Konu: Doğu cephesinde mücadele ermenilere karşı

Türk - ermeni ilişkisi:
Anadolu'nun Türkler tarafından fethinden sonra Anadolu'daki diğer azınlıkarla birlikte ermeniler de Türklerin hoşgörülü politikasından yararlanmış kültürlerini ve milli kimliklerini korumuşlardır.

ermeniler aynı hoşgörüyü Osmanlı Devleti zamanında da görmüşlerdir. Dillerine ve kültürlerine karışılmamış, diğer azınlıklara göre ayrıcalıklı yaşamışlardır. Osmanlı Devleti'ne bağlılıkarından dolayı ermeniler Millet-i sadıka (sadık millet) olarak anılmıştır. Bakanlık dahil, önemli devlet görevkerine getirilmişlerdir. Bu durum 19. yüzyıla kadar devam etmiştir.

ermeni sorunu:
İlk kez 1877 - 1878 Osmanlı-rus savaşı (93 Harbi) ile ortaya çıkmıştır.
Ruslar, 93 Harbi sırasında işgal ettiği Doğu Anadolu'da yaşayan ermenileri Osmanlılara karşı kışkırtmıştır.

Savaş sonrasında imzalanan Berlin Antlaşması ile ilk defa ermeni sorunu ortaya çıkmış ve ruslar, ermenilerin koruyuculuğunu üstlenmiştir.

☆ rusya ermenileri himaye etmekle Çukurova'yı da içine alacak şekilde Doğu Anadolu'da kendisine bağlı bir ermeni devleti kurmayı amaçlamıştır.
☆ ingiltere ise rusların Akdeniz'e inmesini istemediğinden ermenileri kendi amaçları doğrultusunda kullanmayı tercih etmiştir.

Diğer avrupa devletleri de ermeni sorununu kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya çalışmışlardır.

☆ ermenilerin avrupalı devletler tarafından desteklenmesinin amacı, Şark meselesi denilen Osmanlı Devleti'nin parçalanıp ortadan kaldırılması politikasıdır.

ermeniler, Birinci Dünya Savaşı sırasında Kafkas Cephesi'nde ruslarla iş birliği yaptılar. ruslar Doğu Anadolu'yu işgal ettiklerinde bölgedeki ermenilerle işbirliği yaptılar. Ayaklanan ermeniler, Müslüman Türk köylerine ve kasabalarına baskınlar düzenleyerek katliamlar yaptılar. rusların ilerleyişini kolaylaştırdılar.

Osmanlı Hükümeti, bölgede düzeni sağlamak amacıyla 14 Mayıs 1915 yılında Techir kanunu (zorunlu göç kanunu) adıyla bir kanun çıkararak ermenileri yine Osmanlı toprağı olan suriyeye göç ettirdi.

rusyada çıkan bolşevik ihtilali sonucu çarlık rusya yıkılmış yerşne ise bolşevikler gelmiştir. (Kasım 1917) bolşevikler it. devletleri ile Brest Liowsk antlaşmasını imzalayarak (3 Mart 1918) savaştan çekildiler. Aynı antlaşma ile Kars, Ardahan ve Batum'u Osmanlı Devleti'ne geri verdiler.

rus birliklerinin Kafkaslardan ayrılması üzerine bu topraklarda ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan adıyla bağımsız devletler kuruldu.

Osmanlı Devleti'nin 1. Dünya Savaşı'ndan yenik ayrılması üzerine imzaladığı Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 24. maddesi ile Doğu Anadolu'da bir ermeni devletinin kurulması hedeflenmiştir.

☆ ermeniler wilson ilkelerini kendilerine göre yorumlayarak Doğu Anadolu'nun kendilerine ait olduğunu iddia etmeye başladılar.

İt. devletleri Serv Antlaşması'na Doğu Anadolu'da bir ermeni devleti kurulması için madde koymuşlardır. ermeniler bu maddeye dayanarak Kars ve Ardahan'ı işgal ettiler.

TBMM açıldığı sırada da Doğu Anadolu'da ermeni saldırıları ve katliamları devam etmekteydi. TBMM Kazım Karabekir Paşa, ermenileri bozguna uğratarak Kars, Oltu, Sarıkamış ve Gümrü'yü ele geçirdi.

Ermenilerin isteği üzerine Kazım Karabekir Paşa TBMM Hükümeti adına ermenilerle Gümrü Antlaşmasını imzaladı (3 Aralık 1920)

Gümrü Antlaşması: http://www.turkyasam.com/showthread....72#post3167872