Konu: Ben Simdi Ne Olacagim?

Bu yil sinava gerecek milyonu askin gencin bir yandan yüksek ögrenim yapabilecek miyim kaygilariyla ugrasirken bir yandan da hangi meslege yönelmeliyim sorusuna yanit aramaktadir.
Ancak su ana kadar yapilan meslek belirleme anketlerinin hiç biri bunun cevabini %100 verememektedir. Bu testlerin temel özelligi kisilik yapilarini ortaya çikarip degisik mesleklerde basarili kisilerin kisilik profilleri göz önünde bulundurarak tavsiye niteliginden öte gidememektedir.
Çünkü her insan kendine özgü ve özeldir. Herkesin yasayis biçimi, ögrenme tipleri, aliskanliklari ve beyin yapilari farklidir. Bunlari belli standartlara oturtmak mümkün olmasa da, benzer özellikler sergilerler. Insanlari tanima üzerine çalisanlar bu benzerlikleri bir araya getirmeye çalismislardir.Genellikle kisilik tipleri dörde ayrilmistir. Peter Urs Bender’e göre de tipler dörde ayrilir: Analitik, uyumlu, yönlendirici ve ifadeci kisilikler. Florence Littauer’da da ayni ayrim geçerlidir: Popüler optimist, melankolik, güçlü klorik ve barisçi sogukkanli.

Herrmann’in Araci
1995 yilinda Amerika’da insan kaynaklari konusunda yilin adami seçilen Ned Herrmann, General Electric’te çalistigi dönemden baslayarak ‘Herrmann Brain Dominance Instrument’ (HBDI) Herrmann Beyin Baskinligi Araci’ni gelistirdi.
Dünya genelinde yaklasik 4 milyon insana ve bin civarinda sirkette uygulanan sistemde 120 soru yer aliyor. Bu sorular cevaplandiginda bir insanin sag ya da sol beyinli düsünme tercihi, kavramsal ya da deneysel düsünme tercihleri ortaya çikar. Genellikle de bu tercihler belli mesleklere denk düsmektedir.

Sözel ve sayisal olarak iki gruba ayirirsak degisik meslek gruplarindan yapilan mülakat ve testlerde Mühendisler kendilerini analitik, matematikçi ve mantikli olarak tarif ederler ve kendilerini sol beyin ürünü olarak kabul ederler. Sanatçilar ise kendilerini duygusal ve estetik sahibi olarak tanimlarlar, bu tanimlama sonucu sag beyin ürünü olduklari ortaya çikar. Teste tabi tutulan kisiler, zihinsel yapilarina uygun bir meslekte çalisip çalismadiklarini da ögrenme sansina sahip olmaktadirlar.

Gelecegin meslekleri
Çok degil 5 yil öncesine kadar ögrencilere 'Üniversitede nereyi okumak istersin?' dediklerinde cevaplar, "Bilgisayar mühendisi, insaat mühendisi, doktor veya ögretmen." olurdu. Gelisen teknoloji ile birlikte ögrencilerin tercihleri de farkli alanlara kaymaya basladi. Bilim adamlarinin genlerin sifresini çözmeye basladigi günümüzde ögrenciler de, 'Hangi alanda çalismak istersin? sorusuna, "Genetik mühendisi, moleküler biyoloji, endüstri mühendisligi, iletisim uzmani" gibi yanitlar vermeye basladilar. Doktorluk ve mühendislik hâlâ popülaritesini korurken ögretmenlik de gündemden düsmeyen mesleklerden.

Gelecegin meslekleri arasinda yönetim bilgi sistemleri, pazarlama, finansman danismanligi ve insan kaynaklari var.

Gelecek 10 yil içinde yönetim bilgi sistemleri, pazarlama, finansman danismanligi ve insan kaynaklari alanlarinin, gençler için en gözde meslek dallari olacagi bildirilmektedir.

Yeni ekonomi kavramlarinin gündemde oldugu bugün, gençlerin de seçecekleri alanlari bu dogrultuda belirlemeleri gerekir. gelecek 10 yilda belki de daha uzun bir süreyi kapsayacak dönemde "yönetim bilgi sistemleri", bu alanin bir sonraki asamasinda, sirketler açisindan en önemli degerlerden biri olan insan faktörünü daha iyi yönlendirmeye ve gelistirmeye yönelik "insan kaynaklari", "pazarlama", "finansman danismanligi" ve "tasarim mühendisligi" bölümlerinin ekonomi ve ticarette yerini alacagini söyleyebiliriz. "Bu alanlar, ticaret disindaki degisimlerin düzenli izlenmesi ve analizinin yapilmasi, parasal kaynaklarinin en iyi sekilde kullanilmasi, üretilen ürünlerin tüketicilere istedikleri yerde, zamanda tabii ki istedikleri fiyattan en uygun kosullarda satilmasina yönelik bütün faaliyetleri kapsamaktadir. Bunlarin disinda özellikle kalite yönetimi konusunda kalite uzmanligi da kendi bilim dalimizda ön plana çikacak meslek dali olacak."


E-TICARET KAPILARI TIKLAYACAK
Elektronik ticaret—bilgisayar alaninda çok genis bir is alani açildi, özellikle AB'nin üyesi olan Almanya'da, bilgisayar teknolojisi sektöründe yetismis eleman açiginin 700 bin kisi dolayinda oldugunu söylenmektedir "Bu açik, Almanya'ya beyin göçünü gündeme getirecek. Önümüzdeki yillarda bizim gibi, Pakistan ve Kore gibi ülkelerden de AB ülkelerine beyin göçüne yol açacaktir.

ABD NEREYE GIDIYOR?
ABD'nin 2000 yilinda yapacagi yatirimlar, mühendisligin birçok farkli alanda ortaya çikacaginin sinyalini veriyor. Yapilacak yatirimlari alti alanda toplamak mümkün. Bunlardan; malzeme sentezi ve üretimi, tasimacilik, bilisim ve iletisim, biyoteknoloji gibi alanlar dikkati çekiyor. Önümüzdeki yillarda makine, bilgisayar, malzeme, endüstri, çevre ve kimya gibi mühendislik alanlarin ön plana çikmasi bekleniyor. Ayrica isletme, fiyatlandirma uzmanligi promosyon analistleri, kalite mühendisleri, kalite mühendisleri marka arastirmacilari aranan mesleklerden olacak.
TEKNOLOJI YERINDE DURMUYOR
Teknolojik degisimin meslekler üzerinde belirgin etkisini yapilan arastirmalar gösteriyor. Örnegin Ingiltere'de yeni açilan isyerlerinin yüzde 73'ü teknoloji tabanli. Eleman arayan sirketlerin yüzde 58'i teknoloji egitimi almis elemanlar tercih ediyor. Türkiye'de ise yapilan planlamada öncelikle Ar-Ge (arastirma gelistirme), teknolojik gelisme, çevre koruma vb. yeni çalisma alanlarina ayrilacagi belirtiliyor. Gelecek dönemde telekomünikasyon yazilimcilari, elektronik, bilgisayar ve iletisim teknikerlerinin önünün parlayacagi yönünde.
TIP HALEN REVAÇTA
Tip ve tibbi bilimlerin yildizi parlamaya devam edecek. Nörosirürji (beyin cerrahisi) gelecegin önemli mesleklerinden olacak. Bunun gerekçesi ise stres, depresyon, melankoli gibi rahatsizliklarin kaynaginin beyin kaynakli olmasidir.
DEVLET KURUMLARIMIZDA APK( Arastirma,planlama,koordinasyon) KIZAK GÖREVLER AMA....
AR-GE uzmanlari, günümüz sirketlerinin gözdeleri. AR-GE uzmanlari yeni ürünlerin piyasaya çikmadan önce gerçek arz ve talep dengelerini belirlemek için ön çalismalar yapiyorlar.
ILETISIM DAHA DA ARTACAK
Insanlarin haber alma ihtiyaçlari gelecekte de artarak devam edecek. Bu nedenle gerek yazili, gerek görsel basin önem kazanacak. Bugünün gazetecileri özellikle savunma, ekonomi magazin gibi alanlarda uzmanlasmayi tercih ediyorlar.
TÜRKIYEDE GAYRIMENKUL HALA CAZIP
Gayrimenkul gelistirme danismanligi, dünyada yaygin bir is kolu olmasina karsin Türkiye'de pek bilinmiyor. Gelecekte bu meslegi seçenler kazanacak. Yatirim yapilmasi halinde arsa gibi tasinmazlarin ekonomik degerini belirleyen bu is kolu, fabrika ve sirketlerin de belirli zamanlarda ekonomik degerlendirmesini yapiyor.
ÇEVRE BILINCI GELISIYOR
Saglik, emniyet ve çevre uzmanlari ise kendi sagliklarini koruyarak çalismalarini sagladigi gibi, sirketin çevreye zarar verip vermedigini de kontrol ediyor. Üretim arttikça gelecekte bu konunun uzmanlarina büyük ihtiyaç duyulacak. Bu meslegi ön plana itecek gelismelerden biri de sirketlerin ISO 14000'i alabilmeleri için saglik, emniyet ve çevre sistemlerine sahip olmalari gerekiyor.

Tercihin püf noktasi
Siz basarili bir genç olabilir ve ne istediginizi de çok iyi bildiginizi düsünebilirsiniz bakalim sistem de sizin gibi düsünecek mi? Eger idealleriniz sisteme takildi mi belki bu güne kadar yasadiginiz stresi bir yil daha belki de ömür boyu çekmek zorunda kalacaksiniz!
Tercihler bu kadar önemli çünkü..;

Hayatinizin bundan sonraki akisi, yapacaginiz bu tercihler dogrultusunda yönlenecek. Seçeceginiz meslegin bugünkü durumundan çok 10 yil sonraki konumunu dikkate alin. Maasli biri mi, yoksa patron mu olmak istiyorsunuz? Nasil bir ortamda çalismak istiyorsunuz? Mastir ve doktorayi, yurtdisini düsünüyor musunuz? Bütün bunlari bir bir gözden geçirin.

Bu yil tercihlerde dikkat edeceginiz en önemli konu, lisede ögrenim görmüs oldugunuz alana uygun bir yüksek ögretim programini tercih etmektir. Alaniniza uygunluk gösteren bölümleri tercih ettiginizde orta ögretim basari puaniniz 0,5 ile, alaninizla uygunluk göstermeyen bir bölümü tercih ettiginizde ise 0,2 ile çarpilip ilgili ÖSS puaniniza eklenecektir. (Meslek liselerinden mezun olan adaylar ise alanlariyla ilgili tercih yaptiklarinda orta ögretim basari puanlari 0,5+0,15 =0,65 kat sayisi ile çarpilip ilgili ÖSS puanina eklenecektir.) Puan kaybina neden olmamak alaninizla ilgili bir yüksek ögretim programini tercih etmeniz gerekir.

Kazandiginizda gidip okumayacaginiz fakülteleri kesinlikle tercih listesine almayin. Her yil en az 50 bin ögrenci bu yanlisi yapiyor ve bir sonraki yilin kazanma sansini riske sokuyor.

Tercih siralamasinda puan mi, yoksa istek sirasi mi önemli? Bu sorunun cevabi, kesinlikle istek sirasidir. Daha az istediginiz bir fakülteyi, sirf puani yüksek diye çok daha fazla istediginiz bir fakültenin üzerine yazmayin. Mesela tercih siralamasinda sunu diyorsaniz, yanlis yapmis olursunuz: "Ben 4. tercihimi daha çok istiyorum. Ama puani 2. tercihimden daha az, onun için alta yazdim."

Ortalikta dolasan fakültelere ait puan ve yüzdelik dilimlerin tamami geçen yila ait. Bu yil da ayni olmasi kesinlikle söz konusu degil. Bazi fakültelerde puanlar yükselirken, bazilarinda da mutlaka düsmeler olacaktir. Y / ÖSS puaninizin 10, 15 puan üzerindeki fakülteleri de listenize alabilirsiniz.

Özellikle yüksek puanlilar için en büyük tehlike, istedikleri alanlardan çok, popüler alanlara yönelmeleri.Gündemde popüler olan bir meslegin sizi mutlu edecegini kimse garanti edemez. Kisisel kapasite, yetenekle ve özellikle mutlu olabileceginizi düsündügünüz,kisiliklerinize uygun tercihler sadece size iyi bir meslek degil gelecekte zevkle icra edeceginiz bir meslek ve mutluluk da saglayacaktir.

Ille de ODTÜ,ITÜ,Bogaziçi,Bilkent olsun diye direnmeyin Anadolu'daki üniversiteleri kesinlikle göz ardi etmeyin. Eskisehir, Adana, Gaziantep, Izmit, Sakarya, Bolu, Trabzon, Samsun, Antalya, Isparta, Konya, Van ve daha pek çok ilde çok iyi üniversiteler var.Bunlari internetten arastirabilirsiniz.

Vakif üniversitelerin egitim kalitesi devlet Üniversitelerinin üzerine çikiyor nitekim devletteki isim yapmis ögretim üyeleri de buralara transfer oluyorlar. "En iyi yatirim kendine yatirimdir" prensibinden yola çikilirsa, gücünüz yetiyorsa, hem siradan bir bölümde okumaktansa, farkli bir Il’e gidip ayni parayi harcamaktansa, ailenizin bulundugu bir ildeki özel üniversiteyi dikkate almanizda yarar var.

EN YAYGIN TERCIH HATALARI

1- Farkli puan türün*den ve orta ögretim*deki alaniyla uyusmayan bölümler seçmek.

2- Tercih listesini doldurmak için istek disi okullar yazmak.

3- Bölümlerin yüzdelik siralarini göz önüne almayarak ölü tercih yapmak.

4- Bölümlerin özel sartlarina dikkat etmeden tercih yapmak.

5- Kodlama hatasi yapmak.

6- Meslekleri ve üniversitelerin bulundugu sehirleri tanimadan tercih yapmak.

7- Üniversite ve bölüm sinirlamasi yaparak kazanma sansini azaltmak.
8- Tercih formunda doldurabilecek bütün tercihleri doldurmaya çalismak.

Bunlari Biliyor musunuz?
ÖSS'yi kazanmis olmak için, ÖSS-SÖZ, ÖSS-SAY, ÖSS-EA ve ÖSS-DIL puanlarinin en az birinden 105,000 veya daha yüksek puan alinmasi gerekmektedir.

105,000 ile 119,999 puan alan adaylar ilgili puan türlerine göre iki yillik meslek yüksekokullari ile açikögretim programlarindan tercih yapabilirler.

120,000 ve daha yüksek puan alan adaylar ilgili puan türlerine göre lisans ve önlisans programlarindan tercih yapabilirler.

2001 ÖSS sinavina giren bütün adaylara Yüksekögretim programlari ve kontenjanlari kilavuzu ile 2001 ÖSYS tercih formu gönderilecektir.

Adaylar tercihlerini 2001 ÖSS belli olduktan sonra yapacaklardir.

Adaylarin sinav sonuç belgelerinde agirlikli ortaögretim basari puanlari eklenmis olarak Y-ÖSS puanlari ile ilgili yüzdelik dilimler bulunacaktir.

Sınavı kazananların çok azı istediği bölümü okuyor bence.
Ne tutarsa diye tercih yapılıyor genelde.

Sınava girecek arkadşlarda tercih yaparkende çok dikkatli olsun.
Kodlamaları tekrar tekrar kontrol etsin.
Kodlama hatası başıma geldi ama Allah'tan çok kötü bi sonuçla karşılaşmadım.