Konu: Piyasalardaki çalkantı Merkez'i aştı, görev hükümete düşüyor

Piyasalardaki çalkantı Merkez'i aştı, görev hükümete düşüyor



Merkez Bankası satış müdahalesine rağmen 1.77 YTL ile tarihi zirveye çıkan doların ateşini düşürmek için Para Kurulu'nu pazar günü olağanüstü topluyor. faiz silahını tekrar çekti. Piyasa hükümetin siyasi kaygıları gidererek bir paket açıklamasını istiyor.



Döviz piyasasında hafta başından bu yana yaşanan dolar talebinin önünü dün Merkez Bankası da kesemedi. Gelişmiş ülkelerdeki faiz artırım ihtimallerinin neden olduğu son iki aylık dalgalanmada gelişmekte olan ülkeler arasında en ağır darbeyi enflasyon, cari açık ve siyasi riskler nedeniyle Türkiye yerken, dolar Merkez Bankası'nın 2 milyar dolar olduğu tahmin edilen satışlarına rağmen 1.77 YTL ile tarihi zirvesini gördü. Faiz yüzde 21.5'i aşarken, endeks 1.096 puanlık düşüşle 33.132 seviyesine geriledi. Uzmanlar tarafından dün gün boyu devam eden satışları "cesaretsiz ve tedirgin" bulunan Merkez Bankası, 1.75 puanlık faiz artırımı yaptığı 7 Haziran'daki olağanüstü toplantının ardından, Para Politikası Kurulu'nu (PPK) pazar günü tekrar toplamaya karar verdi. Dövizin önünü kesmekte müdahale silahı işe yaramayan Merkez Bankası'nın bu kez faiz silahını bir kez daha çekmesi bekleniyor.

PPK toplantısından çıkacağı tahmin edilen 2 puanlık faiz artışının da bir işe yaramayacağı ifade edilirken, ayrıca alınacak günlük döviz satım ihaleleri kararının da faiz ödemeleri nedeniyle likidite ihtiyacı olan hedge-fonların önünü kesemeyeceği ileri sürülüyor. PPK'nın 10 gün arayla iki kez toplanması da piyasada Merkez Bankası'nın tedirginliğinin bir göstergesi olarak algılanırken, önceki gün Maliye Bakanı Kemal Unakıtan ile Devlet Bakanı Ali Babacan'ın "önlem paketi" olarak sadece eşitsiz bir stopaj indirimini açıklamaları hükümete olan güven erozyonunu tetiklemiş durumda.



Hükümet güven kaybına uğradı
Bankacılara göre, iş bu hafta dövize karşı elindeki bütün silahları kullanan Merkez Bankası'nı aşmış durumda. AKP hükümetinin bir an önce IMF ile birlikte yeni bir yol haritası çıkarmasının ateşin söndürülmesi açısından etkili olacağı savunuluyor. Son 3.5 yıl içinde 10 milyarca doları yüksek getirisi nedeniyle Türkiye'ye soktuktan sonra, bu hafta enflasyon, cari açık, siyasi risk, Avrupa Birliği (AB) üyeliği ile ilgili tedirginlikleri bahane ederek dövizi tetikleme konusunda başrol oynayan hedge fonların aslında asıl dertlerinin likidite ihtiyacı olduğu belirtiliyor. ABD Merkez Bankası'nın (FED) önümüzdeki haftaki toplantısı öncesinde faiz artırım tedirginliğinin alevlenmesiyle aslında tüm gelişmekte olan ülke piyasalarından çıkış trendi de faiz ödemesi dönemine giren hedge fonların likidite ihtiyacından kaynaklanıyor. Ancak, Türkiye'nin Güney Afrika, Brezilya gibi diğer gelişmekte olan ülkelerden bağının ise tamamen koptuğunu belirten uzmanlar, bunda enflasyon, cari açık, siyasi risklerin yanı sıra bunda AKP hükümetine olan güven erozyonunun etkili olduğunu düşünüyor. Uzmanlara göre Merkez Bankası'nın bu hafta dövizdeki çıkışı sadece global etkilere bağlayarak, geçici olduğunu düşünmesi de etkili. Zira Merkez Bankası'nın elindeki faiz ve döviz satış silahını yerinde ve zamanında kullanamadığı ifade ediliyor.



PPK toplantısı ateşi düşürdü

Merkez Bankası, perşembe günü "Piyasalar başı boş değil, gerekirse harekete geçeriz" mesajı vermesinin üzerinden, 24 saat geçmeden, 1.7130 YTL seviyesinde dolar satmaya başlamasına rağmen 1.77 YTL ile rekor kıran doların ateşi ise PPK'nın olağanüstü toplanacağının açıklanmasıyla bir miktar düştü. Dolar kotasyonları bankalararası piyasada 1.70 YTL'nin altına geriledi. Dolardaki bu düşüşte, Merkez Bankası'nın her ne kadar piyasada bir etkisi kalmadığı düşünülse de ileriye yönelik önlemler alabileceği ve bir otoritenin olduğunun hissettirilmesi etkili oldu.



Faiz yüzde 22 görülebilir
Döviz piyasasındaki çıkıştan bono piyasası da ağır darbe aldı. Piyasada gösterge konumda olan 9 Nisan 2008 vadeli kağıt, yabancı satışlarıyla valörlü işlemlerde yüzde 21.5'i aştı. Uzmanlar faizin bu hafta yüzde 22'ye çıkabileceğini belirtiyor. Öte yandan dün İMKB'deki yüzde 3.2'lik kayıp ile ilgili Yatırım Finansman Araştırma Müdürü Ali Kerim Akkoyunlu şöyle konuştu: "Hisse senetleri piyasasında yabancı yatırımcıların satışlarını hızlandı. Bunda da; haziran ayı enflasyon verilerinin beklenin de üzerinde çıkacağı beklentisi ve yurtdışı borsalardaki dalgalanma etkili oldu."



Saruhan Doğan/Finansbank Baş Ekonomisti

Merkez can yakmalıydı

Merkez Bankası'nın müdahalesi daha yüklü, daha sert ve biraz da can yakıcı olmalıydı. Merkez Bankası'na akıl öğretmek tabiki bizle edüşmez ama müdahalenin piyasaya olan etkisinin zayıf kaldığı kanısındayım. Bir de piyasada müdahaleye yönelik "Merkez satsa da biz de oradan alsak" şeklinde fırsatçı bir psikoloji oluşmaya başladı. Müdahale amacından ters algılanmaya başlandı. Yine de Merkez'in kur politikasını kesinlikle değiştirmemesi gerekiyor.



Cevdet Akçay/Koçbank Başekonomisti

Müdahale olmasaydı 1.82 YTL olabilirdi

Merkez Bankası'nın hangi koşullarda ne gibi bir müdahale ettiğini kimsenin bilmesi mümkün değil. Olması gereken tek şey Merkez Bankası'na güvenmektir. Bir de müdahaleler çok çetrefilli bir iştir. Eksileri artılarından daha çoktur. Dolayısıyla Merkez'i "gir içeri ve dağıt" gibi gaza getirici laflar etmek anlamlı değil. Belki de Merkez Bankası müdahale yapmasaydı dolar 1.82 YTL'ye kadar çıkabilirdi.





Altuğ Karamenderes/Ata Yatırım Başekonomisti

MB barut kullanmadan denge aradı

Merkez Bankası dolara müdahale etmek ile çok doğru bir karar verdi. Çünkü 1.70 YTL'nin kırılması psikolojik olarak çok olumsuz beklentilere yol açacaktı. Merkez Bankası, müdahale etmek için doların 1.70 YTL seviyesinin üzerine çıkmasını beklediği kanısındayım. Çünkü piyasada doların bu kadar yükselip yükselmeyeceğini merak ediyordu. Böylelikle piyasada rahatlamış oldu. Merkez Bankası müdahale miktarını az tutarak piyasanın kendi kendine dengeye gelmesini bekliyor. Bir de enflasyon konusunda piyasadan daha olumlu. Kısacası Merkez Bankası, barut kullanmadan kuru yeni denge seviyesine getirmeyi istiyor. Fakat gerek görürse de, 5-10 milyar dolarlık döviz satabilir. Şu an için piyasalar, kurdaki yükselişten Merkez Bankası'ndan daha çok endişeleniyor.



Oğuz Satıcı/TİM Başkanı

Soğukkanlı olmak gerek

Öncelikle soğukkanlı davranmalı. Mevcut uygulanan kur rejiminin amacı zaten olası dalgalanmalarda sigorta görevi yapması. Dövizin geldiği nokta piyasaları zorlayacaktır. Buna karşı piyasalar bono ve borsa piyasalarının tehdidi altında olmamalı. Bunun tek ilacı var soğukkanlı olmak. Bütün piyasalara da bu tavrı aktarabilmek. Gelişmeler çok psikolojik. Bunun teknik ve siyasi bir durum söz konusu değil. Piyasalara müdahale etmemeli.



Tuncay Özilhan/Anadolu Endüstri Holding İcra Kurul Başkanı

Merkez etki altında kalmamalı

Güvenilirliğini artırıcı çalışmalar içerisinde olmalı. Attıkları adımın arkasında durmalılar. Herhangi bir etki altında kalmadan ileriye dönük adımlar atmalı. Ama bunu yaparken geriye de bakıp durum değerlendirmesi yapmalı. Bu kapsamda beklentiyi görüp doğru kararlar almalı. Bu toplantıda yeniden bir faiz artırımı söz konusu olabilir. Biliyorsunuz enflasyon yükseliş trendinde. Haziran ayının enflasyonunu yakında göreceğiz. Bu nedenle daha fazla güç toplanılmalı. Piyasaya güven verecek açıklamalar yapılmalı.


Sinan Aygün/ Ankara Ticaret Odası Başkanı
Sert müdahale gerekli
Merkez Bankası'nın bugüne kadar yaptıkları olmadı. Bence bundan sonra tam tersi hareket etmeli. Sert müdahaleler yapmalı. Bir kere Merkez Bankası bağımsız değildir. Türkiye Cumhuriyeti'nin bankasıdır. Yabancıların kuklası olamaz. Spekülatif hareketlerde bulunanlar ortaya çıkarılsın ve hesap sorulsun. Bizim işimiz gücümüz yok sürekli TV'lerde dolar, borsa takip ediyoruz. Artık herkeste bu hobi haline geldi. Biz üretim yapmak istiyoruz. Banka radikal tedbirler almalı. Masaya vurmalı.





Murat Yalçıntaş/İstanbul Ticaret Odası Başkanı

Faizler yükseltilebilir

Öncelikli olarak Merkez Bankası Para Politikası Kurulu'nun neden toplandığına bakmak lazım. Bugün Merkez Bankası'nın müdahalesine rağmen dolar fiyatının düşürülmesinde istenilen ölçüde etkili olunamaması Merkez Bankası'nı bu konudaki stratejisini değiştirmek ya da gözden geçirmek durumunda bırakabilir. Toplantıda muhtemelen hangi araçlarla ve ne ölçüde müdahale edilebileceği gündeme gelecektir. Tabi çok fazla seçenek yok. Merkez Bankası bu toplantıda anlaşıldığına ve piyasadan aldığımız verilere göre hazine kağıdı faizlerine göre zam yapabilir. Ama hangi politikayı uygularsa uygulasın Merkez Bankası'nın aldığı önlemler yada müdahale Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından desteklenmeli.



Merkez Bankası ne yapabilirdi?
* Döviz piyasasında doları yukarı fırlatan en büyük neden likidite darlığı.

* Merkez Bankası dolar talebinin geçici olup olmadığına bakmadan piyasaya likidite sağlayabilirdi.

* Piyasaya etkili ve zamanında doğrudan satışın yanı sıra günlük döviz alım ihalelerini başlatabilirdi.



Ne oldu?
* Merkez Bankası hafta başında baş gösteren dolar talebini önce izlemekle yetindi. Ayrıca, hedge fonların faiz ödemelerini dikkate alarak durumun geçici olduğunu düşündü

* Doların ateşi düşmeyince Maliye Bakanı Unakıtan ile Devlet Bakanı Babacan, oldukça gergin göründükleri bir basın toplantısıyla hükümetin önlem paketini açıkladı. Ancak paketten sadece stopaj kararı çıktı.

* Aynı gün Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz Londra'da yaptığı açıklamada, "volatilite artarsa müdahale ederiz" uyarısında bulundu.

* Ancak uzmanlara göre Merkez Bankası açıklamayı yaptığı perşembe günün bekleyerek zaten çok zaman kaybetmişti.

* Haftanın son işlem gününde ise piyasada 1.7130 YTL'den girerek azar azar satış yapmaya başlayan Merkez Bankası etkili olamadı. Çünkü zaten piyasaya tedirgin olduğunu belli etmişti.



Ne bekleniyor?

* Pazar günü olağanüstü toplanacak PPK faizleri en az 2 puan artıracak. Ama bunun bir etkisinin olmayacağı belirtiliyor.

* Merkez Bankası ayrıca döviz satış ihaleleri açacak. Ancak bu noktada, ihalelerle satacağı fiyatı piyasa bırakmak yerine, piyasada kendi belirlediği seviyeden doğrudan satış yapmalı.

* Merkez'in tüm silahlarına rağmen etkisinin zayıfladığı düşünülüyor. Bu nedenle AKP Hükümeti'nden etkin bir adım bekleniyor. AKP Hükümeti, IMF ile mutabık kalacağı bir planı uygulamaya sokarsa, AB, cumhurbaşkanlığı seçimi gibi konularda yaptığı çıkışla erozyona uğrayan güveni yeniden kazanmaya başlayabilir.



Cumhurbaşkanlığı kaygıları giderilmeli
Türkiye'nin yabancıların kaçışını önlemek için stopajı sıfırlaması yurt dışında da yankı buldu. Financial Times gazetesi, stopaj kaldırılması kararının olumlu karşılandığını aktarırken, "doğru yönde bir adım ancak yeterli değil" görüşlerine yer verdi. Gazeteye konuşan bir uzman da, Ankara'nın yatırımcıların Cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin kaygıları gidermek ve AB sürecinin rayda tutmak için mümkün olan en büyük çabayı göstermesi gereğini vurguladı. İMKB'nin yabancıların daha riskli piyasalardan çekilmeye başladıkları geçen aydan beri yüzde 20'den fazla düştüğüne işaret eden gazete, "Bu deneyim, 2001 yılında Türkiye'de felç edici finansal krizi akıllara getirdi. Ancak o zamandan beri ekonomi, özellikle bankacılık sektörü, yeniden yapılandırıldı" değerlendirmesinde bulundu.

Pınar Sungur

Geçen ay ne ise bu ayda o olacak.

Biraz düşüş, biraz müdahale bir bakmışsınızki dolar 2 YTL'ye

Euro 2,5 YTL'ye dayanmış..


Normaldir. Sn. Unakıtan'ın dediği gibi...

Lütfen yani