Konu: Siz hangisini seçersiniz?

Geçen gün etik ikilemlerle ilgili bi yazı okudum.Ondan esinlenerek kendi kafamda bişe kurdum.bi çıkmaz...

Bir tramwaydasınız,kontrol sizde..Hızla ilerliyosunuz ve durma şansınız yok.Az ileridede yol 2 ye ayrılmakta.Ve bu yolların birinde çok sevdiğiniz biri raylara bağlanmış(anneniz babanız,eşiniz kardeşiniz falan)Diğerinde de tanımadğınız kişilerden oluşan 4 ü çocuk 7 kişi var.Ve şansınız yok, girdiğiniz yoldaki yere bağlı kişiyi,gözlerinin içine baka baka ezeceksiniz.Yerde yatan atıyorum annenizin üzerine doğru hızla yaklaşırken onla gözgöze geleceksiniz,ya da diğer tarafa girerseniz yere bağlı tanımadığınız masum çocukların gözlerinin içine bakarak onların üstünden gececeksiniz.
Durma şansınız yok iki yoldan birine gireceksiniz.hangisine?
dürüst olun.

neden psikolohjik işkence yapıyorsun
yani bunun sonucunda ya bencil olduğumuz ortaya çıkıcak yada sevdikleri uğruna çocukları kurtaran vs...
ama ne gerek var böyle bir ikileme girmeye durup dururken...

Öncelikle sankekur, böyle felsefi bir soruyu ele alarak, bizim düşünmemizi,dolayısıyla felsefe yapmamızı sağladığın için teşekkür ederim.

Konuya gelirsek:

Bazı sorular vardır ki, insanlar cevaplamaktan çekinirler.Bu da onlardan birisi.

Etik paradokslarla,çelişkilerle dolu bir alandır.Bu soruya net bir cevap vermek; "doğru olan sol yoldan ya da sağ yoldan gitmektir" gibi kesin bir yargıda bulunmak mümkün değildir.

Bu soruyu cevaplarken, kişinin yakını olan kişiyi ne kadar sevdiği büyük bir önem teşkil eder.Herkes annesini babasını aynı ölçüde sevmez.Onlardan kurtulmak isteyenler de oldukça çoktur.

Eğer yakını olan kişiyi, "en çok sevdiği kişi" olarak kabul edersek, yine de elimizde kesin yargıya ulaşabileceğimiz veriler olmayacaktır.

Bu konuyu açıklamada, neden-sonuç ilişkisi kurmak kesinlikle yeterli olmaz.

Öznel bir sorudur, nesnel cevap mümkün değildir.

Soru çeşitli çelişkileri ortaya çıkarmakta, bu da sorunun yararlı bir soru olduğu anlamına gelmektir.

Kişinin dünyayı sorgulaması adına,düşünülmesi gereken bir soru ama cevap konusunda çok da kendimizi zorlamamalıyız.

Bu yazacağım da bununla alakalı bilimsel bir araştırma:

Durum1:
Yine böyle tramvay yolunda yol ikiye ayrılırken,yolun bir tarafında 5,diğer tarafında ise 1 kişi bağlı.Yine tramvayın kontrolu sizde.Şimdi böyle bi durumda "vagonu ne tarafa sürersiniz?" sorusunda hemen hemen herkes 1 kişinin bağlı olduğu yola sürüp 5 kişinin hayatını kurtarmayı ve bunun daha etik olduğunu söylemiş.

Şimdi bide farklı bir açı:
Durum2:
Bu sefer tek yol var ve siz vagonda değil,rayların yanındasınız.az ileridede yine 5 kişi raylara bağlı.ve vagon da uzaktan hızlıca yaklaşmakta.Ve o 5 kişiyi kurtarmanın yoluda yanınızda duran iri cüsseli bir adamı vagonun önüne atarak o adamın ölümüne sebep olup vagonu durdurmak.ve ilerideki raylara bağlı 5 kişiyi bu şekilde kurtarmak...
Fakat böyle bir durumda yine aynı kişiler bunu etik bulmamışlar ve adamı vagonun önüne atmanın vicdansızlık olacağını söyleyerek atmamayı seçmişler...

Enteresan.2 durumda hemen hemen birbirinin aynısı olmasına rağmen kişilerin birinci durumda,raylardaki adamı bizzat kendilerin ezmeyi seçip diğer taraftaki 5 kişiyi kurtarmaları,ikinci durumda ise adamı vagonun önüne atmaktan kaçınıp 5 kişinin ölümüne yol açmaları,acaba bir aldanmadanmı ibaret,yoksa bu iki durum arasında azda olsa,ya da ciddi bir fark varmı?

2. durumda 5 kişiyi kurtarmak için bir kişiyi feda etmek söz konusu.Bu soru da yıllardır farklı filozoflar tarafından farklı şekillerde cevaplandırılıyor.

Özellikle DEVLET yapısında, toplumun bazı bireylerini feda etmek söz konusu olabiliyor.Dünya Savaşları'nda askerlerin ülkelerini kurtarmak adına ölüme gitmesi gibi...

Felsefik duruşumuzun da bunda etkisi var:

-Öldükten sonra yaşamın var olmadığına inanan birisi; hayatını riske eder mi?

-Ahirette ödüllendirileceğine inanan birisi ölüme gider mi?

Eminim,Filistinli intihar komandoları cennete gideceklerinden emindiler.

orada 7 değil 700 kişide olsa sevdiğim insanların üzerine sürmem direk dalarım tanımadıklarımın arasına onları ezerim.
dürüst olun dediniz oldum işte

Fakirebisadaka tarafından gönderildi.

orada 7 değil 700 kişide olsa sevdiğim insanların üzerine sürmem direk dalarım tanımadıklarımın arasına onları ezerim.
dürüst olun dediniz oldum işte

dürüst olmanı takdir ettim.

peki 7.000.000 kişi olsa ne yapardın?

hiç farketmes 7 milyar kişide olsa farketmes. Tanımadıım insanlar için sevdiğim bir insanı öldüremem heleki annem babamsa diğer rayın üzerindekiler baska bir secenegim olsa dahi tramvayı tanımadıgım insanların üzerine sürebilirim

fakirebisadaka arkadaşım; eminim sadece sen değil, toplumun büyük bir kesimi böyle yapardı.

Bu tip sorular bir arkadaşın da dediği gibi "tehlikeli sorular".

Sonra da gelip "niye bütün felsefeyle ilgilenenler kafadan oluyorlar" diyorlar.

Tabi bu işin şaka yönü.Felsefi soruların insana getirdiği kazanımlar gözardı edilemez.

Bu cevaplanamaz bir soru mu? Biri böyle derse,bu düşünceye de hak veririm.

Cevaplanamayacak sorular vardır felsefede.Duygularımızın sınırlarını zorlayan,mantıkla çelişen sorular vardır.

Zaten felsefe sormak demektir. Cevaplamak değil.

Aslında cevaplamak istemezdim böyle bir soruyu ancak , konuyu açan arkadaşa olan saygımdan dolayı cevaplıyorum.. Bu soru tabi ki çok zor ve cevap vermek için de uzun uzun düşündüm.. Eğer başka seçeneğim yoksa , üzülerek söylüyorum ki tanımadığım insanların üstüne sürerdim.. Tabi sonra kendimi affedebilir miydim bunu bilemiyorum.. Ancak sevdiğim insanların üzerine süremeyeceğim kesin(hele ki annem ) Allah kimseyi gerçek hayatta böyle ikilemlerde bırakmasın...