Konu: Genel, Karşılaştırmalı ve Milli Edebiyatlar

Genel, Karşılaştırmalı ve Milli Edebiyatlar


“Karşılaştırmalı edebiyat” terimi, ilk olarak sözlü edebiyat incelemesi, özellikle de halk masallarındaki temaların eserden esere geçişinin ve yine bunların “yüksek, sanatkârane edebiyat”a nasıl ve ne zaman girmiş olduğunun incelenmesi manasında alınabilir. İkinci olarak bu terim, iki veya daha çok edebiyat arasındaki ilişkilerin incelenmesi olarak da kullanılmış. Sonuçta edebiyatlar, özellikle Batı Avrupa edebiyatları arasındaki yakın ilişkileri gösteren birçok malzeme toplanmış ve edebiyatlar arası “alışveriş” konusundaki bilgilerimiz büyük ölçüde artmıştır. Üçüncü olarak, ”karşılaştırmalı edebiyat” terimi, kendi bütünlüğü içinde edebiyat incelemesiyle, dünya edebiyatıyla, genel veya evrensel edebiyatla aynı manada kullanılmıştır.

Son zamanlarda da “genel edebiyat” terimi, karşılaştırmalı edebiyattan farklı bir anlamda kullanılmaya başlanmıştır. “Karşılaştırmalı edebiyat”, iki veya daha çok edebiyat arasındaki karşılıklı ilişkileri incelerken; ”genel edebiyat” ,milli sınırları aşan edebi akım ve modaları inceler.

Karşılaştırmalı edebiyatın ilk uygulayıcıları, edebiyatın kaynaklarını, sözlü edebi şekiller bakımından gösterdiği çeşitliliği ve ilk destan, tiyatro, şiirler yardımıyla nasıl geliştiğini inceleyen halkbilimciler ve etnografyacılardı.

Evrensel ve milli edebiyatlar, birbirine karışmış durumdadırlar. Aslında karşılaştırmalı edebiyatın çözüme kavuşturması gereken şey, tek tek her milletin genel edebiyat sürecine ayrı ayrı katkılarını bulumak ve göstermektir.




Malzemelerin Düzenlenmesi ve Tespiti


Edebiyat biliminin ilk görevlerinden birisi, malzemelerinin bir araya getirilmesi, zamanın yaptığı tahribatın giderilmesi, metnin doğruluğunun, tarihinin ve yazarın kimliğinin tespiti gibi hususların araştırmasıdır.

Sözlü edebiyat alanında malzemelerin derlenmesinde özel bazı problemler vardır. Söylediği şeyleri teyp veya transkripsiyon yazısıyla kopyalama yöntemi gibi. Yazma malzemeleri bulmaya çalışanlar ise; yazarın mirasçılarıyla şahsen tanışma, araştırmayı yapanın o çevredeki itibarı, mali imkanları ve çoğu kez gerekli olan dedektiflere has bir çeşit yeteneğe sahip olmak gibi tamamen pratik mahiyetteki problemlerle karşılaşacaklardır.

Derlenen malzemeyi katologlamanın teknik ayrıntıları ve bibliyografik tanımlama, kütüphanecilere, uzman bibliyografyacılara bırakılabilir; fakat bazen de sadece bibliyografik olan bilgilerin bile edebi araştırmalarda önemi ve değeri olabilir. İlk olarak derleme ve katologlama işi bittikten sonra yayınlama süreci başlar. Yayınlama, hem yorumlamayı, hem de tarihi araştırmaları kapsayan ve genellikle aşırı derecede karmaşık bir çalışmalar dizisidir. (Bir yayın hazırlanmasında da yayının amacı ve yayının hitap edeceği kitle de göz önüne alınmalı.)

Metin tashihi, ”aslilik” ölçütünü, yani belli kelime veya parçaları en eski ve en iyi yazmadaki şekliyle almak yolunu kullanabilir, bunun yanı sıra dil ölçütleri, tarihî ölçütler ve nihayet vazgeçilmez bir önemi olan psikolojik ölçütler gibi metnin doğru şeklinin bulunmasına yardımcı olabilecek başka bakış açısı ve ölçütleri de dikkate almak gerekir.

Metnin tespitinden sonra ilk araştırmanın kronoloji, metnin sahihliği, yazarın tespiti ve gözden geçirme gibi problemlerin bir sonuca bağlanması gerekecektir. Tarihsiz yazmalarda ise kronolojiyi tespit etmek zordur. Hatta bu, çözümsüz de olabilir.

Metnin sahihliği ve yazarın tespiti meseleleri de önemlidir. Edebiyat tarihinde sahte eserlerin veya dini kaygılarla yapılmış tahriflerin doğru olup olmadığı meselesi, önemli bir rol oynamış ve derinlemesine yapılan araştırmalar için önemli bir etken olmuştur.

Unutulmaması gerekenlerden biri de, bir eserin asıl yazılış tarihinin doğru olarak tespitinin bizi eleştiri probleminden hiçbir zaman kurtaramayacağıdır

ßilgiler için teşekkürler....