Konu: Pnomokok nedir? Nerede bulunur? Nasil Bulasir?

Pnomokok, bebeklik ve cocukluk caginda sik rastlanan ve menenjit, zaturre, kan iltihabi, orta kulak iltihabi, sinuzit gibi hastaliklara yol acan bir mikroptur (1,2).
Dunya Saglik Orgutu verilerine gore pnomokoklara bagli hastaliklar, dunya uzerinde her yil 5 yasindan kucuk yaklasik 1 milyon cocugun olumune neden olmaktadir (1).
Pnomokoklar bebeklik ve cocukluk caginda burun, geniz ve bogazda yaygin olarak bulunurlar (3). Bebeklerin bagisiklik sistemleri henuz tam olarak gelismediginden, pnomokok hastaliklarina karsi daha savunmasizdirlar (4).
Burun icinde ve bogaz bolgesinde pnomokok bulunan bebek ve cocuklar mikrobu diger bireylere bulastirabilirler. Bulasma, oksurme veya hapsirma esnasinda havaya yayilan damlaciklarin solunmasi, yikanmamis ellerin agiz ve burun bolgesi ile temasi veya yakin temas yoluyla olur.
Pnomokok ozellikle cocuklarin toplu halde bulundugu kres ve anaokulu gibi yerlerde cok hizla yayildigindan, krese giden cocuklarda pnomokok tasima oranlari ve buna bagli hastaliklarin gorulme sikligi daha yuksektir (5).

Pnomokok hangi hastaliklara sebep olur? (6,7,8)
Zaturre
Zaturre, cocukluk caginda en sik olum nedenlerinden biri olarak karsimiza cikar. Zaturre, akcigerlerde bulunan hava keseciklerinin iltihap ile doldugu ve yeterli hava alisverisinin yapilamadigi ciddi ve tehlikeli bir solunum yolu hastaligidir. Pnomokoklar insandan insana genellikle hava yoluyla bulasir.
Zaturrenin belirtileri arasinda, koyu kivamli, sari-yesil renkli veya kanli balgamin eslik edebildigi oksuruk, yuksek ates ve titreme, nefes darligi, gogus agrisi, halsizlik, zor ve hizli soluk alma sayilabilir.
Menenjit
Pnomokoklar beyin ve omuriligi koruyan siviya ulastiklari zaman menenjite neden olurlar. Menenjit, beyin ve omuriligi kaplayan ince zarlarin ve kan damarlarinin iltihaplanmasidir. Son derece ciddi bir hastalik olan menenjit, olumle veya isitme kaybi, gorme bozuklugu, zeka geriligi, hareket bozukluklari gibi kalici sakatliklarla sonuclanabilir.
Menenjitin belirtileri arasinda, yuksek ates, ense sertligi, bas agrisi, kusma, asiri yorgunluk, huzursuzluk ve istahsizlik sayilabilir. Tedavisi cogunlukla hastaneye yatirilarak yapilir.
Kan iltihabi
Pnomokoklar, bazi durumlarda kana karisarak burada cogalabilirler. Pnomokoklarin kani istila etmesi durumuna kan iltihabi denir. Vucut, mikroplara ve mikroplarin salgiladigi maddelere karsi organ yetmezligiyle sonuclanan bir tepki verebilir. Kan iltihabi olumle sonuclanabilen son derece ciddi bir hastaliktir.
Hastalik belirtileri arasinda, yuksek ates, bobrek, karaciger gibi organlarin fonksiyonlarinda bozulma, bilinc bozulmasi, davranis bozukluklari, nefes darligi sayilabilir.
Orta Kulak İltihabi
Pnomokoklarin neden oldugu onemli hastaliklardan biri de orta kulak iltihabidir. 0-2 yas arasindaki her 10 cocuktan 9'u en az bir kez orta kulak iltihabina yakalanmaktadir. Bu hastalik, soguk alginligi, grip gibi diger solunum yolu hastaliklari ile birlikte de gorulebilir (9).
Orta kulak iltihabinin uzun surmesi ve tekrarlamasi isitme kaybina, buna bagli olarak konusma bozukluklarina yol acabilir. Bazi durumlarda, tedavi edilmeyen orta kulak iltihabi, kulak cevresinde kemik hastaliklarina, menenjite veya yuz felcine dahi neden olabilmektedir (10).
Orta kulak iltihabi belirtileri arasinda, kulak agrisi, cocugun agri nedeniyle kulaklarini kasimasi veya cekistirmesi, ates, huzursuzluk ve aglama sayilabilir.
Sinuzit
Yuz kemiklerinde, sinus adi verilen ici hava dolu bosluklar bulunur. Pnomokoklarin bu bosluklari kaplayan zarlara yerlesmesi sonucunda sinuzit olusabilir.
Sinuzit belirtileri arasinda, goz arkasinda basinc hissi, yuzde agri, burundan soluk alip verme guclugu, genizde akinti, uzun sureli - bazen kanli burun akintisi ve yuksek ates sayilabilir.

Pnomokok hastaliklari nasil teshis ve tedavi edilir?
Pnomokok hastaliklarinin teshisi icin rontgen, kan testleri ve bazen de bel bolgesinden su alma islemine gerek duyulabilir.
Pnomokok hastaliklarinin tedavisinde genel olarak antibiyotikler kullanilmaktadir. Ne yazik ki, pnomokoklar her gecen gun antibiyotiklere karsi daha fazla direnc kazandigindan, pnomokok hastaliklarinin tedavisi giderek zorlasmakta ve tedavi basarisi dusmektedir (11). Pnomokok hastaliklarindan korunmanin en etkili yollarindan biri ise asilamadir (1). Cocuklari hastaliklara karsi asi ile koruyarak sik antibiyotik kullaniminin azaltilmasi, mikroplarin antibiyotiklere karsi direncini de dusurebilmektedir (12).

Referanslar:
1-WHO Weekly Epidemiological Record, 23 March 2007, 82nd Year. No. 12, 2007, 82, 93-104.
2-Expert Rev Anti İnfect Ther 2005; 3(5):739-750.
3-J İnfect Dis 2001;184:451-9.
4-İmmunisation İnfo Sep 2006. İmmunisation Advisory Center. University of Auckland. ( http://www.immune.org.nz/?t=899)
5-Pediatrics 1999;103;e28.
6-MMWR April 4, 1997 / Vol. 46 / No. RR-8.
7-Toraks Dernegi Egitim Kitaplari Serisi Sayi:A4.
8-Toraks Dergisi. Cilt 3, Ek 3 . Agustos 2002
9-Pharmacotherapy 2005;25(9):1193-1212.
10-Arch Otolaryngol Head Neck Surg. 2004;130:289-292.
11-Clin Microbiol İnfect, Volume 8 Supplement 3 : 9-20, 2002.
12-N Engl J Med 2006;354:1455-63.

Bilgi için teşekkürler