Yöneticilik ve liderlik bazen esanlamlı kullanılsa da aslında birbirinden farklı ama tamamlayıcı kavramlar. İsletmelerde yönetici bir isi veya projeyi yöneten ve kumanda eden kisidir. Liderlikte ise kisilerarası iliskiler önemlidir. Yöneticilik planlama, gelistirme ve organizasyon demektir.

su sözü simdiye kadar pek çok kez duymussunuzdur: “İlk intiba çok önemlidir”. İs hayatında bu çok kereler kanıtlanmıs bir teoridir. Bir görüsmenin ilk 5 saniyesi sonraki 10 dakikadan daha önemlidir. Kusursuz bir görünüs resmi olmasa bile her zaman iyi bir etki bırakır. Kıyafetlerde renk uyumu, uygun ayakkabılar ve elbiseler, düzgün bir saç kesimi, parfümünüzde asırıya kaçmamak, size hatasız bir dıs görünüs kazandıracaktır.

Günümüz toplumunda liderlik özellikleri ve yöneticilik yetkinlikleri kurumlarda olmazsa olmaz sartlardan biridir.
Ancak liderligin hiçbir zaman, hiçbir alanda kolay oldugu söylenemez. Bir sey açık ve kesindir ki: liderlik kuralcılık veya despotluk degildir. Bir liderin rolü yol gösterme, ilham verme, iletisim kurma, güven kurma ve hedefleri basarmak için yönlendirmedir.

Birçok yönetici aynı zamanda lider oldugunu zanneder. Ancak bu her zaman geçerli degildir. Bir yönetici bir hedefin tamamlanması için otoritesini kullanmadan takımı ikna edebiliyorsa liderlik özelligi gösteriyor demektir. Bir lider yönetici olabilir ama bir yönetici her zaman liderlik özelligi tasımayabilir.

Bir takımın çalısmasından sorumlu olmak, sizi otomatik olarak bir lider yapmaz. İnsanlar liderlerini kisisel duygularını ve öznel degerlendirmelerini temel alıp içlerinden gelerek seçerler. İnsanlar bir liderde fiziksel görünüs, sosyal ve kisisel özellikler gibi bazı temel özellikler arar. Arastırmalar, uzun boylu ve iyi görünüslü erkeklerin karizmatik liderler olduklarını gösteriyor. Egitim büyük önem tasır ancak karizma, çekicilik, itibar ve nezaket gibi kisisel özellikler kadar önemli degildir. Liderler, kendine güveni olan ve çalısanlarını dinleme özelligine sahip kisiler olmalıdır. Fiziksel görünüs elbette degistirilemez ama uygun kıyafet seçimiyle iyilestirilebilir, diger davranıslar da egitimle gelistirilebilir.

Liderlik egitimi gerçekten gerekli mi?

Amerikalı gazeteci ve halkla iliskiler danısmanı Mihaela Lica´ya göre cevap evet çünkü ona göre lider olunur, lider dogulmaz. Dogustan lider gibi bir tanımlama mümkün degildir. Bu sadece diger insanları kolay etkileyebilen kisiler için kullanılan bir tanımlamadır. Herkes baskalarına yol gösterecek özelliklere zaten sahiptir ve lider olmak o kadar da zor degildir. Bu hedefi basarmak için egitim ve ögrenme birlikte ilerlemelidir.

Bir lider neler ögrenmelidir? Bir mesajın etkili ve kesin bir sekilde ulasması basarılı bir lider olmanın hayati parçasından biridir. İyi bir konusmacı olmak yeterli degildir. Anlama, vücut dilini kullanma, dinleme ve yazma gibi faktörler, iyi bir iletisimin can damarını olusturur.

İyi bir lider, bir mesaj iletirken baska insanların yarattıgı engelleri asmayı ögrenmelidir. Bunun için üç basit kural vardır: zihninizi arındırın, mesajınızı basit bir dille iletin ve mesajınızın anlasıldıgından emin olun.

Kültürel farklılıklar bazen verimli iletisim kurmayı zorlastırabilir. Ülkeden ülkeye bile dogru iletisim kurma tanımı degisebilir. Almanlar ve Kuzey Avrupalılar Latin ülkelerine göre jestlerinde daha çekimser olurken, Amerikalılar ve Avustralyalılar ne düsünüyorlarsa onu söylerler. “Kendin ol” yaklasımı bu ülkelerde ise yarayabilir, dogruyu söylemek en iyi pazarlama yaklasımıdır. Dürüst ama nazik olmak geçerli bir yaklasımdır. Ama her kosulda baskalarını taklit etmekten kaçınmalı, baskası gibi olmamalısınız.
Liderlik egitimiyle ilgili elbette bir makaleye sıgamayacak kadar unsur vardır. Verimli bir iletisimin sırlarını ögrenmekten jest ve mimikleri anlayıp kullanmaya; iyi bir dinleyici olmaktan önyargıları asmaya; verimli okumayı ögrenmekten not alma ve hafızayı güçlendirmeye, telefonla konusmaktan mektup yazmaya kadar gelistirilebilecek pek çok unsur vardır.

Çünkü günümüz toplumu sürekli degisiyor, modern yöneticiler ve liderlerin de bu çerçevede yeteneklerini sürekli gelistirmeli ve organizasyonları için hayati önem tasıyan bilgi birikimini kazanması gerekiyor.

Douglas McGregor, The Human Side of Enterprise-sirketlerin İnsan Yönü adlı kitabında Teori X, ve Teori Y isimli iki davranıssal teoriden bahsediyor.

Teori X, kontrol ederek yönetmeyi temsil ediyor. Freud´a göre insanlar dogal olarak tembeldir ve verimli çalısmaları için kontrol edilmeleri ve cezalandırılmaları gerekir. Bazı yöneticiler bu söylemin dogru olduguna inanır. Ancak modern dünyada bu yaklasımlar sizi hiçbir yere götürmez. Bu yaklasıma sahip yöneticilerin çalısanları bıkkınlık yasar, isyerinde rahat olamaz, içine kapanık bir ruh haline girer, istedikleri için degil aksi taktirde karsılasacakları problemlerden çekindikleri için çalısırlar. Yöneticiler bu yaklasımın pesinden gittikleri taktirde, çalısanların gerçek potansiyelleri açıga çıkmayacaktır.

McGregor´un Y Teori´si ise insan iliskilerine ve iletisime önem verir. Ahenkli bir çalısma ortamı yaratan yöneticiler çalısanlarını motive eder. Bu yaklasıma göre mutlu bir takım, bıkkın ve korkak bir takıma göre hedefleri daha hızlı ve ustaca basarabilir. Teori Y, uygulayıcılarına kendine güven kazandırır, çalısanlarını dinlemeyi ve onların yaratıcılıklarını ödüllendirip desteklemeyi ögretir. Kisinin ve sirketin hedefleri ortak bir noktada birlestirilebilir. Bu modern toplumların önünü açacak bir düsüncedir. İnsanlar saygı duymak ve degerli olmak isterler.

Motivasyon ama niçin?

İyi bir lider çalısanlarını bir birey olarak görmelidir, bu çalısmalarının karsılıgını da çok geçmeden alacaktır. Çalısanlarınızın basarıları karsısında tesekkür etmeyi unutmayın. Bu onları motive edecektir, onların saygınlıgını kazanmanız yolunda ileri bir adımdır.

Motivasyon insan dogasını anlamak demektir. Motivasyon bir sirketin varlıgında ve basarısında zaruri bir faktördür ve ögrenilmesi sart olan bir yetenektir. Paranın en iyi motivasyon aracı oldugu söylentilerini unutun. Günümüzde en önemli motivasyon aracı is güvenligidir. Maddi bir ödüllendirme karsısında çalısanlar elbette olumlu tepki verecektir ama islerini, sirketlerini veya yöneticilerini sevmiyorlarsa yapabileceklerinin en iyisini yapmıyorlar demektir.

kaynak