Konu: İslamda Reform Yaşandı mı?..İlhan Selçuk

İslamda Reform Yaşandı mı?..

Diyanet İşleri Başkanı Ali Bardakoğlu demiş ki:

"- Hiçbir dindarın İslam dininde reform yapma gibi bir çağrısı ve fikri olamaz; hiçbir Müslümanın hadisleri ayıklama gibi bir cüreti olamaz."

Sayın Bardakoğlu aklı başında bir Müslüman kimliğiyle laiklik devriminin Türkiye'de ve dünyadaki anlamını ve değerini tartabilen bir din adamıdır...

*

'Reform' sözcüğünün bir genel, bir de Hıristiyanlık dünyasındaki tarihsel anlamı var...

İkinci anlamıyla 'Reform' 16'ncı yüzyılda Avrupa Hıristiyanlığında yaşanan dönüşümü vurgular...

'Reform' un başını 16'ncı yüzyılda Martin Luther çekti; Hıristiyanlıkta kilise egemenliği çatladı; Protestan mezhebi oluştu; hareket Rönesans'la anlamını pekiştirecek, Aydınlanma'yla da laiklik ve demokrasi Avrupa'da tohumlanacaktır...

Batı'da akıl yolunun ve bilimsel devrimin ilk ışınları Reform'la ufukta görülmüştür...

*

Peki, İslamda durum nedir?..

Kuran, İncil'den çok değişiktir; bir anayasadır, hukuk düzenine ilişkindir; hem de miras, ceza, aile, kamu, ticaret vb. hukuklar üstüne ahkâmı içeren yasa kitabı gibidir...

İslamın iki kaynağından birincisi Kuranıkerim'dir...

İkincisi sünnettir...

Sünnet, kısaca Hazreti Muhammet 'in sözleri ve davranışları diye tanımlanabilir...

*

Ancak bu iki kaynakta da "daha başlangıçtan itibaren" değişim söz konusudur...

1) Kuranıkerim'de daha sonra inen ayetlerin daha önceki kimi ayetleri neshettiği, Türkçesiyle kaldırdığı biliniyor...

2) Kimi ayetlerin de sünnetle değiştirildiği ya da neshedildiği ciddi kaynaklarda yazılıdır...

3) Çoğu İslam devletinde Kuranıkerim'in kimi ayetleri uygulamadan ister istemez kaldırılmıştır...

4) Hazreti Muhammet'in ölümünden hemen sonra oluşan mezhepler de Müslümanlığı kendilerine göre yorumlamakta birbirleriyle yarışmışlardır...

5) Atatürk Cumhuriyetiyle gerçekleşen hukuk devriminde de Kuranıkerim'in kimi ayetleri neshedilmiştir; daha açık deyişle yürürlükten kaldırılmıştır.

*

Türkçe sözlüklerde "reform" karşılığında "düzeltim" ya da "düzeltme" yazıyor...

Bu anlamda "reform" Müslümanlık coğrafyasında yaşandı ve yaşanıyor...

Peki yaşanmayan ne?..

Batı'daki gibi, dindarlığı vicdanımızla duyumsayıp dini siyasete alet etmekten vazgeçebilirsek demokrasiyi ancak o zaman yaşayabiliriz...

Atatürkçülüğün vicdanı, aklı, bilimi, düzeni, yaşamı işte budur!..

İLHAN SELÇUK

CUMHURİYET

www.cumhuriyet.com.tr