Konu: Cari açık ilk 5 ayda 16.5 milyar doları aştı

Mayıs açığı yüzde 73.8 artışla 4 milyar dolar oldu


Cari açık, mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 73,8 artışla 4 milyar 16 milyon dolar olarak gerçekleşti. Ocak-Mayıs 2005 döneminde ise 11.053 milyon ABD doları olarak gerçekleşen cari işlemler açığı, 2006 yılının aynı döneminde yüzde 49,8 artışla 16 milyar 552 milyon dolara ulaştı.

Merkez Bankası'ndan yapılan açıklamaya göre, cari açıkta en büyük paya sahip olan dış ticaret açığı, ödemeler dengesi tablosunda yer aldığı şekliyle, bir önceki yılın aynı ayına göre % 49,5 oranında artarak 4.401 milyon ABD dolarına ulaşmış Mayıs ayı tahmini net turizm gelirleri, bir önceki yılın aynı ayına göre % 16,1 oranında azalarak 983 milyon ABD doları oldu. Böylece, 2005 yılı Ocak-Mayıs döneminde 11.053 milyon ABD doları olarak gerçekleşen cari işlemler açığı, 2006 yılının aynı döneminde yüzde 49,8 artışla 16 milyar 552 milyon dolara ulaştı.


Dış Ticaret Dengesi


2006 yılı Ocak-Mayıs dönemi verilerine göre dış ticaret dengesi, ödemeler dengesi gösterimi uyarınca, bir önceki yılın aynı dönemine göre % 46,2 artışla 17.179 milyon ABD doları tutarında açık vermiştir. Bu gelişme, ihracat (FOB) gelirlerinin % 8 oranında artarak 31.701 milyon ABD dolarına ve tahmini bavul ticareti gelirlerinin % 18,4 oranında artarak 1.598 milyon ABD dolarına yükselmesine rağmen, altın dahil ithalat (CIF) harcamalarının % 18 oranında artarak 53.288 milyon ABD dolarına ulaşmasından kaynaklanmıştır.


Hizmetler Dengesi


Ocak-Mayıs 2005 döneminde 2.779 milyon ABD doları fazla veren Hizmetler Dengesi kalemi, 2006 yılının aynı döneminde 2.524 milyon ABD doları fazla vermiştir. Mayıs ayı için kullanılan tahmini verilere göre, Ocak-Mayıs dönemi turizm gelirlerinin bir önceki yılın aynı dönemine göre % 3,1 oranında azalarak 4.123 milyon ABD dolarına ulaşması, turizm giderlerinin de % 11,7 azalarak 965 milyon ABD dolarına düşmesi beklenmektedir. Bunun sonucunda söz konusu dönemde, net turizm gelirlerinin % 0,1 oranında azalarak 3.158 milyon ABD dolarına ulaştığı tahmin edilmektedir.


Aynı dönemde hizmetler başlığının diğer önemli bir kalemi olan taşımacılık kaleminde net giderler, 2005 yılının ilk beş ayına göre % 2,8 azalarak 546 milyon ABD dolarına düşmüştür. Alt kalemler itibariyle, net navlun giderlerinde 604 milyon ABD doları net çıkış gözlemlenirken diğer taşımacılık kaleminden kaynaklanan net girişler bu yılın ilk beş ayında 58 milyon dolar olmuştur.Taşımacılık, turizm ve inşaat hizmetleri dışında kalan diğer hizmet kalemlerinde 2005 yılının Ocak-Mayıs döneminde toplam 122 milyon ABD doları net çıkış olmuşken, bu yılın aynı döneminde toplam 453 milyon ABD doları net çıkış gerçekleşmiştir.


Yatırım Geliri Dengesi


2005 yılının ilk beş ayında 2.615 milyon ABD doları net çıkışla sonuçlanan yatırım geliri kalemi, 2006 yılının aynı döneminde 2.446 milyon ABD doları net ödemeyle sonuçlanmıştır. Bu yılın Mayıs ayında yatırım geliri dengesi kaleminin altında yer alan doğrudan yatırımlar ve faizlerden oluşan diğer yatırımlarda gerçekleşen net çıkışlar, sırasıyla 178 milyon ve 498 milyon ABD doları olmuş portföy yatırımları başlığı altında ise 37 milyon ABD doları gelir elde edilmiştir.


Bu yılın Ocak-Mayıs döneminde uzun ve kısa vadeli kredilere ilişkin faiz giderleri, 2005 yılının aynı dönemine göre % 13,6 oranında artarak 2.227 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.


Cari Transferler


Bir önceki yılın Ocak-Mayıs dönemiyle karşılaştırıldığında cari transferler, 2006 yılının aynı döneminde % 3,4 oranında artarak 549 milyon ABD doları olmuş söz konusu dönemde, işçi gelirleri ve resmi transferlerden kaynaklanan girişler sırasıyla 427 milyon ve 122 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.


SERMAYE VE FİNANS HESAPLARI


2006 yılının Ocak-Mayıs döneminde finans hesaplarında gerçekleşen net sermaye girişi, 2005 yılının aynı dönemine göre % 63,6 artarak 15.602 milyon ABD doları olmuştur. Bu dönemde gözlemlenen başlıca gelişmeler aşağıda özetlenmektedir.


Doğrudan Yatırımlar


Doğrudan yatırımlar kalemi altında, Türkiye'deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından kullandıkları kredileri ve yurtdışında yerleşik kişilerin Türkiye'de gerçekleştirdikleri gayrimenkul alımlarını da içeren yurtdışında yerleşik kişilerin yurtiçinde yaptıkları net yatırımlar, 2005 yılının Ocak-Mayıs döneminde 905 milyon ABD doları olarak gerçekleşirken bu yılın aynı döneminde 8.085 milyon ABD dolarına yükselmiştir. Söz konusu tutarın büyük kısmı, Telsim'in malvarlığının Vodafone'a devredilmesi ve Petrol Ofisi AŞ'nin yüzde 34'nün Avusturya merkezli petrol ve doğalgaz şirketi OMV Aktiengesellschaft'a devredilmesinden kaynaklanmaktadır. Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, bu dönemde yurtdışında yerleşik kişilerin Türkiye'de gerçekleştirdikleri net gayrimenkul alımlarının % 111,3 artışla 1.141 milyon ABD doları olduğu tahmin edilirken, Türkiye'deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarına net 37 milyon ABD doları kredi ödemesi olmuştur. Yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında yaptıkları net yatırımlarla ilgili olarak, 2005 yılı Ocak-Mayıs döneminde net 277 milyon ABD doları tutarında yeni yatırım yapılmışken 2006 yılının aynı döneminde net 49 milyon ABD doları tasfiye gerçekleşmiştir. Sonuç itibariyle, doğrudan yatırımlar kaleminde gerçekleşen net girişler, 2005 yılının Ocak-Mayıs döneminde 628 milyon ABD dolarından 2006 yılının aynı döneminde 8.134 milyon ABD dolarına yükselmiştir.


Portföy Yatırımları


Portföy yatırımlarında 2005 yılının Ocak-Mayıs döneminde 4.649 milyon ABD doları olarak gerçekleşen net sermaye girişi, 2006 yılının aynı döneminde 114 milyon ABD doları net sermaye çıkışı ile sonuçlanmıştır. Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, varlıklar başlığı altında, yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında menkul değer alım-satımları ile ilgili olarak, 2005 Ocak-Mayıs döneminde 966 milyon ABD dolarını bulan net alımlar 2006 yılının aynı döneminde 688 milyon ABD doları olmuştur.


Portföy yatırımları kaleminin yükümlülükler bölümünde Genel Hükümet, yurtdışında ihraç edilmiş tahvillerle ilgili olarak, Ocak-Mayıs 2006 döneminde 712 milyon ABD doları tutarında anapara geri ödemesinde bulunarak, net 1.679 milyon ABD doları net borçlanma gerçekleştirmiştir. Yurtdışında yerleşik kişiler, Mayıs ayında hisse senedi piyasasında 226 milyon ABD doları net alım, devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 3.113 milyon ABD doları tutarında net satım gerçekleştirmişlerdir. Böylece, 2006 yılı Ocak-Mayıs döneminde söz konusu piyasalarda sırasıyla 1.090 milyon net alım ve 2.195 milyon ABD doları net satım gerçekleştirilmiştir.


Diğer Yatırımlar


Ticari ve nakit krediler ile mevduatlardan oluşan bu kalemde 2005 yılı Ocak-Mayıs döneminde 6.018 milyon ABD doları, 2006 yılının aynı döneminde ise 13.751 milyon ABD doları net giriş gerçekleşmiştir.


Varlıklar


Bu bölümde yer alan ticari kredilerde, ihracat karşılığı yurtdışına açılan kredilerle ilgili olarak, 2005 yılı Ocak-Mayıs döneminde 1.036 milyon ABD doları kredi geri ödemesi gerçekleşirken, 2006 yılının aynı döneminde net 100 milyon ABD doları tutarında geri ödeme olmuştur. Nakit kredilerde ise 2005 ve 2006 yılı Ocak-Mayıs dönemlerinde yurtdışı yerleşik kişilere sırasıyla 196 milyon ve 77 milyon ABD doları tutarında net kredi açılmıştır. Bankaların yurtdışı muhabirleri nezdindeki döviz varlıkları, 2005 yılının Ocak-Mayıs döneminde 1.181 milyon ABD doları, bu yılın aynı döneminde de 33 milyon ABD doları azalmıştır.


Yükümlülükler


Bir önceki yılın Ocak-Mayıs döneminde 3.997 milyon doları artış gözlemlenen yükümlülükler kaleminde bu yılın aynı döneminde 13.695 milyon ABD doları artış olmuştur. Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, ithalat karşılığı sağlanan ticari krediler kaleminde 2005 yılının Ocak-Mayıs döneminde toplam 1.850 milyon ABD doları, 2006 yılının aynı döneminde de 1.712 milyon ABD doları net kullanım olmuştur.


Krediler kalemi incelendiğinde ise Uluslararası Para Fonu kredileriyle ilgili olarak Genel Hükümet, 2006 Mayıs ayında 1.514 milyon ABD doları geri ödeme gerçekleştirerek Ocak-Mayıs döneminde toplam 3.460 milyon ABD doları net kredi geri ödemesi yapmış aynı dönemde yurtdışı piyasalar ve diğer uluslararası kuruluşlardan sağladığı uzun vadeli kredilerle ilgili olarak 611 milyon ABD doları net geri ödeme gerçekleştirmiştir. Bankacılık sektörünün yurtdışından sağladığı krediler, bir önceki yılın ilk beş ayında net olarak 1.885 milyon ABD doları olmuşken bu yılın aynı döneminde net olarak 4.123 milyon ABD dolarına yükselmiştir. Diğer sektörlerin net kredi kullanımı, 2005 yılının ilk beş ayında 2.232 milyon ABD doları olmuşken bu yılın ilk beş ayında 10.984 milyon ABD dolarına çıkmıştır. Yurtdışı yerleşiklerce Merkez Bankası ile yurtiçi bankalarda tutulan mevduat hesaplarından oluşan mevduatlar kaleminde, bir önceki yılın Ocak-Mayıs döneminde 996 milyon ABD doları net artış olmuşken, bu yılın aynı döneminde 878 milyon ABD doları net artış gerçekleşmiştir.


Rezerv Varlıklar


Finans hesaplarının son kalemi olan rezerv varlıkların içinde bulunan resmi rezervler, 2005 yılı Ocak-Mayıs döneminde 1.759 milyon ABD doları artmışken, 2006 yılı Ocak-Mayıs döneminde, Mayıs ayındaki 1.331 milyon ABD doları tutarındaki azalışla birlikte, toplam 6.169 milyon ABD doları artış gösterdi.





-dünyagazetesi-

Bilgiler için saol kardeş...