DÜNYA ÜNİVERSİTELERİNİN WEBOMETRİK SIRALAMASI
(Webometrics Ranking of World Universities)
Üniversite ve Araştırma Merkezlerinin Dünya çapında bilimsel performanslarının etkili değerlendirmeleri artık internet/sanal ortamda daha kolay, hızlı ulaşılan ve görünen elektronik dergilerdeki (Cybermetric) yayınlarından Webometrik olarak ölçülmektedir. Elektronik Sibermetrik web tabanlı atıf raporları artık bibliografik atıflara alternatif olmuştur. Gelişmekte olan ülkelerde bilim adamları ve araştırmacıların bilimsel bilgiye ulaşmada ve onları paylaşmada elektronik dergiler, basılı dergilere göre çok ucuz, fazla sayıda kişi tarafından ziyaret edilen ve açık ulaşılabilirliği olan kaynaklardır. Webometrik sıralamalar kurumların eğitim kalite ve akademik prestijlerinden ziyade üniversite seçecek öğrencilere yol göstermek ve rehber olması amacıyla yapılmaktadır. Webometrik endeksler dünya çapında bilgiye açık erişimle web yayınları açısından kurum/ülkelere yardımcı olmaktadır. Eğer kurum/ülke web performansında istenilenin çok altında ise kurum/ülke yetkilileri web politikalarını gözden geçirmeli, web tasarım hacim ve kalitesini artırma ve elektronik yayına önem vermeye yönelmelidirler. Uluslar arası tanınma ve prestij açısından webometrik endeksler çok önemlidir ve küresel çapta en kolay ulaşılabilen verilerdir.
Webometrik karşılaştırma analizleri ve webometrik sıralamalar Üniversite ve diğer araştırma ile ilgili kurumların web ortamında yayın yapmalarını özendirmek amacıyla yapılmaktadır. Üretilen web endeksleri bilimsel (scientometric) ve bibliografik (bibliometric) endekslerle mukayese yapmaya yardımcı olmaktadır. Web endeksleri bilimsel değerlendirmeler için yararlı olup web ortamında bilginin yayılmasındaki zayıflıkları belirlemede kullanılabilir. Webometrik değerlendirmelerde Webometrics Ranking of World Universities, Essential Science Indicators, Google Scholar, Academic Ranking of World Universities and Times Higher World University Rankings kaynakları kullanılmaktadır. Webometric Ranking of World Universities karşılaştırma amaçlı kullanılır. Veri farklı amaçlı bileşenlere bölünmektedir. Veriler Kasım 2005 tarihine dayanır. Sıralama boyut (web sayfa sayısı), zengin dosyalar (pdf, doc, ps ve ppt formatlı dökümanlar) verimlilik tablolarında, dış bağlantılar görünürlük bölümünde ve küresel webometrik sıra etki tablolarında kullanılmaktadır. Thomson Corporation Essential Science Indicators makaleler ve bunların aldıkları atıfları belirler. Veriler Ağustos 2005 içindir. Makale sıralamaları verimlilik ve atıflar görünürlük ve etki tablolarında kullanılır. Google Scholor birçok veri tabanına bağlanan bibligrafik ve webografik veri kayıtlarını tutar. Kurumların veri tabanlarına ne derece ulaştığını ve kullandığını belirler. Verimlilik tablolarında Kasım 2005 verileri kullanılmıştır. Popülarite (ziyaret eden sayısı) Alexa veri tabanından elde edilmektedir. Etki değerlendirmelerinde Institute of Higher Education of the Shanghai Jiao Tong University’nin Dünya Üniversiteleri Akademik Sıralaması 2005 kullanılmıştır. Bu sıralama Dünyanın ilk 500 Üniversitesini belirlemiştir. The Times Ranking of World University Ranking 2005, sadece 200 kurumu sıralamış olup etki ölçümlerinde kullanılmıştır.
ULUSAL ALAN/SİTE SAYISI
Türkiye ulusal alan sayısı sıralamasında Dünyada 242 ülke içinde 827 bin alan/site ismiyle ile 41. sıradadır. İlk sırada 77.9 milyon ile Almanya, 32.2 milyon ile İngiltere ikinci ve 17.8 milyon ile Hollanda üçüncü sırada yer almaktadır. Alan büyüklüğünde Türkiye 15097 ile Dünyada 39. sırada yer almaktadır. Akademik alan/site sayısında Türkiye 176 ülke içinde 173526 site ile Dünyada 92. sırada yer alabilmektedır. Milli gelir başına alan boyutu sıralamasında ülkemiz 201 ülke içinde 63 değeri ile 111. sırada yer alabilmektedir.
WORLD RANK/ DÜNYA SIRASI UNIVERSITY/ÜNİVERSİTE SIZE VISIB. RICH FILES Web 439 BILKENT UNIVERSITY 170 628 550 0.323 537 MIDDLE EAST TECHNICAL UNIVERSITY 654 626 424 0.782 673 BOGAZICI UNIVERSITY 844 742 548 0.451 810 ISTANBUL TECHNICAL UNIVERSITY 1,045 873 463 0.811 927 ANKARA UNIVERSITY 537 1,324 617 0.375 1192 HACETTEPE UNIVERSITY 1,089 1,345 1,264 0.506 1202 AGEAN UNIVERSITY 1,674 1,194 771 0.497 1596 GAZI UNIVERSITY 1,634 1,811 1,438 0.632 1666 DOKUZ EYLUL UNIVERSITY 1,626 1,868 1,678 0.549 1672 KOC UNIVERSITY ISTANBUL 1,877 1,875 1,176 0.593 1714 ISTANBUL UNIVERSITY 1,748 1,793 2,054 0.371 1745 SABANCI UNIVERSITY 1,560 1,944 2,047 0.498 1755 CUKUROVA UNIVERSITY 1,891 1,838 1,894 0.511 1760 UNIVERSITY OF ANATOLIA 2,626 1,313 2,564 0.997 1896 EASTERN MEDITERRANEAN UNIVERSITY 1,990 2,040 1,906 0.506 1928 ISTANBUL BYLGY UNIVERSITY 986 2,544 2,136 0.082 1958 ULUDAG UNIVERSITY 2,276 2,100 1,552 0.507 2127 INONU UNIVERSITY MALATYA 1,844 2,431 2,320 0.297 2164 BASKENT UNIVERSITY 2,622 2,497 762 0.43 2169 AKDENIZ UNIVERSITY 2,459 2,315 1,854 0.441 2257 UNIVERSITY OF GAZI ANTEP 2,038 2,645 2,029 0.38 2313 YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY 2,737 2,368 2,194 0.923 2485 SELCUK UNIVERSITY 3,257 2,346 2,509 0.709 2522 KARADENIZ TECHNICAL UNIVERSITY 2,939 2,419 3,099 0.701 2556 KOCAELI UNIVERSITY 2,824 2,666 2,550 0.799 2568 ERCIYES UNIVERSITY 2,841 2,880 1,788 0.325 2618 UNIVERSITY OF YUZUNCU 2,299 3,061 2,488 0.996 2648 DICLE UNIVERISTESI 3,193 3,093 746 0.549 2666 UNIVERSITY OF BAHCESEHIR 3,599 2,636 1,925 1.436 2678 YEDITEPE UNIVERSITY 3,330 2,757 2,057 0.582 2708 MARMARA UNIVERSITY 2,905 2,982 2,244 0.41 2711 SAKARYA UNIVERSITY 2,900 2,864 2,778 0.565 2724 ONDOKUZ MAYIS UNIVERSITY 3,067 2,980 2,077 0.567 2762 SULEYMAN DEMIREL UNIVERSITY 3,609 2,676 2,492 0.787 2776 TRAKYA UNIVERSITY EDIRNE 2,981 2,941 2,749 0.64 2793 CANAKKALE ONSEKYZ MART UNIVERSITY 2,883 2,840 3,471 0.576 2834 IZMIR INSTITUTE OF TECHNOLOGY 3,048 3,011 2,760 0.742 2954 AFYON KOCATEPE UNIVERSITY 3,364 3,206 2,204 0.709 2972 BALIKESIR UNIVERSITY 3,135 3,075 3,271 0.602 2977 ADNAN MENDERES UNIVERSITY 2,989 2,997 3,893 0.528 2985 CANKAYA UNIVERSITY 3,208 3,243 2,516 0.668 Not: Diğer Üniversitelerimiz Dünyanın ilk 3000 Üniversitesi içine Webometrik sıralamada girememiştir.
Dünyadaki ilk 500 Ar-Ge Enstitüsü dalında Türkiye’den sadece Tübitak 160. sırada yer alabilmektedir.
Tablo 5 Google arama motorunda en çok aranan ilk 20 Türk Üniversitelerinin sıralaması verilmiştir. İlk üç sırada ODTÜ, Boğaziçi ve Bilkent Üniversiteleri yer almaktadır.
Tablo 5: Google’daki Türk Üniversitelerinin sıralaması aşağıdaki gibidir.
UNIVERSITY/ÜNİVERSİTE RANK IN GOOGLE/ GOOGLE SIRASI MIDDLE EAST TECHNICAL UNIVERSITY 6 BOGAZICI UNIVERSITY 9 BILKENT UNIVERSITY 11 ISTANBUL TECHNICAL UNIVERSITY 13 KOC UNIVERSITY ISTANBUL 21 ISTANBUL BYLGY UNIVERSITY 23 GIRNE AMERICAN UNIVERSITY 26 ISTANBUL UNIVERSITY 38 EASTERN MEDITERRANEAN UNIVERSITY 65 ISIK UNIVERSITY 129 GEBZE INSTITUTE OF TECHNOLOGY 131 GALATASARAY UNIVERSITY 132 YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY 139 ATILIM UNIVERSITY 153 KARADENIZ TECHNICAL UNIVERSITY 170 CYPRUS INTERNATIONAL UNIVERSITY 185 MIMAR SINAN UNIVERSITY 190 ATATURK UNIVERSITY 196 KOCAELI UNIVERSITY 204 FIRAT UNIVERSITY 208 DÜNYA WEBOMETRİK ÜNİVERSİTE SIRALAMASINDA İYİ YER ALABİLMEK İÇİN TAVSİYELER
Dünya çapında küresel bir Üniversite ve Ar-Ge merkezi/enstitüsü olabilmek için Web’te uygun şekilde yeralmak çok önemlidir. Web linkleri, kaynaklar, faaliyetler, küresel performanslar ziyaretcilere kurum hakkında doğru vizyonu vermektedir.
URL İsmi: Her kurum özgün alan/site ismi seçmeli ve kullanmalıdır. Kurum ismi asla değişmemelidir. Yazılımı İngilizceye uyumlu ve kolay akılda kalıcı olmalıdır.
İçerik: Geniş Web’e sahip olma çok fazla katılımcı ile sağlanabilir. Personel, araştırmalar, lisans üstü öğrenciler potansiyel yazar olmaya teşvik edilmelidir. Dağıtılmış yazarlar sistemi kullanılmalıdır. Merkezi yönetim kurumsal bilginin ve tasarımın formatını belirlemeden sorumlu olmalıdır. Kütüphane, dökümantasyon merkezleri ve benzer servisler büyük veri tabanlarını, tezleri, pre-printleri ve raporları sistemde sunulmalıdır. Kişisel bilgiler ve arşivler sisteme eklenmelidir. Dışsal kaynaklar, hosting özellikle konferans/seminer/toplantıların yazılımları, bilimsel topluluk ve yayınları ve elektronik dergiler sisteme dahil edilmelidir. Geçmiş raporlar, resimler ve faaliyetlere yer verilmelidir.
İnterlink/Bağlantılar: Diğer sitelere link verip/alınmalıdır. Eğer içerik iyi bilinmez, tasarım kötü, bilgi sınırlı ise ve dil çeşitliliği yoksa alan boyutu ve kalitesi düşük olacaktır. Bu yüzden bile diğer sitelerden az link alınacaktır.
4.Dil: Web izleyicilerinin sadece yerel olacağı düşünülmemeli, birden fazla dilde site oluşturulmalıdır. Sitenin İngilizce versiyonu mutlaka olmadır.
Zengin Ortam Dosyaları (Rich Files): html standart Web sayfa formatı olsa da pdf ve doc formatları daha iyi dağıtılan dosyalardır. Postscript (ps) popüler format olsa da açılması zordur bu yüzden alternetif version pdf sağlanmalıdır.
Arama Motoru Dostu Tasarım: Sorunlu Flash, Java ve Java Script tabanlı arama menularını kullanma robot girişini bloke etmektedir. Veri tabanları oldukça dinamik yapıda olmalı ve arama motorlarınca kolayca görülebilmelidir. Statik sayfalar tercih edilmelidir.
Popularite ve İstatistik: Ziyaret edenlerin sayısı ve orijini oldukça önemlidir. Ulaşım neden dağılımları çok önemlidir, iyi irdelenmelidir.
Arşivleme ve Kalıcılık: Eski ve güncel olmayan makale/yazılar da sitede kalmalıdır. İlgili bilgiler yeni tasarlanan site formatlarında kaybedilmemelidir.
Site Zenginleştirme Standartları: Anlamlı ve çarpıcı başlıklar ve etiketler sayfa görünürlüğünü artırabilir.