NEUROFEEDBACK BEYİN DALGALARI İLE TEDAVİ


Psikolog Uğur Baygören

Neurofeedback Nedir?

Neurofeedback (nörofidbek, EEG biofeedback, neurotherapy) beyin dalgalarını değiştirmeye dayanan dijital teknoloji temelli nispeten yeni bir tedavi yöntemidir.

Nöronlar arası iletişim elektro-kimyasal süreçler aracılığı ile olur. Beynin elektrik aktivitesi ürettiği uzun zamandır biliniyor.Nitekim klasik EEG'de bu, teşhis için kullanılıyor.Yeni olan, dijital teknoloji sayesinde beyin dalgalarının tedavi için kullanılması.

Yurtdışında özellikle Amerika'da yaygın kullanım alanı olan bu tedavi yöntemi, ne yazık ki ülkemizde yeterince tanınmıyor. Bu konuda türkçe başvuru kaynağı yok.

İngilizce bilenler "neurofeedback ya da brain waves" diye internette arama yaptıklarında karşılarına çıkan binlerce sayfadan bilgi edinebilir.

Neurofeedback Hangi Hastalıklarda Kullanılıyor?

Neurofeedback konusunda ilk çalışmalar epilepsi üzerine yapılmış. Mevcut çalışmaların çoğu hiperaktivite üzerine. Depresyon ve anksiyete tedavisinde ilaca ek olarak tavsiye ediliyor. İlacın yan etkilerinden çekinen pekçok kişi alternatif tedavi yöntemlerine yöneliyor. Tıbbın alternatifi olmaz.Ama tıp içinde alternatif tedavi yöntemleri olur.

Şizofreni, otizm ve down sendromu gibi kronik hastalıklarda da yapılan deneysel araştırmalar var. Umut verici hatta bazen mucizevi ilerlemeler rapor edilmiş ancak yaygın kabul görmüş değil. Çünkü çok kullanılan protokoller olsa da hala standarta oturmuş değil. Bu biraz da insanın doğasından, her bir insanın biricik(unique) olmasından kaynaklanıyor. Nasıl olmasın ki? Beyin evrendeki en karmaşık yapı ve biz onun ancak bir kısmına vakıfız.

Beyin Dalgaları Neyi Gösterir?

Hızlarına göre beyin dalgaları ve ilişkin oldukları durumlar:

Delta (0-4 Hz) derin uyku

Theta(4-8 Hz) hayal kurma

Alpha(8-12 Hz) relaksasyon

Smr (12-15 Hz) konsantrasyon

Beta1(15-18 Hz) problem çözme

Beta2(18-25 Hz) anksiyete

Beyin dalgaları basitçe böyle formüle edilebilir. Ancak takdir edersiniz ki beynin işlevleri bunlardan ibaret değil, işleyiş bu kadar basit değil. Örneğin theta aynı zamanda hafıza (öğrenilen bilginin hıfzedilmesi) ile de ilgili.

Beyin Dalgaları Hangi Hastalıklar İle İlgili?

Delta dalgası normalde derin uykuda ortaya çıkan dalga. Eğer fazla ise beynin hangi bölgesinde düşürmüşsek o bölge ile ilgili işlevde düzelme-gelişme sağlanıyor. Wernice Broca konuşma bölgesinde delta dalgasını düşürerek sözel ifadenin arttırılması mümkün.

Theta dalgası hayal kurarken ortaya çıkan dalga. ADHD-dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda olduğu gibi frontal lobda theta düşürmek Ritaline ek yada alternatif olarak yaygın şekilde kullanılıyor.

Alpha dalgasının frontal lobda çok olması dalgınlığa işaret eder düşürmek farkındalığı arttırır. Oksipital lobda az ise gerginliğe işaret eder arttırmak hemen sonuç verir. İki yıl meditasyon yapın ya da 20 seans alpha arttırın.

Smr-Beta dalgalarını central bölgede arttırmak, epilepsi dahil pekçok rahatsızlığın semptomun giderilmesinde kullanılıyor. Özellikle Smr dalgasını arttırmak beynin daha organize çalışmasını sağlıyor.

Yapılan araştırmalara göre neurofeedback'te korteks (beyin kabuğu) seviyesinde elektrik aktivitesi değiştirilirken daha alt daha temel seviyede talamus seviyesinde değişiklikler oluyor ve böylece aynı protokol farklı rahatsızlıklarda kullanılabiliyor. Yani beyin daha iyi çalışmaya başlayınca hangi sorun varsa o ortadan kalkıyor.

Herhangi bir riski ya da yan etkisi olmayan bu tedavi yönteminde hedef davranışa ek olarak uyku kalitesinin artması, hafızanın keskinleşmesi gibi gelişmeler de görülebiliyor.

Seanslar Nasıl Yapılıyor?

Beyin dalgalarını nasıl arttırıp azaltıyoruz? Bilgisayar yardımı ile!

Beynin elektrik aktivitesini ölçen özel aparat bilgisayara bağlanır. Saçlı deri üzerine yapıştırılan elektrotlar aracılığı ile kişi kendi beyin dalgalarını bilgisayar ekranında renkli barlar şeklinde sayısal değerleri ile birlikte görür. Özel geliştirilen program ile 30 dakika süre ile kişi hedef beyin dalgasını ihtiyaca göre düşürür veya arttırır.Yapılan tekrarlar ile bu öğrenme kalıcı hale gelir. Burada bilgisayar esas olarak ekran görevi görür. Değişikliği yapan ve hedef davranış değişikliğinde başarıyı belirleyen kişinin kendi motivasyonudur. Onun için danışanın işbirliği ve seansların tamamlanması şart.

Her Psikolojik Rahatsızlıkta Kullanılabilir mi?

Tabii ki hayır. Durumunuzu belirtir ayrıntılı mail'lerinize cevap verilecektir. Neurofeedback'ten yararlanmak için ille de bir rahatsızlığınız olması gerekmez. Peak Performans'ta yani Relaksasyon+Konsantrasyon için de kullanılıyor. Kim beynini daha iyi kullanmak istemez ki? Deneme seansında bu sistemin gerçekten işe yarayıp yaramadığına bizzat kendiniz kara verebilirsiniz.



DİKKAT! Teşhisi doktor koyar, tedaviyi doktor düzenler. Doktorunuza danışmadan ilacınızı bırakmayın, dozunu değiştirmeyin, başka bir tedaviye başlamayın. Burada verilen bilgiler teşhis veya tedavi amacıyla kullanılamaz. Burada verilen bilgiler çeşitli yurtdışı araştırmalarından derlenmiştir. Neurofeedback ülkemizde sadece bir kaç merkezde uygulanabilen bir yöntemdir. Kendinizde veya bir yakınınızda yoğun endişe, çökküntü hali, sıradışı düşünce içeriği vb. belirtiler varsa en yakın sağlık kurumuna başvurunuz.