Konu: Marka Kavramı ve Unsurları

MARKA KAVRAMI ve UNSURLARI

En basit tanımıyla marka (brand), bir nesneyi tanıtmaya veya benzerlerinden ayırmaya yarayan işarettir (Meydan Larousse, C:13, s: 174).
Bir diğer tanımlamayla, “markalar, üzerlerine kondukları eşyanın belirli bir işletme tarafından üretildiği veya pazarlandığını gösteren veya emtiayı benzerlerinden ayıt etmeye yarayan tanıtma ve ayırma araçlarıdır (İMREGÜN, 1986, s: 26).
Mucuk, 2001’ e göre marka, üretici veya satıcıların malını tanıtan, onu başkalarının mallarından ayırmaya yarayan isim, terim, sembol, şekil veya bunların bileşimidir.
Türkiye’de markalara ilişkin durum 1965 tarih ve 551 sayılı “Markalar Kanunu” ile düzenlenmiştir. Bu kanuna göre marka, küçük sanatlar, tarım ve ticarette üretilen ve yapılan malları, aynı cinsten olan başkalarından ayırmaya yarayan işaretlerdir ve marka malın veya ambalajın üzerine konur (Meydan Larousse, C: 13, s: 174).
Nihayet, 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin madde 5/1 hükmünde; “Marka, bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlaması koşuluyla, kişi adları dahil, özellikle sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, malların biçimi veya ambalajları gibi çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifade edilebilen, baskı yoluyla yayımlanabilen, ve çoğaltılabilen her türlü işaretleri içerir (ÖZDEMİR, http://www.verginet.net/GUNDEM.aspx?ID=155, 02.04.2007).

UNSURLARI
Marka geniş kapsamlı bir terimdir ve malı belirleyen bir çok şey markanın kapsamına girer (MUCUK, 2001, s: 135).
Marka Adı (Brand Name): Marka adı (brand name), bir malın adını oluşturan bir ya da bir grup sözcük ya da harftir; markanın sesle belirtilebilen, söylenebilen parçasıdır (CEMALCILAR, 2000, s: 105). Üretici, genellikle yeni bir ürüne isim verir. Marka isimleri, ürünleri birbirinden farklılaştırma kaynağıdır. Üreticiler, marka ismi kararı ile ilgili olarak başlıca dört yol izleyebilirler. Bunlar (COP, BEKMEZCİLER, 2005, s: 71).
• Her bir ürünü ayrı bir marka ile pazara sunma,
• Tüm ürünler için bir aile markası kullanma,
• Tüm ürünleri ayrı aile markaları ile pazara sunma,
• Her bir ürün ismi ile birlikte işletmenin unvanını kullanma.
Marka Sembolü – Simgesi (Brand Mark): Marka sembolü (brand mark), markanın gözle görülebilen ama sözle söylenemeyen kısmıdır. Anadol bir marka adıdır, ama belirli bir şekil ve stilde yazılınca marka olur. Hitit geyiği ise Anadol’un sembolüdür. Yine, Mercedes marka adı; yuvarlak biçimde üç köşeli yıldız ise onun sembolüdür (MUCUK, 2001, s: 135).
Ayırt Edicilik: Günümüz rekabetçi ortamında ürünler arasındaki açık ve somut farklar azalmaya başlamıştır. Ürünlerin farklı çeşitlerini kolaylıkla satın alma kararında seçim yapma serbestisine sahip olan tüketici karşısında işletmeler, büyük farklar yaratabilen küçük ayrıntılar sayesinde farklı bir imaja sahip olmaktadırlar. Bu farkları yaratan unsurlardan biri olan marka, ürünün işlevsel amacının ötesinde o ürünün değerini arttıran bir isim, sembol, tasarım ya da işaret olarak karşımıza çıkmaktadır. Yine, ürün özelliklerinden kolayca ayırt edilemeyen ürünler için marka ayırt edici bir özellik olarak bulunmakta ve ürün hakkında tüketiciye bilgi vermektedir. Bundan dolayı günümüzde hemen hemen bütün mal ve hizmetler markalanmaktadır. Bu sayede de tüketiciler farklı üreticilerin ürünlerini ayırt edebilmektedirler (COP, BEKMEZCİ, 2005, s: 67).


Sahiplik:
Markalar, sahiplik açısından, üretici markası ve aracı markası diye ikiye ayrılır. Malı üretici markaladığında, birinci tür marka; toptancı veya perakendeci markaladığında ikinci tür marka söz konusu olur. Örneğin; Migros gibi büyük marketler çeşitli üreticilerden satın aldıkları malları, kendi markalarıyla satışa sunabilirler.
Bir de, özel (kişisel) marka ve ulusal marka diye ayrım yapılabilir. Özel marka, tek bir dağıtıcının, özellikle perakendecinin markası anlamında kullanılır. Ulusal marka ise, üreticinin markasıdır ve mallar tüm ülkede üreticinin koyduğu markayla satılır (CEMALCILAR, 2000, s: 105).
Zorunluluk:
Marka koymak, Devlet tarafından zorunlu tutulabilir. 01.03.1957 tarih ve 4/8262 sayılı kararname ile fabrikasyona tabi olmadan elde edilen zirai ürünler, el işleri ve küçük san’at ürünleri dışında diğer tüm sanayi ürünlerine marka konması ve bunların tescili zorunlu kılınmıştır (İMREGÜN, 1986, s: 27).
Yasal Korunma:
Marka, sicile kaydedildiğinde, bir diğer deyişle tescil edildiğinde yasallaşır ve yasal korunma sağlar (MUCUK, 2001, s: 135).
Markalar Kanunu Tasarısı Taslağı Madde 9 da, Marka tescilinden doğan hakların kapsamı ve kullanılmasına ilişkin şu hükümler yer almaktadır;
Md. 9 Fk.1 - Marka tescili, sahibine, markayı münhasıran kullanma hakkı verir. Aşağıda belirtilen hallerde, marka sahibinin, izni alınmadan markasının kullanılmasının önlenmesini talep etme yetkisi vardır;
• Markanın tescil kapsamına giren aynı mal ve / veya hizmetlerle ilgili olarak, tescilli marka ile aynı olan herhangi bir işaretin kullanılması,
• Tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve tescilli markanın kapsadığı mal ve / veya hizmetlerin aynı veya benzeri mal ve / veya hizmetleri kapsayan ve bu nedenle halk tarafından, işaret ile tescilli marka arasında bağlantı kurulma olasılığı da dahil, karıştırılma olasılığı olan herhangi bir işaretin kullanılması,
• Tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve tescilli markanın kapsamına giren mal ve / veya hizmetlerle benzer olmayan, ancak tescilli markanın itibarından dolayı haksız bir yarar elde edecek veya tescilli markanın itibarına zarar verecek veya tescilli markanın ayırt edici karakterini zedeleyecek nitelikteki herhangi bir işaretin kullanılması.
Md. 9 Fk. 2 - Aşağıda belirtilen durumlar, birinci fıkra hükmü uyarınca, yasaklanabilir;
• İşaretin mal veya ambalajı üzerine konulması,
• İşareti taşıyan malın piyasaya sürülmesi veya bu amaçla stoklanması, teslim edilebileceğinin teklif edilmesi veya o işaret altında hizmetlerin sunulması veya sağlanması,
• İşareti taşıyan malın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması,
• İşaretin, teşebbüsün iş evrakı ve reklamlarında kullanılması,
• İşareti kullanan kişinin, işaretin kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bir bağlantısı olmaması koşuluyla, işaretin aynı veya benzerinin dijital ortamda ticari etki yaratacak biçimde, alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük veya benzeri biçimlerde kullanılması.
Md. 9 Fk. 3 – markanın sahibine sağladığı haklar, üçüncü kişilere karşı marka tescilinin yayım tarihi itibarıyla hüküm ifade eder. Marka tescil başvurusunun yayımlanmasından sonra gerçekleşen ve marka tescili ilan edilmiş olsaydı yasaklanması söz konusu olabilecek fiiller nedeniyle başvuru sahibi, hukuk davası açmaya yetkilidir (http://www.turkpatent.gov.tr/dosyala...rkalar_kanunu_ tasarisi_ taslagi.pdf, 05.04.2007).
Marka Kullanmanın Faydaları
Marka kullanmanın işletmeler, tüketiciler ve toplum açsından sağladığı faydalar göz ardı edilemeyecek kadar önemlidir.
İşletmeler Açısından:
• Taklit, kopya gibi haksız rekabete ve de yeni rakiplerin piyasaya girmesine karşı yasal korunma sağlar.
• Tutundurmaya yardımcı olur ve talep yaratmada etkilidir.
• Tüketicide firmaya bağlılık yaratır.
• İkame malları yüzünden satış kaybı tehlikesini önler.
• Marka kullanılması malı pazarlama kanallarına doğru çeker, zira iyi tanınan marka aracı kuruluşlarca aranır.
• Fiyat istikrarına olumlu etki eder; marka sahibi firmaya, aracı kuruluşların sık sık fiyat değişikliği yapmamalarını, değişik aracıların malı farklı fiyatlardan satmamalarını sağlamada yardımcı olur.
• Aracılar marka adı olan malları tercih ederler (MUCUK, 2001, s: 135).
Tüketiciler Açısından:
• Marka isimleri, alıcıya ürünün kalitesi hakkında fikir ve güvence verir, markalı ürünün iadesi kolay olur.
• Alış verişte etkinliği arttırır, ürünü tanıma ve seçme kolay olur. Marka güvenilirliği ölçüsünde tüketicinin satın alma kararını kolaylaştırır.
• Önceden kullanılan markalar sonraki satın almalarda tutum ve inançları etkiler.
• Alıcılara ürünleri kolayca tanıma ve ayırt etme imkanı sağlar (COP, BEKMEZCİ, 2005, s: 68).
Toplum Açısından:
• Marka tüketicileri korur.
• Fiyat istikrarı sağlar.
• Ürünlerin kalitesinin gelişmesinde etkili olur.
• İşletmeler, marka imajını güçlendirmek için topluma yararlı yenilikleri geliştirirler (COP, BEKMEZCİ, 2005, s: 69).
• Devlet için, vergilendirme açısında kolaylık sağlar.














KAYNAKLAR

• CEMALCILAR, İlhan, Pazarlama Yönetimi, Anadolu Üniversitesi Yayın No: 885, 2000, ESKİŞEHİR,
• COP Ruziye, BEKMEZCİ, Mustafa, Marka ve Bilinirliği Yüksek Markalı Çamaşır Deterjanı Üzerine Bir Uygulama, Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı: 1, Yıl: 2005, ANKARA,
• İMREGÜN, Oğuz, Ticaret Hukuku 1. Fasikül, Anadolu Üniversitesi Yayın No: 37, 1986, ESKİŞEHİR,
• MUCUK, İsmet, Pazarlama İlkeleri, Türkmen Kitabevi, 2001, İSTANBUL,
• ÖZDEMİR, Ali, Marka Kavramına Genel Bakış: Tanımı, İlişkili Kavramlar ve Vergilendirilmesi, http://www.verginet.net/GUNDEM. aspx?ID=155, 02.04.2007,
• Markalar Kanunu Tasarısı Taslağı, www.turkpatent.gov.tr/dosyalar/ duyurular/markalar_kanunu_tasarisi_ taslagi.pdf, 05.04.2007
• Meydan Larousse Büyük Lugat ve Ansiklopedi, Sabah Yayınları,

Keşke Ülkemizde Bu unsurların hepsi göz önüne alınarak Markalaşma çabasına gidilseydi bizim ülkemizde her 3.dünya ülkesi gibi taklitçilik ön plandadır...Ve özgün diğerlerinden bağımsız marka sayıısı elin parmaklarını geçmeyecek kadardır..Bizde kalite anlayışıda çok farklıdır Pahallı olan kalitelidir mantığı üreticiden nihai tüketiciye kadar bütün kanallarda hakimdir

Farklı olunmalı arkadaşlar Farklı olursanız Özgün bir marka olursunuz Olamazsanız Herzaman insanlar Mavi Jeans Kot yerine Levi's kot tercih eder