birinci dünya harbinde ittifak devletleri denizaltılarının ortak stratejileri; boğazlardan geçerek beşinci ordunun lojistik nakliyatını önlemek maksadıyla marmara’ daki sevkiyatı sekteye uğratmaktı.

ancak denizaltıları bekleyen tehlikeleri; mayın maniaları, kıyı bataryaları, denizaltı savunma ağları, karakol botları, yüksek süratli sualtı akıntıları ve dar geçitler olarak sıralayabiliriz.

tüm bu tehlikeler göze alınarak fransızlar tarafından saphir sınıfı 4 adet denizaltı görevlendirilmiştir.

yapılan denizaltı muharebelerinde;

fransız denizaltıları tarafından icra edilen harekatlar;

saphir denizaltısı 28 ocak 1915 günü dalış yaparak çanakkale boğazına girmiş ancak pusula arızası nedeniyle emniyetli seyir yapamayarak köseburnu kalesi açıklarında satıh yapmak zorunda kalmış ve isareis ganbotu ile nusrat mayın gemisinin muhasamatı neticesinde batırılmıştır. denizaltının denize atlayan 14 denizcisinin haricinde kurtulan personeli olmamıştır.

joule denizaltısı 01 mayıs 1915 günü çanakkale önlerinde mayına çarparak infilak etmiş ve batmıştır.

mariotte denizaltısı 27 temmuz 1915 günü çanakkale sığlığında savunma ağlarına takılarak kıyı bataryalarımız tarafından batırılmıştır.

turquoıse denizaltısı 30 kasım 1915 günü kıyı topçumuzun atışlarıylahasar görmüş ve personeli esir alınarak denizaltıya “müstecip onbaşı” ismi verilmiştir. savaş müddetince alman denizaltıları için şarj gemisi olarak kullanıldıktan sonra mütarekeye müteakip fransızlar tarafından alınarak fransa’ ya götürülmüştür.

liman von sanders paşanın da dediği gibi “türkler için en büyük şans düşman denizaltılarının bu işi başaramamış olmalarıdır ki aksi takdirde beşinci ordu açlıktan ölürdü.”

düşman denizaltılarının başarısızlığının nedeni; marmara gibi dar ve gözetlenmesi kolay bir denizde, dört beş denizaltı ile faaliyette bulunmak zorunluluğu idi.

alman denizaltılarının görevi ittifak devletlerinin deniz kontrolünü ele geçirmelerini önlemekti.

denizaltıları tarafından icra edilen harekatlar ise,

u-21 denizaltısı 25 mayıs 1915 tarihinde kabatepe limanı önlerinde ingiliz zırhlısı trıumph’ u torpillemek suretiyle batırmıştır.

iki gün sonra trıumph’ un yerine görevlendirilen majestik zırhlısını 27 mayıs 1915 tarihinde iki torpille bu kez seddülbahir önlerinde harekattan sakıt bırakmıştır.

bu olayın da etkisi ile amiral de robeck değerli savaş gemileri ile nakliye gemilerine, kara ordularını denizden desteklemeyi bırakarak, mondros limanına sığınmalarını emretti. kendisi ise trıad yatına geçerek kendi güvenliğini sağladı. değerli gemilerinin denizaltı tehdidine karşı korunabilmeleri için bölgeye sadece emrinde sayıca fazla olan torpido botlarını göndermek sureti ile harekatı idame etme kararı verdi.

ub-14 denizaltısı 24 temmuz 1915-11 kasım 1918 tarihleri arasında istanbul filsonda yer almış, 1915 kasım ayı sonlarında ingiliz e-7 ve e-20 denizaltılarını batırmıştır.

yukarıda bahsedilen denizaltı harekatları incelendiğinde birinci dünya savaşı esnasında henüz deneme safhasında olan denizaltıların artık birer sinsi taarruz silahı olarak savaş sahnelerinde harekatı etkileyebilecek biçimde yer aldıklarını görüyoruz.

müteakip yıllarda gelişen denizaltı teknolojisine paralel olarak denizaltıcılık literatürüne “iki tip gemi vardır denizaltı ve hedefleri...” sözü yerleşmiştir.

ALINTI