Para politikaları ve mali disiplinden taviz yok


Öte yandan Devlet Bakanı Ali Babacan ise, hükümetin, para politikaları ve mali disiplinden taviz vermeyeceğini, Türkiye’yi yeni rekorlarla, tarihi başarılarla buluşturmaya devam edeceklerini söyledi. Babacan, bugün açıklanan büyüme rakamları ile ilgili yazılı bir açıklama yaptı.


Babacan, Türkiye ekonomisinin, istikrar ve güven ortamının etkisiyle girdiği büyüme sürecini 2005 yılında da devam ettirdiğini belirterek,"2005 yılında Türkiye ekonomisi reel olarak yüzde 7,6 oranında büyümüştür. 2005 yılı için belirlediğimiz yüzde 5’lik büyüme hedefi, tıpkı 2003 ve 2004 yıllarında olduğu gibi aşılmıştır."dedi.


Babacan şöyle devam etti: "Ayrıca Türkiye ekonomisi, tarihinde ilk kez 16 çeyrek aralıksız büyüyerek yeni bir rekora daha imza atmıştır. 2003-2005 döneminde milli gelir ortalama yüzde 7,8 oranında yüksek bir artış göstermiş ve kişi başına milli gelirimiz 2005 yılı itibariyle 5000 doları aşmıştır.


Türkiye ekonomisi yakaladığı bu yüksek büyüme performansı ile en hızlı büyüyen ekonomiler arasında yerini almıştır.


Büyümenin kaynaklarına bakıldığında son üç yıldır kesintisiz ve yüksek oranlı artan özel sektör yatırımları büyümenin lokomotifi konumuna gelmiştir. 2005 yılında reel olarak yüzde 23,6 oranında artan özel sektör yatırımlarının büyümeye katkısı 4,6 puan olmuştur. Makine teçhizat yatırımları 2005 yılı son çeyreğinde yüzde 43,5 oranında ve yıl genelinde yüzde 21,4 oranında artarak özel sektör yatırımlarını sürüklemiştir. Özel sektör yatırımları 2005 yılında, 2002 yılı sonuna göre reel olarak yüzde 115 oranında önemli bir artış göstermiştir. Hükümetimizin ekonomi politikalarının temelini oluşturan özel sektör odaklı büyüme hedefi bu yıl da gerçekleşmiştir. Bu yönüyle de büyüme sağlıklı ve sürdürülebilir bir yapı arzetmektedir.


Geçtiğimiz üç yılda büyümenin özel sektör yatırımları kaynaklı artması, hem ülkemizin büyüme potansiyelini yukarı doğru çekmiş hem de gelecek dönemlerdeki üretim kapasitesini artırarak büyümenin sürdürülebilirliğini destekleyen çok önemli bir gelişme olmuştur. Makroekonomik göstergelerde elde edilen tarihi başarılar ve rekor düzeydeki gelişmeler de somut olarak reel sektöre yansımaktadır. Enflasyonla mücadelede elde edilen başarı, faizlerin düşmesi, kamu borç stokunun gayri safi milli hasılaya oranının gerilemesi, bütçe açıklarının azalması gibi bir çok faktör, özel sektörün yatırım, üretim, ihracat, istihdam, verimlilik kapasitelerini artırmış ve özel sektörü Türkiye ekonomisinin lokomitifi haline getirmiştir.


Son dört yıldır yüzde 8,2 artan sanayi kesimi katma değeri üretim yönünden büyümeyi destekleyen en önemli sektörlerden biri olmuştur. Hizmetler sektörü içinde önemli bir paya sahip olan ticaret katma değeri ise 2005 yılında reel olarak yüzde 7,4 oranında artarak güçlü bir performans sergilemiştir. Ticaret sektörü son dört yılda ortalama yüzde 9,8 oranında yükselmiştir. Hizmetler sektörü içinde inşaat sanayi 2003 yılı sonundan itibaren sergilediği güçlü büyüme perfomansını 2005 yılında da sürdürmüş ve sektör reel olarak yüzde 21,5 oranında büyümüştür. İnşaat sektörü üretimi ileri ve geri bağlantıları düşünüldüğünde diğer birçok sektörün lokomotifi durumundadır. Bu sektörde gözlenen yüksek performansın etkileri diğer sektörlere olumlu olarak yansıyacaktır.


Tarım sektöründe son iki yıldır gözlenen artışlar sektörün mevsimselliğinin önemli ölçüde azaldığını göstermektedir. Bu da hububat sektöründe gözlenen istikrarlı artışlar ile özellikle 2005 yılında meyve ve sebze üretimindeki olumlu performansdan kaynaklanmıştır. Böylece tarım sektörü katma değeri istikrar kazanarak büyümeye olumlu katkıda bulunmuştur."


"Sağlıklı büyüyen ekonomiler arasındaki yerimizi aldık"


Babacan,"2005 yılı büyüme oranları, Türkiye ekonomisinin istikrar ve güven ortamı içinde çok sağlıklı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuştuğunu bir kez daha teyid etmiştir." dedi. Babacan şunları söyledi: "Bugün artık Türkiye ekonomisi, dünyanın en hızlı ve en sağlıklı büyüyen ekonomileri arasında yerini almıştır. Türkiye’nin ekonomik bir küresel güç haline dönüştüğünü söylemek artık hayal olmaktan çıkmış, somutlaşmaya başlamıştır.


Türkiye ekonomisi artık geçmiş dönemlerle kıyaslanamayacak düzeyde yeni bir sürece girmiştir. Bu yeni süreç, istihdamdan gelir dağılımına, üretimden ihracata kadar her alanı etkileyecek düzeye ulaşmıştır. Üç buçuk yıl gibi kısa bir süre içinde elde edilen bu performans, önümüzdeki dönemde mevcut sorunların çözümüne de katkı sağlayacaktır.


Türkiye, son üç buçuk yıl içinde tarihinde görülmemiş bir fırsat yakalamıştır. İstikrar ve güven ortamının oluşturduğu bu fırsat, makroekonomik göstergelerle sağlamlaştırılmıştır. Hükümetimiz, bu eşsiz fırsat ortamının kaçırılmaması, heba edilmemesi için bugüne kadar gösterdiği kararlılık ve duyarlılığı devam ettirecektir. Üç buçuk yıl önce hayal gibi görünen kişi başına 5 bin Dolar milli gelir bugün aşılmıştır. Türkiye’nin 10 bin Dolar, 15 bin dolar seviyesini aşmaması için hiç bir neden yoktur. Bu hedeflerin de yakalanması için hükümetimiz, para politikaları ve mali disiplinden taviz vermeyecek Türkiye’yi yeni rekorlarla, tarihi başarılarla buluşturmaya devam edecektir."

-dünyagazetesi-