Konu: Var Olmayan Açıklanamaz...

Sokrat ve Platon'a göre var olmayan açıklanamaz, düşünülemez, var olmayandan bahsedilemez. Bu iddia var olmak ibaresinden ne anlaşıldığına göre değişik şekillerde değerlendirilebilir. Bilimsel olarak varlığı kanıtlanmamış şeylere var olmayan diyeceksek var olmayan şeyler düşünülebilir:

Gravitonlar. Var olmamaktan kasıt yok olmak, yokluğunun kanıtlanmış olması, ise bu sefer de düşünmek ifadesinin anlamı önem kazanır. Meselâ doğal sayılarda bölme işleminin kapalılık özelliği 'yoktur'. Peki bu "düşünülebilir" mi? Bir şeyin adını yazmak o şeyi düşünmeyi gerektirir mi?

Bu konuda ilginç ve açıklayıcı bir zihin egzersizi anlamsız şeylerin varlığı/yokluğu ve düşünülebilirliğini değerlendirmektir. Meselâ Asrkjfaşslkdfıj'ın varlığı ve düşünülebilirliği hakkında ne söylenebilir? Şüphesiz ki önce Asrkjfaşslkdfıj'ı tanımlamak gerekir. Bu tanımlama nasıl yapılacaktır, daha önceki bilgilerimize dayanarak (bütün tanımlamalar bilgi gerektirir). "Asrkjfaşslkdfıj'ın üç bacağı var." dendiğinde daha önceden üzerinde mutabık kalınmış "üç", "bacak", "var olmak" kavramlarını kullanırız, bütün hepsinin [tanımlamada kullanılan cümlenin gramatik yapısından cümleden çıkartılabilecek sonuçların neler olduğunu (söz gelimi, o yöne bakılduğında üç tane bacak görülmesi gerektiği) bilmeye olanak veren mantığa kadar hepsinin] kaynağı ise o veya bu yolla edinilmiş bilgilerdir (hangi yolla edinildiği ayrı bir tartışma konusu). Ve kezalik bütün özellikler belirlenerek Asrkjfaşslkdfıj'ın ne olduğu tanımlanır.

Şimdi, Asrkjfaşslkdfıj'ın var olmadığını nasıl söyleyebiliriz? Bunun için üç yol vardır ve bu yüzden yok olmanın üç türünün olduğu söylenebilir:

1. Özellikleri özelliklerin üzerinde durduğu mantık içerisinde (başka bir mantıksal düzleme yerleşip yerleşemeyeceği önemli değildir) tutarsızdır.
2. Söz konusu özelliklere sahip bir varlığa rastlanmamıştır yani varlığı henüz gösterilmemiştir.
3. Söz konusu özellikler daha önceden edindiğimiz bilgilere bakarak yanlışlanabilmektedir.

İlk türden yokluğa örnek olarak 2'den büyük ve 3'ten küçük olma özelliklerine sahip olan bir doğal sayı verilebilirken (matematiğin mantıksal sahası içerisinde olmadığı gösterilebilir), ikinci türe örnek olarak on yedi bacaklı bir kurbağa verilebilir (bir şekilde bunun olabileceğini biliyoruz fakat görmedik). Üçüncü türe bir örnek vermek gerekirse, Superman (uçma vs. özelliklerinin olamayacağını biliyoruz fakat "Kesinlikle olamaz." diyemeyiz, zira belki de bilimsel yasalarımız yanlıştır).


Birinci tür yokluk özelliğini taşıyan şeylerin tutarsız özellikleri ayrı ayrı düşünülebilmekle beraber bir arada düşünülemezler. İkinci ve üçüncü türden yok olan şeyler ise düşünülebilirler (düşünme kavramının önem arz ettiği bariz). Bunlara ek olarak Asrkjfaşslkdfıj için öyle bir tanım yapılabilir ki üç madde de dışarıda kalır. Bu tanım varlığın ve yokluğun bir şey ifade etmediği türden bir tanımdır, örneğin Garajımdaki Ejderha. Garajımdaki Ejderha için varlık/yokluk anlamsızdır.

Platon ve Sokrat'ın kastettikleri şeyi anlamak için, bu analizin buraya kadar olan kısmında atlanan bir noktaya değinmek gerek: "Asrkjfaşslkdfıj'ı tanımlamak gerekir." ifadesi. Bu neden gereklidir ve tanımlanmayan bir şeye var ya da yok denilemez mi? Tanımlamanın nedeni yukarıda yapılan ve üç çeşit olduğu gösterilen yokluk (ve buna bağlı olarak varlık) kavramının var ya da yokluğu söz konusu olan şeyin bir tanımının olmasını (hatta Garajımdaki Ejderha'dan dolayı daha da fazlasını) gerekli kılmasıdır.

Yani tanımı olmayan bir şey ne var ne yok olabilir, varlık-yokluk kavramları tanımlı şeyler için geçerlidir yukarıdaki "yokluk" tanımına göre. Fakat, yok olan bir şeyin tanımı nasıl olabilir? Bu sorudaki "yok" bellidir ki tanımı yukarıda yapılan "yok" değildir. Bu mutlak yokluk, Platon ve Sokrat'ın yokluğu, yok olan bir şeyi adeta masa, kitap, monitör gibi, "Şimdi karşında bir kitap olduğunu hayal et." cümlesinde yer alabilecek bir şey olarak ele alır ve "Karşında bir yokluk hayal et"in gerektirdiği yokluğun hiçbir şeyinin (tanımının dahi) olmaması gerektiğini söyler, yani yok olmak özelliğine sahip olan bir şey değil de yokluğun kendisi...

Görüldüğü üzere probleme çeşitli tanımlamalarla yaklaşmak mümkün ve sonucu büyük ölçüde bu tanımlar (var/yok olmak, düşünülmek) belirliyor. Sokrat ve Platon'un yaptığıysa yokluğun bu özelliğini belirterek, kendileri "yokluk" dediğinde neyi kastettiklerini açıklamak ve "yokluk"u tanımlamaktır.

Son olarak, çelişki gibi görülen ufak bir ayrıntıdan bahsetmek istiyorum: "Var olmayan açıklanamaz." önermesi var olmayan hakkında bilgi vermiyor mu? Ve olmayan bir şeyin ismi, "yokluk", nasıl olabilir? Dille ilgili olan bu sorun "isme sahip olmak" ve "açıklanmak" kavramlarının yeterince iyi anlaşılmamış olmasından kaynaklanıyor.

Bir şey isme sahip olduğunda o şeyde herhangi bir değişiklik olmuyor, aslında o şeyin bir şeye sahip olduğu filan yok, biz o şeyle ilgili bir karar veriyoruz, ona bir isim takıyoruz sadece. Ve "Var olmayan açıklanamaz." dendiğinde var olmayanla ilgili herhangi bir özellikten değil onunla, bir şeyleri açıklama yetisine sahip olan insan arasındaki bir ilişkiden, açıklanabilen şeylerin arasında "var olmayan"ın olmadığından, bahsetmiş oluyoruz. Bu yüzden, var olmayan bir isme sahip olabilir ve "Var olmayan açıklanamaz." önermesi çelişkiye ya da paradoksa yol açmaz.


ALINTIDIR...

var olmayan bişey açıklanamaz çünkü hiç olmamıştır.olmayan birşeyin üzerinde düşünmeye yorum yapmaya da gerek yoktur.aşk gibi ya vardır ya yoktur.yoksa üzerinde yorumda yapılamaz.