ÂTİN EDEBİYATI



MÖ 2. yy�ın ortalarına doğru Yunanistan Romalıların siyasal egemenliği altına girince Lâtin Edebiyatı�nın ilk ürünleri Yunan Edebiyatı�nın etkisi altında oluşmuştur. Lâtin yazarları, eserlerini Yunanlı yazarları örnek alarak oluşturmuşlardır.Ancak Lâtin yazarlar Yunan yazarlar kadar özgür olamamışlar, bu nedenle mesela komedyalarında yergiden, alaydan çok; karmaşık olaylara entrik öğelere ağırlık vermiştir. Latin Edebiyatında önemli sanatçılar şunlardır :

PLAUTUS ( MÖ 2.yy ) : KOMEDİ

ÇÖMLEKLER

TERENTİUS ( MÖ 2.yy ) : KOMEDİ

KAYNANALAR

CATO ( MÖ 3.yy-2yy ) : SÖYLEV

HORATİUS ( MÖ 1. yy ) : LİRİK ve DİDAKTİK ŞİİR

ODLAR, EPODLAR, YERGİLER

LUCRETİUS ( MÖ 1. yy ) : LİRİK VE DİDAKTİK ŞİİR

OVİDİUS ( MÖ 1. yy-MS 1.yy ) : LİRİK ŞİİR

DEĞİŞMELER

ENNİUS ( MÖ 2. yy ) : TRAGEDYA

VERGİLİUS ( MÖ 1.yy ) : PASTORAL, LİRİK, DİDAKTİK ŞİİR

AENEİS, ÇOBAN ŞİİRLERİ, ÇİFTÇİLİK ŞİİRLERİ

CİCERO ( MÖ 1. yy ) : SÖYLEV

SENECA ( MÖ 1. yy-MS 1. yy ) : FELSEFE, TRAGEDYA, MEKTUP, DİYALOG�

TACİTİUS ( MS 1. yy ) : TARİH

ORTAÇAĞ DÖNEMİ

Siyasal tarihçiler Batı Roma İmparatorluğunun yıkılışın-dan ( 476 ) Osmanlıların İstanbul�u fethine kadar yakla-şık bin yıllık süreyi insan düşüncesinin gelişimi açısından �k a r a n l ı k y ı l l a r � olarak belirlerler. Çok tanrılı dinlerden tek tanrılı dinlere geçilen bu dönemde din, dü-şüncenin önünde büyük bir engel olmuştur.

Bu dönemde Hıristiyanlık (kilise) akla ve güzelliğe önem veren, tanrılarla insanları ç içe yaşatan ve mitolojiyle süslü Eski Yunan ve Lâtin Edebiyatı�nın devamına engel olmuştur. Ortaçağ�da Kilise�nin, din adamlarının ve din kitaplarının bilgi ve düşünceleri egemen olmuştur.

Ortaçağ boyunca Avrupa�nın toplumsa l yapısı da önemli ölçüde değişmiş, güçlü imparatorluklar yıkılmış, toplumsal sınıflar arasında ayrılıkların arttığı feodaliteler ( derebeylikler ) kurulmuştur. Topraklar soyluların ve kilisesin malı olmuştur. Böyle bir ortamda sanatçılar da feodal beylerin koruması ya da kilisesin baskısı altında �öteki dünya� düşüncesini işlemişlerdir.



Ortaçağ boyunca işlenen konulardan biri de kahramanlık ve şövalyelik destanları olmuştur. Dilden dile dolaşan bu destanlar, 12. yüzyılda yazıya

skandinavların, Keltlerin, Slavların, Saksonların bu destanlardan farklı şarkıları doğmuştur. Finlilerin Kalavela, Gallilerin Olwen, Mobinogion, Angola Saksonların BeoWulf gibi kahramanlık destanları hep bu yüzyılda yazıya geçirilmiştir. Almanların Nibelungen destanı da kahramanlık destanlarıyla şövalyelik destan-ları arasında bir geçiştir. Fransızların Chanson de Roland ve İspanyolların Cid�i bu dönemin iki önemli şövalyelik destanıdır.



Yaşamıyla Ortaçağ�ın; ama eserleriyle Rönesans�a giden yolun açıcısı olan Dante ( 1265-1320 ) , en önemli İtalyan şairdir. Eserlerinde evrensel bir konuyu, �aşk ve sevgi � yi işlemiştir. Üç bölümden oluşan (Cehennem � Araf � Cennet) dinsel destanı İlahi Komedya � Tanrısal Komedya dünya edebiyatının temel yapıtlarındandır.