Konu: Can Dündar Kimdir? Hayatı, Biyografisi ve Yaşamı Hakkındaki Yazılar (1961 - ....)

Can Dündar

Can Dündar (16 Haziran, 1961 Ankara), Türk yazar, araştırmacı, gazeteci, belgesel yapımcısıdır

Hayatı

Ankara'da doğdu. Babasının Fenerbahçe sevgisi ve Can Bartu'ya olan hayranlığı sebebiyle Can adını aldı.

Ankara Anadolu Lisesi'ni bitirdi. 1982'de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Basın Yayın Yüksek Okulu'ndan mezun oldu. 1986 yılında İngiltere London School of Journalism'de eğitim aldı. 1988’de Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Fakültesi'nde Siyaset Bilimi dalında master yaptı. 1996’da yine aynı bölümde doktorasını verdi.

1979-1988 yılları arasında çeşitli gazete ve dergilerde çalışan Can Dündar, televizyon yaşamına 1988 yılında TRT de başladı. 32. Gün bünyesinde yaptığı program ve belgesellerle çalışmalarını sürdürdü. Çeşitli televizyon kanallarına belgeseller hazırladı. Birçok dergi ve gazetede yazılar yazdı. Halen Milliyet gazetesinde köşe yazıları yazmakta.

Evli ve bir çocuk babası.

Çalışmaları

Yönetmenliğini yaptığı belgeseller

• Demir Kırat
• Gölgedekiler
• Aynalar

Ahmet Kaya
Yılmaz Güney
Sezen Aksu
Kemal Sunal
Zeki Müren
İbrahim Tatlıses
Ajda Pekkan
Orhan Gencebay
Tanju Çolak
Türkan Şoray

• İş Bankası Belgeseli - 1999
• Nazım Hikmet Belgeseli - 2001
• Bahçedeki Fener - 2002
• O Gün

18 Ağustos 1999 - 2002
6 Kasım 1983 - 2002
6-7 Eylül 1955 - 2002
17 Şubat 1959 - 2003
16 Mart 1978 - 2003
17 Ocak 1991 - 2003

• Bir Yaşam İksiri : Dr. Nejat Eczacıbaşı - 2003
• Önce İnsan - 2003
• Yüzyılın Aşkları - 2003 / 2004
• "Karaoğlan" Belgeseli - 2004 (Rıdvan Akar ile birlikte)
• Garip :Neşet Ertaş - 2005

Senaryosunu yazdığı belgeseller
Son Ocak - 1992

Hazırladığı belgeseller

• Yükselen Bir Deniz
• 12 Mart Belgeseli (10 Bölüm) (Bülent Çaplı ile birlikte)
• Sarı Zeybek
• Köy Enstitüleri
• Cumhuriyetin Kraliçeleri (5 Bölüm)
• Halef - 2001
• Diyarbakır Belgeseli - (Proje aşamasında)

Yayımlamış eserleri

• Demirkırat: Bir Demokrasinin Doğuşu (Mehmet Ali Birand ve Bülent Çaplı ile birlikte), Milliyet Yayınları, 1991
• Sarı Zeybek, Milliyet Yayınları, 1994
• 12 Mart İhtilalin Pençesinde Demokrasi (Mehmet Ali Birand ve Bülent Çaplı ile birlikte), İmge Kitabevi Yayınları, 1994
• Gölgedekiler, İmge Kitabevi Yayınları, 1995
• Hayata ve Siyasete Dair, İmge Kitabevi Yayınları, 1995
• Yağmurdan Sonra, İmge Kitabevi Yayınları, 1996
• Ergenekon (Celal Kazdağlı ile birlikte), İmge Kitabevi Yayınları, 1997
• Yarim Haziran, İmge Kitabevi Yayınları, 1998
• Benim Gençliğim, İmge Kitabevi Yayınları, 1999
• Köy Enstitüleri, İmge Kitabevi Yayınları, 2000
• Nereye?, İmge Kitabevi Yayınları, 2001
• Yaveri Atatürk'ü Anlatıyor, Salih Bozok, Doğan Kitap, 2001
• Uzaklar, İmge Kitabevi Yayınları, 2002
• Yükselen Bir Deniz, İmge Kitabevi Yayınları, 2002
• Savaşta Ne Yaptın Baba? (Savaş Yazıları), İmge Kitabevi Yayınları, 2003
• Bir Yaşam İksiri: Dr. Nejat F. Eczacıbaşı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ekim 2003
• Mustafa Kemal Aramızda (Ülkem Özge Sevgilier ile birlikte), Doğan Kitap, Ekim 2003
• Büyülü Fener, İmge Kitabevi Yayınları 2003
• Yıldızlar, İmge Kitabevi Yayınları, 2004
• Sedat Alp: İlk Türk Hititoloğun Yaşam Öyküsü (Fatma Sevinç ile birlikte), TÜBA, 2004
• Kırmızı Bisiklet, İmge Kitabevi Yayınları, 2005
• Nazım, İmge Kitabevi Yayınları, 2005

türk medya haberciliğinin yaşayan efsanesidir.
onu ilk olarak 32. günde bir ses olarak dinlemiştik.
aynalar onun yükselişinin başlangıcı oldu....
çocukluk ve ilk gençlik yıllarımda çok sevmiştim belgesellerini .sarı zeybek bir efsaneydi.
sonrasında yüzyılın aşkları ile bize aşkın nasıl olabileceğini gösterdi...
çiğdem talu-melih kibar aşkı nı öğle bir anlatmış ki mest olduk.erol evgin şarkılarını yeniden keşfettik.
en son nazım belgeselini izledim oda mükemmeldi

söylemek isterim ki
onu dinlemek bana ve benim gibilere zevk ve şevk veriyor.
seni seviyoruz can dündar...

can dündarı seviyoruz.tam bir kalite

kadınlara yaranmak için onları adeta kutsarcasına övmesi dışında başarılı bir gazetecidir kendileri.

Bavulları hep toplu durmalı insanın...

Bir gün telefonların hiç çalmayabileceği hesaplanmalı...

Tül perde arkasından misafir yolu gözlemekten vaz*geçmeli...

İhanetlere, terkedilmelere, bir başına bırakılmalara hazırlıklı olmalı...

Yalnızlığa alışmalı...



* * *



Çünkü "omuz omuza" günlerin vakti geçti. Dayanışma... günümüz borsasının değer kaybeden hisse senet*lerinden biri artık...

Bireyin keşif çağı, geride kı*rık dökük yalnızlıklar bıraktı.

Terörün bile bireyselleştiği çağdayız. Zaman, birlikten kuvvet doğurma zamanı değil; zaman, tek başına dimdik ayakta kalabilmeyi becerme zamanıdır.



* * *



İşte o yüzden alışmalı yalnız*lığa...

Sokaklar dolusu ıssızlıkla başbaşa yaşamayı göze almalı insan... Güvendiği dağlardaki karlara bakıp ders çıkarmalı... Hüzünlü bir şarkıyla paylaşı*lan gecelerde başım dayayacak bir omuz arama huylarından vazgeçmeli... Sofrada tek tabağa, tabakta az yemeğe alışmalı...

Romanlardan yalnızlığı yücelten paragraflar asmalı evin en görünür duvarlarına...

"Yalnızlık paylaşılmaz/ Paylaşmılsa yalnızlık olmaz" dizeleriyle başlamalı güne...

Telesekretere "şu anda size cevap verebilecek kim*se yok" denmeli, "... belki de hiçbir zaman olmaya*cak..."

Cevapsızlığa, sessizliğe ısınmalı...



* * *



Oysa sessizlik haksızlığa alkıştır.

Haklılığın onuru yaşatır insanı... Susmanın utancı öldürür.

O yüzden en sessiz gecelerde ''doğruydu, yaptım"la teselli bulmalı insan...

Feryada komşuların yetişmemesine, soğuk duvar diplerinde sessizce ağlaşmaya alışmalı... Kendiyle he*saplaşmaya çalışmalı...

Gece yastıkla ağlaşmaya, sabah aynayla gülüşmeye, kendiyle hüzünlenip, kendiyle keyiflenmeye hazır ol*malı...

Hep başını alıp gidebilecek kadar cesur, ama hep kalıp savaşacakmış kadar gözüpek olabilmeli...

Sessizliği, sese dönüştürebilmeli...



* * *



Ve sırt çantasını her daim hazır tutmalı insan...

Yollarla barışmalı...

Yalnızlığa alışmalı...

Hijyenik olmayan pamuklu cocuk bezi ile tahta besik ile buyuduk.
Cocuklar icin guvenli kapaklar, kilitler, elektirik prizleri yoktu ve
bisiklete kasksiz binerdik. Gidecegimiz yere yanimizda bir koruyucu ile
degil yalniz giderdik hic bir rizikoyu dusunmeden. Otomobil de cocuk
koltugu olmadan ve kemer baglamadan tasirdi bizi.
Erkek cocuklarin tornetleri vardi. Onlari bir otomobil edasi ile
kullanir, bakar ve parkederlerdi. Sonra karsilarina gecip hayran hayran
seyrederlerdi. Butun imalati bize aitti. Cesmeden su icerdik.. Pasta
yerdik, ekmek yerdik, sekerli icecekler icerdik ve fazla kilolarimiz
yoktu cunku sokakta oynardik. 3-4 arkadas ayni siseden icerdik ve
hicbirimiz olmezdik. Oyuncak arabalari haftalarca ugrasip kendimiz
yapardik sadece fren yapinca nasil iz kaldigini gorebilmek icin.
Problemlerimizi kendimiz cozmeyi ogrendik. Sabah evden cikip aksam sokak
lambalari yanincaya kadar disarida kalabilirdik. Anamiz gece sokaktan
bizi ceke ceke,bagira bagira alirdi. Kimse bize ulasamazdi cep
telefonlarimiz yoktu. Akillara zarar! Playstationlar, nintendolar,
videolar, PC, 98 kanalli kablo yayini, internet, chat odalari yoktu.
Arkadaslarimiz vardi sokaga cikar ve bulurduk onlari. Oynadigimiz
oyunlarda bazen canimiz yanardi, agactan duserdik, heryerimiz cizilirdi,
cesitli kazalar ve yaralar olurdu. Ama asla haklilik haksizlik kavgasi
olmazdi. Doktora giderdik kimse de sucluluk duymazdi.

Hatirlar misiniz kazalari? Dovusurduk, itisirdik mor lekeler olusurdu
ama biz cabucak iyilesmesini ogrendik. Agac dallarindan celik comak
oynardik birbirimizin gozunu oymazdik. Komsu bahcesindeki kiraz agacina
dalardik. Bilirmisiniz "dalmayi" meyva bahcesine "dalmayi" dut
agaclarinin tepesinde dolasmayi onu sallamayi ve ortunun uzerinden dut
yemeyi bilirmisiniz?

Onceden haber vermeden bisikletle veya yuruyerek bir arkadasimiza gidip
zili calardik, iceriye girip saatlerce oynar
konusurduk(Dusunebiliyormusunuz habersiz) Eger dogru zamanda gelmediysek
iceri giremezdik. O zaman da hayal kirikligini ogrenirdik, herseyin
istedigimiz gibi ve istedigimiz zamanda olamayacagini ogrenirdik.

Ogretmenlerin daha cok zamani vardi ve neseliydiler. Herkes koleje
gitmezdi, gitmeyenler aptal sayilmazdi. Kuafor de olunabilirdi.
Sans-talih-kader-kismet sattiniz mi sokaklarda. Bagira bagira. Sonra
kutudaki gofretleri oturup bir kosede gizlice yediniz mi siz?

Yaptigimiz herseyin arkasinda dururduk ve tutarliydik. Okulla veya
kanunla celiskide oldugumuzda ailemiz bizi dislar mi dusuncesi yoktu.
Sorumluluk sahibiydik ve herseyi basardik.!!!.." Evet biz basardik ve
cocuklugumuzu yasadik doya doya...

Evet biz cocuktuk

Kelimeler eksik, kelimeler yaralı. Kelimeler cılız. Taşımıyor,anlatmıyor, tanımlamıyor bu duyguyu.
Ben de...

Çok başka bir şey. Sevginin ortasında, derin acılar hisseder mi insan? Aydınlık gülümsemelerin içine, hüznü yerleştirir mi durup dururken? Gözlerine buğu,diline sitem, yüreğine burukluk, çöreklenir kalır mi asırlarca? Gelmeyeceğini bildiği mektup için, posta kutusunu hep ayni heyecanla açar mi? Dedim ya, başka bir şey bu. Ne kadar yalnızsam, o kadar seninleyim su günlerde.

Belki de en basta, tutup seni en derinlere koydum diye oldu bunlar. Kimseler ulaşmasın diye, kimselerin bilmediği, bulamayacağı yollara götürdüm seni. En derinlerde tuttum. Bana sakladım. Derine, hep daha derine... Seni yapayalnız, bir tek bana bıraktım. Paylaşamadım Yanlış yaptım.

Sana ulasan yolları kaybettim diye bütün bu şaşkınlıklar. Kendimi oradan oraya vurmam. Sağımda, solumda, ne zaman dikildiğini bilmediğim duvarlara çarpmam, hiç görmediğim çukurlarla boğuşmam.

Denizlerin, gürültüyle gelip vurduğu dehlizlerin, acili duvarları gibiyim. Duvarlarım yosunlu, duvarlarım kaygan, duvarlarımdan hiç tükenmeyen sular sızıyor.

Tutunamıyorum. Renklerim, gün içinde değişiyor. Soluyorum, soğuyorum. Güneş ulaşmıyor içerilerime. küfleniyorum, yaslanıyorum.Yalnızlıklar pesimde. Dokunduğum her ıslak duvardan, pis kokulu bir yalnızlık
bulaşıyor üstüme. Yapış, vıcık bir yalnızlık bu.

Biliyorum, bütün bunlar, hep benim suçum. Seni sakladığım yere ulaşamaz oldum. Yollar, gitgide uzadı ve karıştı. Ümidimi ısıtacak, parlatacak, kımıldatacak bir şeylere ihtiyacım var. Ah onun ne olduğunu biliyorum. Sonu sana geliyor her cümlenin.Her şeyin basında, içinde ve sonundasın. Bu değişmiyor.

Öyle içimsin ki.

Birden aklıma geldi, tuttum sana bir mektup yazdım dün. çok mutluydum... Gün içinde neler yaptığımı, nelere kızıp, nelerle mutlu olduğumu,tek tek anlattım. Mevsimlerin ve insanların nasıl karışık ve beklenmedik
olduklarını yazdım. "Yine zamansız yağmurlar" dedim, "Daha önce, hiç bu kadar zayıf değildi güneş ışınları" dedim, "Gerçekten buradaki şarkıları hiç öğrenmeyecek, bilmeyecek,söylemeyecek misin?" dedim.

Çok uzun bir mektup oldu Başından sonuna kadar okudum da. Neler yazmışım diye merakımdan. Sonra çekmecemden bir zarf çıkarıp, adini yazdım. Büyük harflerle, yalnızca adini. Adresini bilsem gönderir miydim, bilmiyorum.

Mektup cebimde. Cebim yüreğime yakın. Yüreğim sende. Sen yüreğime yakın. Öyleyse mektup sende.

Bu kadar içimdesin iste.

Can Dündar

AÇ GÖZLERİNİ

en sevdiğin elbiseni giydim
bu gece kokunu sürdüm
solgun yüzünü okşadım
sessizce saçlarından öptüm
yazdığın mektupları okudum
kana kana su içer gibi
plaklarını çaldım ah!
en çok o şarkıda özledim seni

ıssızlık kapıyı çaldı,açmaya korktum
gece yarısı
şehir uykuya daldı,baktım dışarıya
katran karası
rüzgar telaşla kokunu getirdi bana
aldım koynuma
bu seni hafızamdan koparır
iliştirdim dudaklarımda
üşüdüm karanlıkta
tenine dokundum hissetsin diye
aç gözlerini

erguvanlarına su verdim
içerken benimle konuştular
yastığını okşadım,kokladım
anılar uçuştular
soluğun saçlarımı yaladı sanki yine
bir meltem gibi
teninin kokusu karıştı kokuma
yakıştılar

boğuldum karanlıkta
yanı başımdasın
benden çok uzaklarda
ellerimi tut dokun bana
aç gözlerini

attım kendimi caddelere
yeşil ceketin sardı beni
yürüdüm üstüne karanlığın korkusuz
tuttum ellerini...

CAN DÜNDAR

YAŞAM BİSİKLETİN SELESİNDE

Kalabalık konferans salonunda, mesleğinin doruğunda bir avukat, o gün mezun olacak hukuk oğrencilerine hitap etmek üzere kürsüye geliyor. Herkes meslekten söz edeceğini zannederken O, hayatı anlatıyor:

- 'Hepiniz kişisel yaşamınızı bir kenara koyup çok çalışabileceğinizi kanıtladınız' diyor bilge hukukçu 'Ama unutmayın ki, ölüm döşeğindeki birinin; 'Keşke işime biraz daha zaman ayırabilseydim' dediği duyulmamıştır.

Çocuk sahibi olacak kadar şanslıysanız, onların göz açıp kapayana kadar büyüyeceklerini ana babalarınız size söyleyecektir. Buna ben de tanıklık edebilirim. Çocuklarımıza hikaye okuma, onlarla balığa çıkma, yakalamaca oynama ve birlikte dua etme fırsatını Tanrı ancak belli bir ölçüde bahşeder bize. . .

Bunlardan birini bile kaçırmamaya özen gösterin. Nasıl olsa işiniz, çocuklarınız gittikten sonra bile, orada sizi bekliyor olacaktır.

Bu konuşmadan 6 hafta sonra yaşlı avukatın intihar haberi geldi. Kimbilir neyin pişmanlığıyla kıymıştı canına. . .

Hayata veda ederken, en çok kiminle vakit geçiremediğine yanmıştı kimbilir.

Bu öyküyü Rob Parsons'un '60 Dakikalığına Baba' adlı kitabinda okudum. Avukatın son konuşması, tüm babalara bırakılmış bir vasiyet mektubu gibiydi.

Birkaç yıl önce parlak bir iş teklifi almıştım. Mesleki kariyerimin doruk noktası olabilirdi, lakin her gün saat 20.00'de 'görevde' olmam gerekiyordu. Teklifi duyduğum anda o saatin, oğlumun banyo saati olduğu geçti aklımdan. . . Hayatta başka hic bir şeyin beni o banyo seansı kadar mutlu edemeyeceğini düşündüm, ama bunu, teklifi yapanlara söyleyemedim. Anlayacakları şüpheliydi. Bir bahaneyle reddettim.

Yine de, geçen birkaç yıl içinde saat saat başkalarına dağıttığım zaman hazinesinden, oğluma pek az pay düştü. Yapılacak işlerim, yazılacak yazılarim, bakılacak telefonlarım vardı. Ama küçük bir sandala diz dize kurulup uzak bir kuleye doğru kürek çekme keyfine hiç vakit yoktu hayatın içinde. . . O'nunla bir cam bardağın pamuktan toprağına limon çekirdeği ekip büyümesini izleyemedim örneğin. . .


Yeni yeni, yarım yarım söylediği şarkılara eşlik edip bu düeti bir kasete kaydetmeyi çok isterdim; olmadı. .

Bir cümle ben söyleyip, bir cümle O'na söyleterek hiç yoktan bir masal yaratmayı ve düş güçlerimizi yarıştırmayı tasarlamıştım; hazırdan yemek daha kolay geldi. Hayat öyle ters bir denge kurmuş ki, onların en çok ilgi istedikleri dönem, onlarla en az ilgilenebileceğimiz dönem aynı zamanda. . . Bizim vaktimiz bollaştığında ise, onlarin bize ayıracak vakti kalmıyor.

'Ben aslında O'nun için çalışıyorum', sıkça sarıldığımız bir bahanedir, ama O'na hiç bir zaman 'Daha cok parası olan bir baba mı istersin, daha çok seninle olan bir baba mı' diye sormamışızdır.

Babalık için uçurtma almak yetmez, birlikte uçurmak gerekir. Daha hiç uçurtma uçuramadık, ama keyfini sürdüm; sabahları yanağımda ıslak bir buse ve başucumda bir 'Günaydın babacığım' sesi ile uyanmanın. .

'Hadi sarılıp yatalım babacığım' çağrısıyla başlayan gecelerde, o sihirli 'Seni Seviyorum'u kulağıma fısıldadıktan sonra yanaklarımı avuç içlerinin parantezine alıp uykuya çekilince gözkapaklarına yerleşen huzuru izlemenin tadına vardım.

Mavinin neden mavi olduğunu, kışın havaların neden soğuduğunu, kuşların nasıl uçtuğunu yeniden ve en baştan öğrenmenin.

Rakiplerim sayılan Cici Can'dan, Casper'dan, Power Rangers'tan, Ricky Martin'den daha ilginç olmaya calışmanın. . .Ve konuşmaya başladığından beridir beni 'takip ederek', hatalarımı da sevaplarımı da aynen tekrarlayan bu sevimli papağana, duvara kazılı boy tablosundaki çizgiler yükseldikçe yükselen bir tutkuyla bağlanmanın tadını çıkardım.

Annesiyle birlikte bezini değiştirmiş, mamasını yedirmiş, pişiklerini kremlemiş olmanın; zayıf bacakları ilk adımını attığında elini tutmanın, dilinden ilk sözcük döküldüğünde birlikte coşmanın heyecanını tattım.

Sonunda beklenen gün geldi: Hayatımın ilk 'Babalar Günün Kutlu Olsun'unu işiteceğim bugün. Belki O'nun karaladığı bir resim, ilk hediyem olacak. Kitaptaki örnekle, bisikletinin selesine arkadan yapışacağım günler başlıyor şimdi. .

O, selenin emin ellerde olduğunu bilmenin güveniyle öğrenecek pedala basmayı. Bir süre sonra farkettirmeden çekeceğim ellerimi. .

Bisiklet, artık yetişemeyeceğim kadar hızlanacak ve O, uçup giderken, ben biçare; ardından bakakalacağım. Epey bir zaman önce, bendim selede babamın güvenli ellerini hissederek pedal çeviren. . .

Zamanla hızlanarak katettiğim koca bir hayatı şimdi oğlumda en baştan, yeniden izlemek üzere selenin arkasına koyuyorum ellerimi. . .

70 yaşındaki babam geçen gün 'Torunumu ilkokula götürene kadar sıkacağım dişimi. . . ' dedi. İnsanın boğazını düğümleyecek kadar hazin. . ama gerçek. . .Torunla dede arasında bir tahteravalli gibi uzanıyor yaşam. .Birini aşağı çekerken, diğerini yükseltiyor. Birinden eksilen öbürüne ekleniyor adeta. . . Bütün hüznüne rağmen yine de bir zafer coşkusu var bu devir teslim töreninde. . . O yüzden, bugün babanızı yanınıza, oğlunuzu kucağınıza alıp Freiligraht'in 'Devrim' şiirindeki dizesini gururla haykırabilirsiniz:


'Vardım. . varım. . . var'

Yaşam bisikletinin selesinde.


Can Dündar

Zordur köprüleri yakmak...

Sıradan sabahların mahmurluğuna alışmışlar için, bir
şafak vakti aniden geçmişinden ve bugününden vazgeçmek
ve içinde her nasılsa saklamayı başarmış bir yarın
heyecanının kanadına tutunarak havalanmak cesaret
ister...

Kurulu düzen öylesine rahat, öylesine huzur doludur
ki, ruhuna gömülü çocuğu, yıllarca kınında beklemiş
keskin bir kılıç gibi uyandırıp dört nala ilerlemek,
yaman bir karara dönüşür...

Zordur insanın onca zaman bunca emekle kurduğu ne
varsa hiçe sayıp, mağlup ama mağrur bir komutan
edasıyla yeni seferlere niyetlenmesi...

Bugüne yenik düşenler, yarını sadece hoş bir hayal
olarak düşleyip, dünde yazarlar...

Bedel ödemeyi göze alanlar ise, yelkenleri atlastan
gemilerle, arkalarında külden köprüler bırakarak,
meçhul bir istikbale doğru dümen kırarlar...

Yıkılan sırat köprüsüdür...

Geçer ve orada kalırsınız: cennetse cennet, cehennemse
cehennem...

Dönüşü yoktur...

Can DÜNDAR