Geçen hafta hiçbir gelişmeden geri kalmayan yurdum insanını da yavaş yavaş vurmaya başlayıp terapist ocağına düşüren "Tükenmişlik Sendromu" nu tanımaya çalışmıştık. Uzmanlar tükenmişlik sendromunu, "profesyonel yaşamdan kaynaklanan zihinsel ve bedensel tükenme hali" diye tanımlıyorlar. Duygusal iniş çıkışlar, uyku ve konsantrasyon bozukluğu, sırt ağrıları ve sindirim sistemi bozuklukları en yaygın şikayetler olarak göze çarpıyor. Büyük bir istekle hemen sorumluluk alan, kimlikleri işleriyle büyük ölçüde özdeşleşmiş olan "en iyi" dediğimiz çalışanları vuruyor. Giderek artan iş yüküne paralel olarak; geç saatlere kadar çalışma, yemekleri atlama veya besin değeri düşük yiyeceklerle geçiştirme, arkadaşlarla bir türlü bir araya gelememe, çocukları ve eşi ihmal, başarısızlık korkusu ve giderek özgüven yitimi sık görülen davranışlar. Tükenmişlik döngüsü Tükenmişlik sendromu öyle bir günde ortaya çıkmıyor, zaman içinde yavaş yavaş gelişiyor. Freudenberger ve North bu süreci 12 safhaya ayırıyorlar. Bu adımlar ille de aşağıdaki sırayı izlemiyor. Pek çok kişi bazı adımları atlayabiliyor, bazıları da kendini pek çoğunda birden bulabiliyor. Her adımın süresi kişiden kişiye değişebiliyor.
1. Kendini kanıtlama "takıntısı" Başlangıçta genellikle aşırı bir hırs oluyor. Kendilerini kanıtlama arzusu zamanla neredeyse bir "takıntıya" dönüşüyor. Çalışma arkadaşlarına ve en başta kendilerine her şekilde ve her zaman mükemmel iş çıkardıklarını göstermeleri gerekiyor.
2. Daha çok çalışmak Kendilerinden olan beklentilerini karşılayabilmek için daha çok iş yükleniyorlar. Her şeyi kendilerinin halledebileceğini düşünmeleri, aynı zamanda "onsuz yapılamaz" düşüncesinin bir göstergesidir.
3. Kendini ihmal İşten başka her şey; uyku, yemek, arkadaşlar ve aile önemsiz hale geliyor. Bu özveriler üstün performansın kanıtı olarak görülüyor.
4. Bedensel semptomlar Bir şeylerin yanlış gittiği görülüyor ama sorunların kaynakları algılanamıyor. Büyük ihtimalle, sorunların kaynağına inmek gerçeklerle yüz yüze gelmek anlamı taşıyacağından, bir tehlike olarak görülür. Genellikle ilk fizik semptomlar bu safhada ortaya çıkıyor.
5. Değerlerin değişimi İzolasyon, çatışmadan kaçınma ve fizik ihtiyaçların göz ardı edilmesi algılamalarını değiştirir. Değerlerinde köklü değişiklikler meydana gelir. Bir zamanlar önemli olan şeyler, örneğin arkadaşlar ve hobiler, tümüyle önemini yitirir. Kendi değerlerini ölçtükleri tek standart işleridir. Duygusal ifade giderek körelir.
6. Ortaya çıkan sorunların inkarı Bu safhada hiçbir şeyi tolere edememe, çalışma arkadaşlarını aptal, tembel ya da disiplinsiz olarak görme ön plana çıkıyor. Sosyal ilişkiler neredeyse dayanılmaz olarak algılanır. Saldırganlık ve alay ön plana çıkmaya başlar. Artan sorunları işlerinin çok olmasına ve zamanla yarışa bağlarlar.
7. İçe dönme Sosyal ilişkileri en aza indiriyorlar ve kendilerini izole ediyorlar. İleriye dönük ümitleri yok oluyor ve kendilerine bir yön veremiyorlar. Pek çoğu alkol veya uyuşturuculara yöneliyor.
8. Davranışlarda köklü değişiklikler Bu safhada kişinin gösterdiği davranış değişikliklerine çevredekiler artık kayıtsız kalamamaya başlıyor. Bir zamanlar canlı ve işine bağlı olan insanlar ürkek, utangaç ve iyice içe kapanık oluyorlar. Kendilerini iyice değersiz buluyorlar.
9. Yabancılaşma Kendileri ile bağları kopar. Ne kendilerine ne de başkalarına değer verirler. İhtiyaçlarını algılayamazlar. Zamanla ilişkileri yalnızca "şimdiyle" sınırlıdır.
10. Boşluk hissi İçlerinde devamlı bir boşluk hissederler. Bu duyguyu aşmak için nafile bir biçimde aktiviteye yönelirler. Aşırı seks, yemek, uyuşturucu veya alkol kullanımı başvurulan yollardır. Boş geçen zamanlar, kaybolan zamanlar olarak görülür.
11. Depresyon Artık "tükenmişlik sendromu" depresyon halini almıştır. Depresyonun klasik semptomlarının pek çoğunu bu safhada görmek mümkün.
12. Tükenmişlik sendromu Bu safhada neredeyse tümü intiharı düşünür hale gelmiştir. Pek azı da ciddi teşebbüste bulunur. Hem zihinsel hem de fizik bir çöküş yaşanır. Acil tıbbi yardım gereklidir. Önümüzdeki hafta kendimizi nasıl koruruz, frene nasıl basarız?
Kaynak : www.isteinsan.com.tr


LinkBack URL
About LinkBacks
Alıntı Yaparak Cevapla


