Konu: Döviz getiren, paradan para kazanıyor

arkadaşlar sizlerle milliyet gazetesinde okuduğum Güngör Uras'ın bir yazısını paylaşmak istiyorum.

Gerek son haftaların en önemli konularında birisi olan Türk bankalarının yabancılara satılması gerekse bir zamanların - ki o zamanlar ülkemize yüksek faizlerin olduğu seneler- bir nevi meslek haline gelmiş olayı "paradan para kazanma" hakkında yazılmış kısa, açıklayıcı ve akıcı bir yazı...

5-6 sene öncelerde bankacılık sektörüne genel bir bakıştan, en azında kendi izlenimlerimden bahsetmek istiyorum. Annem yaşındaki teyzelerin benden iyi faiz hesabı yaptıkları yıllar.

yaşadığım şehir küçük bir şehirdi ne var ki neredeyse her bankanı bir şubesi mevcuttu. bunun nedeni ise ekonominin temel taşı olan arz- talep meselesi.
millette para var ki bankaya ihtiyaç duyuyorlar. o dönemlerde, ( sanki bir an kendimi yaşlı biriymişimde geçmiş anılarımı anlatıyormuşum gibi hissetttim) gecelik, aylık, yıllık faizler çok yüksekti, insanlarımız paralarını faize yatırarak, tek kelime ile paradan para kazanıyordu. neyse benim anılarımı boş verelim de bir de köşe yazısına göz atalım..

24/04/2006
Döviz getiren, paradan para kazanıyor

Bundan beş-altı yıl önce "Paradan para kazanılıyordu" da, kamu ve özel sektör bankalarının yirmisi neden gümbür gümbür battı? Neden diğerleri batmaktan zor kurtuldu? Neden o günlerde Türk bankalarının alıcısı yoktu?
Şimdilerde "Paradan para kazanma dönemi kapandı" da, bu bankalar bu kadar parayı nasıl kazanıyor? Neden yabancı bankalar para kazanmak için Türkiye'ye akın ediyor? Türk bankalarını satın almak için kuyruğa giriyor?
Çünkü Türkiye'de bugün gün, paradan özellikle de "döviz"den para kazanma günüdür.
Paradan para kazanmak için Türkiye'deki para piyasasını bilmek gerekir. Para piyasasında bir paradan öbürüne, bir faizden öbürüne atlamak gerekir.
Paradan para kazanmak demek, paranın net getirisinin yüksek olması demektir. Paranın net getirisi, faizin, enflasyondan arındırılmış şeklidir. Faizden enflasyonun payı düşüldüğünde kalan orana reel faiz denilir.

Reel faiz yüksek
Basit olarak anlatayım: Türkiye'de önümüzdeki bir yıllık dönemde ortalama enflasyon beklentisinin yüzde 5 olduğunu varsayalım. Eğer Merkez Bankası veya Hazine paraya yüzde 15 dolayında faiz ödüyor ise, paranın net getirisi (reel faiz) yüzde 9-10 dolayında demektir.
Günümüzde dünya para piyasalarında reel faiz sıfır ile yüzde 1-3 arasında geziniyor. Reel faiz başka piyasalarda bu çizgide gezinirken Türkiye'de yüzde 9-10 dolayında ise paradan para kazanılıyor demektir.
Şu günlerde Türkiye'de Merkez Bankası bankaların kasasındaki parayı gecelik yüzde 13,50 faizle topluyor. Hazine bono satın alanlara yüzde 14,20 dolayında faiz ödüyor.
Hazine'nin YTL ile sattığı bonoların reel faizi (enflasyondan arındırılmış faiz) yüzde 10,55 oranında.

Dövizle borçlan, YTL'ye yatır
Buna karşılık yurtdışında dolarını faize yatıranlar yıllık yüzde 1-3 getiri alabiliyor. Yurtdışından dövizle borçlananlar yüzde 4-5 faizle kredi bulabiliyor.
İşte bu faiz farklılığı nedeniyle yurtdışından oluk oluk döviz giriyor. Dövizi getiren, Merkez Bankası'na satarak ellerine geçen YTL'yi yüksek faize bağlıyor. Bankalar yurtdışından dövizle borçlanıyor. Dövizi Merkez Bankası'na satarak YTL'yi yüksek faize bağlıyor. Gidiniz bir bankaya. Sorunuz: "Kredi alacaksam YTL kredisi mi, döviz kredisi mi alayım? Paramı faize yatıracaksam, dövize mi, YTL'ye mi yatırayım?" Size diyecekler ki: "Döviz kredisi alın. Faizi yüzde 5 dolayındadır. Paranızı YTL faizine yatırın. Faizi yüzde 14 dolayındadır..."
İşte paradan para kazanmanın yolu bolu... İyi de bu çark nasıl dönüyor? Yüzde 5 ile yüzde 14 arasındaki faiz farkını kim ödüyor? Kim ödeyecek, halkımız ödüyor. Ayşe Hanım Teyzem, Ali Rıza Bey Amcam, maydanozun KDV'si, buzdolabının ÖTV'siyle ödüyor.

Muthis paralar donuyor olan halka oluyor yani..

peki bunun cozumu nedir acaba?

çok güzel bir soru sormuşsun AltayK.

Peki çözüm nedir? çok net bir şekilde görüldüğü üzere ülkemizin en önemli sorunu reel faizlerin yüksekliğidir. ülkemizde enflasyon yüzde 5 in az üzerindedir. peki hazinenin borçlanırken ödediği faiz nedir.? şu sıralarda %14 civarı. bu dengesizliği apaçık gözler önüne sermektedir. madem ki enflasyon piyasamızda ki fiyat artışını yansıtıyor o halde borçlanırken de bu değerin biraz üzerinde bir orandan borçlanmak gerekir.

Yüksek enflasyondan düşük enflasyona giden yolda reel faizlerin çok hızlı düşmeyebileceği bilinen bir olgudur. İstikrarlı dönemlerde benzer olgu İsrail, Arjantin, Brezilya ve Meksika’da da yaşanmıştı. Hatta, Meksika reel faizlerin yüksekliği nedeniyle yeniden krize sürüklenmişti. zira reel faizlerin düşük olması ülke ekonomisinin sağlam temellere oturduğunun bir göstergesidir.

Aslında reel faizlerin yüksekliğini de cari açığa bağlayabiliriz. cari açık görünürde üç yolla finanse edilir.

'Biri yabancı sermayeyle, ki bunu pek fazla çekemiyoruz çeksek de çoğu zaman kısa süreli . İkincisi dış borç. Üçüncüsü de uluslararası rezervler ki bu da mümkün değil. Bir tek borçlanma geriye kalıyor. Türkiye'ye kısa vadeli geliyor borçlar. Kısa vadeli döviz girişi sağlayabilmeniz için de içerdeki reel faizin yüksek olması gerekiyor'. Türk ekonomisi cari işlemler açığı vererek yüksek reel faizi kabul ediyor ve cari açığın kısa vadeli sermaye ile kapatılması zorunluluğunu reel faizlerin düşmesini engelliyor.

yani temel neden cari açıktır diyebilirim. bunun önüne geçmek için de yabancı sermayenin yurda girmesi ve bunun uzun vadeli olması gerekmektedir.

Not: öncelikle saat sabahın 6'sı olduğu için ne yazdığım konusunda pek fazla fikrim yok açıkcası şuurumda pek açık sayılmaz. sabah yazdıklarımı tekrar okur yanlışlarımı düzeltirim.

Bu detayli anlatim icin sag ol ramseyy. Sanirim anladim cozum onerini.

Hale bakilirsa isimiz epey zor gorunuyor..