Kıymetli Madenler Piyasası

Piyasanın Açılışı

İstanbul Altın Borsası, son yıllarda kazandığı ivme ile hızla büyümekte olan altın sektörü ile finans sektörü arasında köprü görevini üstlenmenin yanında sektörün uluslar arası rekabete açılmasında aktif rolü ile de önemli bir işlevi yerine getirmektedir. İAB'nin açılışından günümüze kadar gelinen süreç içerisinde, kıymetli madenlerin dünya piyasalarına paralel şartlarda işlem gördüğü bir piyasa ortamının yaratılmasının yanında altın sektörünü kurumsallaşması, uluslar arası rekabete açılması, en önemli ihracat kalemlerinden birisi durumuna gelmesi ve kıymetli madenlere dayalı finansal ürünlerin oluşturulması yönünde önemli mesafeler alınmıştır.

26 Temmuz 1995 tarihinde Borsa'nın açılmasıyla birlikte faaliyete geçen Altın Piyasası , üye kuruluşlar tarafından yurtdışından ithal edilen altının serbest piyasa şartlarında alım satımının yapıldığı organize bir piyasadır.

Yapılan yasal düzenlemeler sonucu gümüş ve platinin de 9 Temmuz 1999 tarihinden itibaren Borsa bünyesinde işlem görmeye başlamasıyla Altın Piyasası fiili olarak Kıymetli madenlerin işlem gördüğü bir piyasa konumuna gelmiştir. Ayrıca 1 Ekim 1999 tarihinde Standart Dışı Altın İşlemleri de Borsamız bünyesinde faaliyete geçmiştir.


Kıymetli Madenler Piyasasına Üyelik

Kıymetli Madenler Piyasası'nda Borsa'ya üye Bankalar, Yetkili Müesseseler, Kıymetli Maden Aracı Kurumları, Kıymetli Maden Üretim ve Pazarlaması faaliyetinde Bulunan Kuruluşlar, Kıymetli Maden Rafinerileri ve Yurt Dışında Yerleşik kişi ve Kuruluşlar işlem yapabilirler. Üye olmanın ön şartı Hazine Müsteşarlığı'ndan "Altın Borsası Üyelik Belgesi"nin alınmış olmasıdır. Üyelik için ilgili kuruluşların Üyelik Belgesiyle birlikte Borsa'ya başvurması ve Yönetim Kurulu tarafından üyeliğine karar verilmesi gerekmektedir. Üyelik şartlarını öğrenmek için tıklayınız.


Kıymetli Madenler Piyasası İşlem Yöntemi

Kıymetli Madenler Piyasası'nda işlemler, üye temsilcileri tarafından Borsa eksperlerine verilen emirlerin bilgisayar sistemine girilip "otomatik eşleşme" kuralına göre en iyi alım ve en iyi satım emirlerinin birbirini karşılaması suretiyle gerçekleşmektedir. İşlemler, fiyat ve zaman önceliği kurallarına uygun olarak çok fiyat yöntemine göre yürütülmektedir.

Bilgisayara girilen alım ve satım emirleri bilgi dağıtım ekranları vasıtasıyla aynı anda üyelere ve uluslararası piyasalara ulaştırılmaktadır. İşlem Saatleri

Kıymetli Madenler Piyasası'nda işlemler, sabah ve öğle olmak üzere Borsa'nın açık olduğu her işgününde iki seansta gerçekleşir. Avrupa Piyasalarındaki fiyatların izlenebilmesi için sabah seansı 11:00-13.00 saatlerinde, Amerikan Piyasalarındaki fiyatların izlelebilmesi için öğleden sonra seansı 15:00-17:15 saatleri arasında gerçekleştirilir.


Takas

Altın Piyasası'nda takas işlemleri, Takas Merkezi ve Borsa'nın anlaştığı takas bankası aracılığıyla yürütülür. Borsa Takas Merkezi alıcı için satıcı, satıcı için alıcı rolünü üstlenerek altın ve nakit alacaklarını tarafları fiziken karşılaştırmadan yerine getirir. Takas Merkezi üstlendiği bu konumu gereği yükümlülüklerin yerine getirilmemesi riskini de üstlenmiş olur. Üstlenilen bu risk dolayısıyla Borsa tarafından üyelerden yapacakları işlemler karşılığında teminat tesis etmeleri istenir.

Altın Piyasası'nda gerçekleşen işlemlerin takası öğleden sonra başlar. Takas işlemlerinde, altın alım işlemi yapan üye altının karşılığı olan tutarı takas işlemlerini yapan bankadaki takas hesabına yatırarak altını teslim alır. Altın satış işlemi yapan taraf ise teslim etmekle yükümlü olduğu altın miktarını Borsa Takas Merkezine teslim eder. Takas hesabına yatırılan altın tutarının parasal alacaklı olan üyenin hesabına virman edilmesi ve Takas Merkezi'ne teslim edilen altın miktarının altın alacaklı üyenin hesabına virman edilmesiyle takas işlemleri tamamlanmış olur.


Teminat Türleri ve Teminat Olarak Kabul Edilen Kıymetler

Üyelerin işlem yapmak için iki tür teminat tesis etmeleri zorunludur. Bunlar:

Üyelik / Risk Teminatı: Üyelerin işlemleri dolayısıyla diğer üyelere ve Borsa'ya karşı yükümlülüklerini yerine getirmemelerine karşı yatırmak zorunda oldukları teminatlardır.

İşlem Teminatı: Üyelerin işlem yapabilmeleri için gerekli olan teminattır. İşlem teminatı, üyenin ilgili gündeki işlem limitini belirler. Son yapılan düzenleme ile bir üyenin yapabileceği işlem miktarı ilgili gündeki toplam işlem teminatının ve kasasında bulundurduğu kıymetli maden toplamının 25 katıdır.

Teminatlar, Yönetim Kurulu tarafından belirlenen bankaya veya Borsa Takas Merkezi'ne teslim edilen aşağıdaki değerlerden oluşur:

Yeni Türk Lirası,
Yönetim Kurulu'nca cinsleri belirlenen efektif ve dövizler,
Banka teminat mektupları
Her türlü Devlet Tahvil ve Hazine Bonoları.
Borsa takas merkezine teslim edilen kıymetli madenler


Borsa Komisyonu

Kıymetli Madenler Piyasası'nda gerçekleşen işlemlerden alıcıdan ve satıcıdan 0.00015 (onbinde bir buçuk) olmak üzere toplam 0.0003 (onbinde üç) komisyon alınır. Bir üyenin kendinden kendine işlem yapması durumunda ise komisyon miktarı dört katı oranında uygulanır. Borsa, alıcı üyeden 0.0004 (onbinde dört) oranında da saklama ücreti tahsil eder.


İşlem Birimi

Piyasa'da işlemler YTL/kg, ABD Doları/ons ve Euro/ons üzerinden gerçekleşir.


Valör

YTL/kg ve ABD Doları/ons işlemlerinin valörü aynı günden(T+0) başlamak üzere beş iş gününe (T+5) kadardır. Euro/ons işlemlerinin valörü ise aynı gün (T+0) veya ertesi iş günüdür (T+1). Sabah seansında gerçekleşen (T+0) valörlü işlemlerin takası aynı gün yapılır. Öğleden sonra seansında üyelerin (T+0) olarak gerçekleştirdikleri işlemler ise mali yükümlülüklerini yerine getirmiş olması şartına bağlı olarak aynı gün yapılabilmektedir.



İşlem Esasları - Altın İşlemleri

Emir Tipleri

Normal Emir: T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından 3 Mart 1995 tarih ve 22242 sayı ile Resmi Gazete'de yayımlanan Kıymetli Madenler Borsası'nda İşlem Görecek Altın Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ'de belirtilen altınlar için verilen ve standart külçe emri ile resmi müzayede emri dışındaki emir türüdür.

Standart Külçe Emri: Söz konusu Tebliğ'de tanımlanan 350-450 onsluk (10,88622 kg 24 ayar- 13,37450 kg) altın külçeler için verilen emir türüdür.

Resmi Müzayede: Mahkemelerin, İcra Dairelerinin ve diğer Resi Dairelerin Borsa'da yapılmasını istediği altın satım işlemlerini kapsayan bir emir türüdür. Bu tip işlemlerde Borsa Başkanlığı'nca belirlenecek bir sıra ile aracı kuruluşlar müzayedeleri gerçekleştirirler.


Emir Miktarı

Minumum emir miktarı 100 gram olup bu miktarın üzerindeki emirler 100 gram ve katları olarak artar.


Fiyat Aralıkları

En küçük fiyat hareketi YTL/Kg cinsinden verilen emirlerde 1 Ykr, ABD Doları/ons ve Euro/ons cinsinden verilen emirlerde 5 cent'dir.


Saflık Derecesi

Altın işlemlerinde Hazine Müsteşarlığı'nın "Altın Standartları ve Rafinerileri Tebliği" ile belirlenen uluslararası rafinerilerden çıkışlı minimum 995/1000, maksimum 999.9/1000 saflıktaki altınlar işlem görebilir.



İşlem Esasları - Gümüş İşlemleri

Emir Tipleri

Gümüş işlemlerinde teklif tipi 3 türlüdür:

Normal Emir: T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından 20 Nisan 1999 tarih ve 23672 sayı ile Resmi Gazete'de yayımlanan Kıymetli Madenler Borsası'nda İşlem Görecek Gümüş ve Platin Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ'de belirtilen standart külçe gümüş ve platin için verilen emir türüdür. Bu emir türü gümüş için dünya standartlarında kabul edilen 500 ons (15,55174 kg) ile 1250 ons (38,87935 kg) arasındaki külçeleri kapsar.

Granül Emir: Söz konusu Tebliğ'de tanımlanan granül gümüşler için verilen emir türüdür. Bu emir türü 99.9 ayar ve 1-35 kg ağırlığındaki torbalanmış granül gümüşü kapsar.

Resmi Müzayede: Mahkemelerin, İcra Dairelerinin ve diğer Resmi Dairelerin Borsa'da yapılmasını istediği gümüş satım işlemlerini kapsayan bir emir türüdür. Bu tip işlemlerde Borsa Başkanlığı'nca belirlenecek bir sıra ile aracı kuruluşlar müzayedeleri gerçekleştirirler. Başkanlık gerektiğinde re'sen satışa çıkarma işlemi de yapabilir. Bu durumda kurtaj ücretini Borsa alır.


Emir Miktarı

Minumum emir miktarı 5 kg olup bu miktarın üzerindeki emirler 1 kg ve katları olarak artar.


Fiyat Aralıkları

En küçük fiyat hareketi YTL/kg cinsinden verilen emirlerde 1Ykr, ABD Doları/ons ve Euro/ons cinsinden verilen emirlerde 1 cent'dir.


Saflık Derecesi

Gümüş işlemlerinde Hazine Müsteşarlığı tarafından yayınlanan "Gümüş ve Platin Standartları ve Rafinerileri Tebliği" ile belirlenen uluslararası nitelikte 99.9/100 saflıktaki gümüşler kabul edilir.



İşlem Esasları - Platin İşlemleri

Emir Tipleri

Platin işlemlerinde teklif tipi 2 türlüdür:

Normal Emir: T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından 20 Nisan 1999 tarih ve 23672 sayı ile Resmi Gazete'de yayımlanan Kıymetli Madenler Borsası'nda İşlem Görecek Gümüş ve Platin Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ'de belirtilen standart külçe platin için verilen emir türüdür. Bu emir türü platin için 1 kg (32.1507425 ons) ile 6 kg (192.904455 ons) arasındaki külçeleri kapsar.

Resmi Müzayede: Mahkemelerin, İcra Dairelerinin ve diğer Resmi Dairelerin Borsa'da yapılmasını istediği platin satım işlemlerini kapsayan bir emir türüdür. Bu tip işlemlerde Borsa Başkanlığı'nca belirlenecek bir sıra ile aracı kuruluşlar müzayedeleri gerçekleştirirler. Başkanlık gerektiğinde re'sen satışa çıkarma işlemi de yapabilir. Bu durumda kurtaj ücretini Borsa alır.


Emir Miktarı

Minumum emir miktarı 5 kg olup bu miktarın üzerindeki emirler 1 kg ve katları olarak artar.


Fiyat Aralıkları

En küçük fiyat hareketi YTL/kg cinsinden verilen emirlerde 1Ykr, ABD Doları/ons ve Euro/ons cinsinden verilen emirlerde 5 cent'dir.


Saflık Derecesi

Platin işlemlerinde, Hazine Müsteşarlığı tarafından yayınlanan "Gümüş ve Platin Standartları ve Rafinerileri Tebliği" ile belirlenen 99.95/100 saflıktaki platinler kabul edilir.



İşlem Esasları - Standart Dışı Altın İşlemleri

Emir Tipleri

Normal Emir: T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından yayımlanan Kıymetli Madenler Borsası'nda İşlem Görecek Altın Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ'nin 5. maddesinde belirtilen saflık ve ayardaki standart dışı altının işlem görmesine imkan tanıyan emir türüdür.

Resmi Müzayede: Mahkemelerin, İcra Dairelerinin ve diğer Resmi Dairelerin Borsa'da yapılmasını istediği standart dışı altın satım işlemlerini kapsayan bir emir türüdür. Bu tip işlemlerde Borsa Başkanlığı'nca belirlenecek bir sıra ile aracı kuruluşlar müzayedeleri gerçekleştirirler. Emir Miktarı

Minumum emir miktarı 1 kg olup bu miktarın üzerindeki emirler 1 kg ve katları olarak artar.


Fiyat Aralıkları

En küçük fiyat hareketi YTL/kg cinsinden verilen emirlerde 1Ykr, ABD Doları/ons ve Euro/ons cinsinden verilen emirlerde 5 cent'dir.


Saflık Derecesi

Standart Dışı altın işlemlerinde, Hazine Müsteşarlığı'nın "Altın Standartları ve Rafinerileri Tebliğ" nin 5. maddesi ile belirlenen ve ayarları 585/1000 milyem ve yukarısında olan, ağırlıkları ise 1-15 kg. Arası bulunan standart dışı altın külçeler, Türkiye'de kurulacak Altın Rafinerisi veya Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü ya da bu kurumun belirleyeceği kuruluşlarca düzenlenecek ayar raporuna göre Borsa'da standart dışı altın olarak işlem görebilir.

kaynak