Bir yılı aşkın zamandır Meclis'te bulunan ve kamuoyunda uzun zamandır tartışılan Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası kabul edildi. Sosyal Güvenlik reformu ile kademeli bir geçiş öngörülürken, az prim yatıranların emeklilikte az, çok prim yatıranların ise çok kazanacağı bir yapı amaçlanıyor.
SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı'nı tek çatı altında birleştiren Sosyal Güvenlik Kurumu Yasasının ardından, Sosyal Güvenlik Reformunun diğer ayağını oluşturan Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasa Tasarısı'na da dün Meclis'te son nokta kondu. 122 maddelik tasarı 'temel yasa' olarak 6 bölümde ele alındı.

Çalışma Bakanı Murat Başesgioğlu, tasarının yasalaşmasının ardından yaptığı konuşmada önümüzdeki 8 ayda yasaya katkı yapmak isteyenlere kapılarının açık olduğunu belirterek, eksiklik ve aksaklıkların ESK'da yeniden ele alınacağını söyledi. Tasarının görüşmeleri sırasında muhalefetin tasarıyı IMF ile ilişkilendirilmesine tepki gösteren Başesgioğlu, Hükümetleri güvenoyu almadan sosyal güvenliğin gündemlerinde olduğunu ve o zaman IMF'nin, stand by'ın olmadığını 'IMF dayattı siz çıkarttınız' demenin doğru olmadığını söyledi.


Prim gün sayısı 9 bine çıktı

Yeni yasayla çalışanlar, köy mahalle muhtarları, kendi hesabına bağımsız çalışanlar, kamu idarelerinde çalışanlar sigortalı sayılacak. Ayrıca; polislerin, akademide geçen başarılı eğitim süreleri, sigortalılık süresine eklenecek. Yasada en çok tartışılan gerek muhalefet gerekse sendikalar tarafından 'mezarda emeklilik' olarak eleştirilen düzenleme ile emekli olmak için gerekli prim gün sayısı 9 bine yükseltiliyor. 2007 yılında sonra sigortalı sayılacak olan kadınlar 58, erkekler 60 yaşını doldurmuş olmaları ve en az 9 bin günlük malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlanabilecekler.


2008'den itibaren 100 gün eklenecek

Sisteme yeni gireceklerle mevcut çalışanların yeni sistemde geçirecekleri sürelere karşılık hesaplanacak emekli aylığı, mevcut sisteme göre azalacak. Kademeli geçişin öngörüldüğü yeni sistemde emekliliğe esas prim gün sayısı 2007 yılında işe girecekler için 7 bin yerine 7100 gün olacak. 2008 yılından itibaren her yıla 100 gün daha eklenecek. Emeklilik yaşı 2036'dan itibaren kademeli olarak artırılacak.


2048'de kadın ve erkek emeklilik yaşı eşitlenecek

Emeklilik yaşı 2048'de kadın ve erkek için eşitlenerek 65 olacak. Buna göre, emeklilik yaşı;

1 Ocak 2036 ila 31 Aralık 2037 tarihleri arasında kadın için 59, erkek için 61;
1 Ocak 2038 ila 31 Aralık 2039 tarihleri arasında kadın için 60, erkek için 62;
1 Ocak 2040 ila 31 Aralık 2041 tarihleri arasında kadın için 61, erkek için 63;
1 Ocak 2042 ila 31 Aralık 2043 tarihleri arasında kadın için 62, erkek için 64;
1 Ocak 2044 ila 31 Aralık 2045 tarihleri arasında kadın için 63, erkek için 65;
1 Ocak 2046 ila 31 Aralık 2047 tarihleri arasında kadın için 64, erkek için 65;
1 Ocak 2048 tarihinden itibaren kadın ve erkek için 65 olacak.


Aylık bağlama oranı

Aylık bağlama oranı, sigortalının malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi geçen toplam prim ödeme gün sayısının her 360 günü için 2015 yılı sonuna kadar yüzde 2,5, 2016 yılı başından itibaren ise yüzde 2 olarak uygulanacak. Sigortalıların görevlerinde fiilen çalışmak suretiyle geçen hizmet sürelerine bu sürenin her 360 günü için belirlenen fiili prim gün sayıları, fiili hizmet süresi zammı olarak eklenecek. Madende çalışanlar için bu süre 180 gün, radyasyonla çalışan sağlıkçılar, gazeteciler, polisler, MİT görevlileri, subay, astsubay, jandarma, fabrika, atölye gibi yerlerde çalışan kaynakçı ve benzeri işçiler ile infaz koruma memurları için 90 gün olarak belirlendi.


Devlet katkısı

Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalıları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının yüzde 20'si olacak. Bunun yüzde 9'u sigortalı hissesi, yüzde 11'i de işveren hissesinden oluşacak. Fiili hizmet zammı uygulanan işlerde çalışan sigortalılar için uygulanacak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, belirlenen yüzde 20 oranının her yıl fiili hizmet gün sayısının 360'a bölünmesi sonucunda bulunacak oranda artırılması suretiyle belirlenecek. Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı, yapılan işin iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlikenin ağırlığına göre yüzde 1 ila 6 oranlarında olmak üzere, kurumca belirlenecek.


Kazancın yüzde 12.5'i sağlık primi kesilecek

Genel sağlık sigortası primi, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tabi olanlar için prime esas kazancın yüzde 12.5'u olacak. Bunun yüzde 5'i sigortalı, yüzde 7.5'i ise işveren hissesi olarak uygulanacak. Yalnızca genel sağlık sigortasına tabi olanlar ile isteğe bağlı sigortalıların genel sağlık sigortası primi, prime esas kazancın yüzde 12'si olacak.

Devlet, sigortalının prime esas kazancı esas alınarak; malullük, yaşlılık, ölüm sigortaları için yüzde 5 oranında, genel sağlık sigortası için ise yüzde 3 oranında katkı yapacak. Devlet katkısı, kurumun ay itibariyle tahsis ettiği primin dörtte biri olarak hesaplanacak. Bu düzenlemeye göre, alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı, asgari ücretin 30'da biri, üst sınırı ise günlük kazancın alt sınırının 6.5 katı olacak.


Genel Sağlık sigortasının kapsamı

İsteğe bağlı sigortalılar, sigortalı sayılmayanlardan yeşil kart verilen kişiler, vatansızlar ve sığınmacılar, 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alanlar, şeref aylığı alanlar, vatani tertip aylığı alanlar, 2330 Sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alanlar, SHÇEK Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz yararlananlar, harp malulü aylığı alanlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar, geçici köy korucuları, oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan kişiler, sosyal güvenlik kanunlarına göre gelir ve aylık bağlanmış olan kişiler, işsizlik ödeneğinden yararlananlar, bunların dışında kalan ve başka bir ülkede sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan kişiler, kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilenler, genel sağlık sigortalısı sayılacak.


18 yaşına kadar sağlık güvencesi

Yasaya göre, anne veya babası prim borcunu ödememiş olsa bile her çocuk doğduğu günden itibaren 18 yaşına kadar sağlık güvencesi altında olacak. Yeni yasaya uyarınca, yüksek öğrenim görmüş 25 yaşından büyük kız çocukları, kendisine bakmakla yükümlü kişinin sağlık sigortasından yararlanamayacak. Sağlık hizmetleri, kişinin iyileşmesine kadar sürecek. Hekimin veya diş hekiminin göreceği lüzum üzerine genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin yurtdışı dahil yerleşim yeri dışına yapılan sevklerinde, kendisinin ve bir kişiyle sınırlı olmak üzere refakatçisinin yol gideri ve gündelikleri karşılanacak. Çocuğu olmayan kişinin 23 yaşından büyük, 39 yaşından küçük olması halinde, 2 kez tüp bebek tedavi masrafları kurum tarafından karşılanacak. Estetik amaçlı sağlık hizmeti ve estetik amaçlı ortodontik dış tedavileri, alternatif tıp uygulamaları ise karşılanmayacak.


Katılım payı ödenecek

Genel sağlık sigortalısı sayılanların, sağlık hizmeti sunucusuna başvurdukları tarihten önceki son 1 yıl içinde 30 gün genel sağlık sigortası primi ödemesi gerekecek. İsteğe bağlı sigortalılarda ise prim borcu bulunmaması koşulu aranacak. Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi, ortez, protez, iyileştirme araç ve gereçleri ile ayakta tedavide sağlanan ilaçlar için katılım payı alınacak. Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi için 2 YTL, ayaktan tedaviden sağlanan ilaçlar, ortez, protez, iyileştirme araç ve gereçleri için ise yüzde 10 ila 20 oranında katılım payı alınacak.


Sözleşmesiz kuruma fark ödenecek

İş kazası ve meslek hastalıkları ile askeri tatbikat ve manevralarda sağlanan sağlık hizmetleri, afet ve savaş hali nedeniyle sağlanan sağlık hizmetleri, raporla belgelenen kronik hastalıklar, hayati öneme sahip organ nakli, kontrol muayeneleri, harp okulu ve polis akademisi öğrencilerinden katkı payı alınmayacak. Eğer sigortalı sevk zincirine uymadan tedavi görürse, belirtilen oranlar yüzde 50 oranında artırılacak. Sağlık hizmetlerine ödenecek tutarları belirlemeye "Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu" yetkili olacak. Sigortalılar, sözleşme yapılmayan hastanelerden ve öğretim üyesinden hizmet almak isterse, bunun için fark ödemek zorunda olacak.


6 ay emzirme yardımı verilecek

Yeni sistemde sigortalı kadına veya sigortalı olmayan karısının doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe, çocuğun yaşaması şartıyla doğumdan sonraki 6 ay süresince her ay, doğum tarihinde geçerli asgari ücretin üçte biri tutarında emzirme yardımı verilecek. Ayrıca asgari ücretin 3 katı oranında cenaze yardımı verilecek.


Tüm işlemlerde vatandaşlık numarası

Sigortalılar, isteğe bağlı sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin, genel sağlık sigortalıları ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin tüm işlemlerinde sosyal güvenlik sicil numarası olarak Türk vatandaşları için TC Kimlik numarası, yabancı uyruklular için ise Kurum tarafından verilecek sosyal güvenlik sicil numarası kullanılacak. Yasa, 1 Ocak 2007'de yürürlüğe girecek.



-dünyagazetesi-