Konu: Allende Olayı-Uğur Mumcu

ALLENDE OLAYI

Şili'nin halkoyu ile iktidara gelen sosyalist devlet başkanı Salvador Allende 11 Eylül 1973 günü General Pinochet başkanlığındaki bir askeri darbe ile devrilmiş, Allende başında miğfer ve elindeki otomatik tabanca ile darbecilere karşı koyarken öldürülmüştü.

Allende olayı, demokratik hak ve özgürlükler için büyük ve acı derslerle doludur.

Şili'de 1970 yılında halkoyu ile iktidara gelen demokratik sosyalizm, Pentagon'un Güney Amerika planlarını alt üst ediyordu. ABD, Vietnam yenilgisinden sonra bütün ağırlığını Ortadoğu ve Güney Amerika'ya vermişti. Güney Amerika'da anti emperyalist düşünce gün geçtikçe büyüyor; Bolivya'da Genel Kurmay Başkanı General Tores topraksız köylüler ile birlikte başkaldırarak iktidara geliyorlar. Şili'de ise Sosyalist Parti Allende'nin liderliğinde "HALK BİRLİĞİ" programı ile iktidara tırmanıyordu.

"HALK BİRLİĞİ" bütün solcu ve ilerici partileri bir araya getirmişti.

1970 Kasım'ında devlet başkanlığı koltuğunda oturan Allende'nin ilk iş olarak, büyük toprakları topraksız köylülere dağıtmaya başladı. Bundan sonra sıra "millileştirme" kararlarına geldi.

Allende'nin ilk girişimleri, ABD'den gelen tepkilerle karşılaşıyordu. İlk tepki, Amerikan kredilerinin kesilmesiydi. Daha sonra Amerikan şirketlerince işletilen bakır madenleri gündeme geldi. Allende, Birleşmiş Milletler'de ITT'nin ülkesinde karıştığı siyasal olayların belgesini açıkladı. Savaş başlamıştı.

ABD, halk oyu ile gelen sosyalizmin Güney Amerika'da bir model oluşturmasını istemezdi. Daha sonra belgeleriyle açıklandığı üzere, ABD Dış İşleri Bakanı Dr. Kissinger'in de aralarında bulunduğu "Kırklar Komitesi" Şili'de yapılacak bir askeri darbenin hazırlığına girişti.

Siyasal propoganda için kullanılan yayın organı "Mercurio" adlı sağ eğilimli bir gazeteydi. Gazete, ITT şirketinin elinde ve CIA denetimindeydi.

Allende'nin iktidarında sağ ve sol terör örgütlü kanlı eylemlere girişmişlerdi. Mir adlı silahlı sol örgüt - yine belgeleri ile açıklandığı gibi- CIA planları gereğince sol görüntülü eylemlere başvuruyordu.

Siyasal kargaşa, iş adamları ile esnafın ortak eylemleri ile sürdürülmekteydi. Ünlü kamyoncular greci bu arada sahneye kondu. Ev kadınları da sokağa döküldüler, grevler bütün Şili'de yaygınlaştırıldı.

Allende bu kargaşa içinde yapılan 1973 seçimlerinde de başarı elde etti. Halkın yüzde 43.9'u kendisinden yanaydı. Ancak silahlı kuvvetler içinde cuntalaşma çabaları da sürmekteydi. Bu arada, bir jandarma birliği ayaklandı. Allende'nin başkanlarından General Carlos Prats'a suikast yapıldı. Sağ ve sol terör örgütlerince yönetilen bireysel terör, kanlı eylemler ile günden güne tırmanıyordu. Ülke tam bir içsavaş görüntüsündeydi.

Darbenin yaklaştığı günlerde kamyon sahipleri büyük bir greve daha giriştiler. Allende, kamyonlara el konmasını kararlaştırdı. Ancak kamyon sahipleri bu kararın uygulanmasından önce kamyonlarını parçaladılar.

4 Eylül günü Santiago sokaklarında 800 bin kişi Allende'nin iktidara gelişini kutlayan gösteri yaptı.

11 Eylül günü, Şili Silahlı Kuvvetleri, o güne kadar, Allende'ye en yakın görünen General Pinochet'in liderliğinde ayaklanıp, başkanlık sarayını kuşattı. Üç kuvvet komutanı Allende'nin istifasını istediği bir ultimaton yayımladılar. Allende darbeci generallere şu karşılığı verdi:

"Haksız bir davranışla sadece kaba kuvvete dayanarak hareket edenlere karşı tarihe geçecek bir örnek olması için her türlü yola başvurarak hayatım pahasına da olsa direneceğim."

64 yaşındaki sosyalist devlet başkanı, bu sözünü tuttu ve darbecilere karşı başında miğfer ve elinde silahla dövüşerek öldü.

Böylece, halk oyu ile iktidara gelen demokratik sosyalizm, ABD tarafından planlanan bir askeri darbeyle iktidardan düşürülmüş oldu.

Allende olayı, bütün dünyada çeşitli tepkilere yol açtı. Demokratik sosyalizmin askeri darbe ile iktidardan düşürülmesi, silahlı devrimi tek yol gören "ultrasol" örgütlere yeni ideolojik dayanak sağladı.

Demokratik sosyalizmin, ekonomileri ve siyasal rejimleri "militariza eden" ABD ve "proleterya diktatörlüğünü" tek geçerli yol sayan Sovyet Marksizmi için siyasal ve ideolojik tehlikeler taşıyordu. Güney Amerika'da gelişecek demokratik sosyalizmin evrensel nitelikte bir model olmasından birbirlerine karşıt kutuplar endişe duymaktaydılar.

Allende olayı, Türkiye'de de tartışıldı. Bu tartışmalardan birini - belki ibret olur diye- aktarmak istiyoruz.

Milliyet Gazetesi başyazarı ve Genel Yayın Müdürü rahmetli Abdi İpkeçi, 19 Temmuz 1976 günü, Başbakan sayın Demirel ile konuşur. Konuşmanın bir bölümü şöyle:

İPEKÇİ-- Herkes seçini serbest yapsın. Rejim değil de, istediği kimseyi serbest seçebilecek.

DEMİREL-- Aslında zaten komunist partisini serbest bıraktığınız zaman, eğer o komünist partisi oy ile iktidara gelirse ki, hiç görülmemiştir henüz. Allende geldi, iki üç sene içerisinde tasını tarağını topladı gitti.

İPEKÇİ-- Tasını tarağını toplamadı da beyefendi...

DEMİREL-- İyi topladı iyi...

İPEKÇİ-- Neyi topladı?

DEMİREL-- Yani toparlandı gitti.

İPEKÇİ-- Siz seçimle iktidara gelmiş kimselerin öldürülerek, zorbalıkla , toparlanıp götürülmelerinden yana değilsiniz herhalde.

DEMİREL-- Onlar ayrı mesele de neticeyi değiştirmez. Yani tasını tarağını toparladı, gitti. Neticede gitti değil mi? Geldi de gitti...



Demokrasinin inançlı liderler eliyle - gerektiğinde başını inançlar için vererek- nasıl korunacağını kanıtlayan Allende'yi bu ölüm yıldönümünde saygıyla anıyoruz.

Şili'nin yiğit Devlet Başkanı, inançlı sosyalist Allende adı, daha bu günden demokrasi ve sosyalizm tarihine altın harflerle yazılmıştır. Anısı önünde saygıyla eğiliyoruz.


CUMHURİYET, 11 EYLÜL 1985

UĞUR MUMCU

Pinochet halk tarafından yargılanmadı ama umarım diğer darbeci Kenan Evren yargılanır..

Avcioglu tarafından gönderildi.

[SIZE=2]
Pinochet halk tarafından yargılanmadı ama umarım diğer darbeci Kenan Evren yargılanır..

Kenan Evren mi yargılanacak?Bu saatten sonra çok geç.1-2 seneye kalmaz geberir gider.O zaman yapacağım tek şey var mezarına gideceğim gerisi malum..

Kenan Evren ve onun faşist cunta yönetimi bu ülkede düşünemeyen,sorgulamayan bir gençlik yaratmıştır.Kenan Evren'in üstüne tiner döküp yaksalar ciğerim soğumaz.

Bu arada Uğur Mumcu'nun bu güzel yazılarını bizimle paylaştığın için teşekkür ederim Avcıoğlu.

Pinochetin arkasında cia olduğu ortaya çıkmıştır,bizdeki cuntaların da durumu farklı değildir, abd nin soğuk savaş yıllarındaki "domino teorisi" antiemperyalist bütün harketlere karşı cunta faşizmini ve gericiliğin hertürlüsünü desteklemiş ve örgütlemiştir.

Bugün gericiliğe karşı askerlerden medet umanlar unutmasınki bu gericiliğin asli gücü 12 eylül cuntasıdır, 12 eylül ilerici-devrimcileri ezmekle kalmamış gericiliği bizzat örgütlemiştir.

Salvador Allende dünyanı bütün onurlu devrimcileri gibi başı dik ayrılmıştır aramızdan,faşizme karşı direnmiş vuruşarak düşmüştür.. saygıyla anıyoruz.

http://www.youtube.com/watch?v=g3k7N...eature=related