Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı, Kazak petrolü devreye girip tam kapasiteyle çalışırsa 2023'e kadar 800 milyon dolar kazanabilecek. 2006'da 70.3 milyon dolar zarar eden hattın bu yılki zarar beklentisi 20.2 milyon dolar




AHMET KIVANÇ (Arşivi)

ANKARA - Yüzyılın projesi olarak nitelendirilen Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı projesi hizmete girdi ama parasal açıdan getirisinin çok sınırlı kalacağı da ortaya çıktı. Boru hattını işleten Botaş International Limited (BIL), 2006'da 70.3 milyon dolar zarar etti, 2007'deki zarar da 20.2 milyon dolar bekleniyor. 2008-2010 yıllarındaki gelirler ise, ilk iki yıldaki zararı karşılamaya yetmiyor. Boru hattı tam kapasite ile çalıştığında dahi, 2023 yılına kadar kazanılabilecek para 800 milyon doları ancak buluyor.
Geçen yıl haziranda hizmete giren boru hattını 40 yıl süreyle BIL işletecek. Anlaşmalara göre, boru hattından ilk altı yılda yıllık 12.5 milyon ton, 17. yıldan itibaren ise 50 milyon ton ham petrol taşınacak. İlk on altı yıllık dönemde varil başına 35 cent taşıma ücreti, 20 cent de vergi alınacak. On yedinci yıldan itibaren ise taşıma ücreti 43, vergi de 37 cente çıkacak. BIL yükleme yapılacak tankerlere verilecek romorkör hizmetinden de yılda 12-15 milyon dolar gelir elde edecek.
Türkiye'nin boru hattından ilk onaltı yıllık dönemdeki gelirinin çok sınırlı kalacağı hesaplandı. 2006 yılında BIL 89 milyon dolarlık harcamaya karşılık petrol taşıma ve romorkör hizmetlerinden sadece 18.7 milyon dolar kazandı. 2007'de de 62.9 milyon dolarlık gidere karşılık sadece 42.7 milyon dolarlık gelir bekleniyor. Böylece şirket 2006'da 70.3 milyon, 2007'de de 20.2 milyon dolar zarar etmiş olacak.
BIL'in yıllık gideri ilerleyen yıllarda da ortalama 70 milyon dolar civarında olacak. Buna göre, BIL'in gelir ve gideri 2008'de dengeye gelecek. 2009'da 33.6, 2010'da da 29.6 milyon dolar kâr edecek. Ancak, 2009-2010'daki kâr, 2006-2007 yıllarındaki zararları karşılamaya yetmeyecek.

Umut Kazak petrolünde
Azeri petrolü boru hattını tam kapasiteyle doldurmaya ancak 2023'te başlayacak. Dolayısıyla o tarihe kadar boru hattından Türkiye'nin hemen hemen hiç geliri olmayacak. Ancak, Kazakistan ile yürütülen görüşmelerde Kazak petrolünün de BTC hattıyla taşınması gündemde. Eğer planlandığı gibi Kazak petrolü de devreye girip 2010'dan itibaren tam kapasiteyle yani yılda 50 milyon ton petrol taşınmaya başlanırsa yıllık petrol taşıma geliri 122.5 milyon dolara ulaşacak. BIL'in romorkör hizmetlerinden de yıllık 20 milyon dolar geliri olacak. Böylece elde edilen gelirlerin, giderlerden düşülmesiyle BIL yılda 70 milyon dolar kâr elde edecek. Bu durumda 2023'e kadarki dönemde BIL'in gelirinin 910 milyon dolar olacağı tahmin ediliyor.
Taşıma ücret gelirleri sabit olmasına karşın, BIL'in personel ve diğer giderleri enflasyon oranında artacağı için 2023 yılına kadarki dönemde elde edilebilecek net kazancın 800 milyon doların altında kalması bekleniyor.
BIL'in taşıma gelirlerine ilave olarak Türkiye ayrıca boru hattından taşınan petrolden ilk altı yıl için yılda 17.5 milyon dolar, 7.-16. yıllarda 43 milyan 750 bin dolar, 17 yıldan itibaren de 129.5 milyon dolar vergi geliri sağlayacak. Türkiye'nin esas kazancını da bu vergi kalemi oluşturacak.
Bununla birlikte, yüksek dağlardan geçen boru hattının güvenliğini sağlamak için Türkiye, askeri güvenliği sağlamak için harcama yapıyor. Hiçbir hesaplamada, Türkiye'nin bu askeri harcamasının boyutu yok. Askeri harcamalar hesaba katıldığında Türkiye'nin ekonomik kazancının sınırlı kalacağı anlaşılıyor.


İngilize yüksek maaş
BIL'de 550 yerli ve 12 yabancı 562 personel çalışıyor. İngiliz personelin Ankara Genel Müdürlük'te çalıştırılan teknik müdürü aylık 15 bin dolar, istasyonlarda çalıştırılan personeli ise 12 bin dolar maaş alıyor. Türklerde kişi başına maaş ise 3 bin 520 dolar. Kişi başına personel gideri Türklerde 3 bin 520 dolarda kalırken, İngilizlerde 12 bin 250 dolar seviyesine ulaşıyor.

radikal